Burn-out? Depressie? Het zou ook weleens de overgang kunnen zijn

'De overgang is hot' - Steeds meer werkgevers willen de overgang bespreekbaar maken

Circa een miljoen werkende vrouwen in Nederland zitten in de overgang. Het ziekteverzuim in deze groep is hoog, maar hun klachten worden vaak niet onderkend.

Foto Claudie de Cleen

Toen weerbaarheidstrainer Ingrid Rouwhorst (50) aan haar collega's vertelde dat ze naar een presentatie over de overgang ging, werd er een beetje lacherig over gedaan. 'Enkele collega's zijn net moeder geworden. Het staat ver van ze af en de overgang is toch een onderwerp dat moeilijk te bespreken is', zegt Rouwhorst bij de presentatiezaal van zorginstelling Elver.

Op de deur van de zaal hangt een poster met in grote letters: 'Wildernis van Hormonen. Een presentatie over de overgang.' Rouwhorst en ongeveer veertig andere vrouwelijke werknemers van Elver gaan een voor een met een kop thee aan de lange tafels zitten. Ze lachen en roepen door de muziek van Adele heen. 'Even kijken wat voor hormonen we hier hebben', zegt een van de vrouwen. 'Hou je hormonen bij je', roept een andere lacherig. Hoewel de presentatie voor iedereen is, zit er maar één man in de zaal.

Werkgevers

Elver is niet de enige werkgever die de overgang bespreekbaar wil maken. 'De overgang is hot', zegt Catherine van Heest, directeur van Care for Women. Dat bedrijf begon negen jaar geleden met zorg die is toegespitst op vrouwen. De laatste drie jaar kreeg Care for Women steeds meer vragen van bedrijven om ook workshops en presentaties te geven die de overgang bespreekbaar moeten maken op het werk. 'We gaan nu elke maand langs bij een tiental bedrijven. Vooral in sectoren waar veel vrouwen werken: zorg, catering, callcenters.'

Ook bedrijfsarts Rena de Roos ziet de aandacht voor het onderwerp toenemen. 'Bekende vrouwen als Francine Oomen en Isa Hoes schreven onlangs een boek over de overgang. Tegelijkertijd merkte ik dat er bij de arbodienst ook meer vragen over kwamen. Het taboe wordt steeds meer doorbroken.' Volgens De Roos heeft dit deels een demografische oorzaak. Tussen 2005 en 2015 nam de groep werkende vrouwen boven de 45 met 462 duizend toe. 'De schatting is dat er nu ongeveer een miljoen werkende vrouwen in de overgang zitten.'

Overgangsklachten

Het is een groep waar het ziekteverzuim relatief hoog is. 'Wij bedrijfsartsen, en misschien ook wel de huisartsen en gynaecologen, diagnosticeren klachten van deze vrouwen te weinig als overgangsklachten', zegt De Roos. Naast de bekende ongemakken als opvliegers, slapeloosheid en nachtzweten, kunnen ook een hoop minder bekende symptomen het gevolg zijn van de hormonenachtbaan in de overgang. 'Denk aan hartkloppingen, stemmingsstoornissen of een geheugen dat niet meer meewerkt. Een deel van die klachten overlapt met de symptomen van burn-out of een lichte depressie. Soms lopen vrouwen jaren te tobben met psychologen, tot blijkt dat het gewoon de overgang is.'

Uit een Nederlandse studie in 2011 bleek dat eenderde van de werkende vrouwen met overgangsklachten tussen de 44 en 60 jaar een hogere kans heeft op ziekteverzuim. 'Een andere studie laat zien dat blijven werken bij overgangsklachten juist goed is. Het is jammer als er dan een verkeerde diagnose is gesteld waarbij werken juist wordt afgeraden', zegt De Roos.

Foto Claudie de Cleen

Ellen Pluimers, hr-adviseur en loopbaancoach bij Elver, kent de onderzoeken. 'We wilden daarom al langer iets met het thema doen', zegt ze terwijl ze door de tuin van de zorginstelling loopt. Ongeveer 80 procent van de 1.300 werknemers is vrouw. Door de vergrijzing zit een groot deel bijna of helemaal in de overgang. 'Toen een mannelijke regiomanager bij een gesprek over verzuim de overgang noemde als mogelijke oorzaak dacht ik: dit is het moment.'

In het zaaltje van Elver projecteert de beamer de onbekende symptomen ondertussen op het scherm. De vrouwen stoten elkaar aan en mompelen onrustig. Rouwhorst: 'Ik heb net een burn-out gehad en dacht dat ik daar de naweeën van voelde. Mijn psycholoog zei: misschien speelt de overgang ook wel mee. Nou, dit lijstje is daar echt een bevestiging van. Ik heb het allemaal: hartkloppingen, slaapproblemen, duizeligheid, een brandende tong en broze nagels.'

'Met een beetje pech duurt het allemaal bij elkaar vijftien jaar', zegt spreker Germaine Deckers tegen de zaal van Elver. 'Gelukkig is er wel wat aan te doen', zegt Deckers. 'Wandelingen in het groen of een andere slaappatroon kunnen voor minder stress zorgen. Door het oestrogeentekort krijg je ook een tekort aan allerlei mineralen en vitaminen. Vul die aan met bijvoorbeeld calcium, omega 3, magnesium en vitamine D3 slikken. Geen zwarte thee, koffie en alcohol drinken helpt ook.'

Het gemompel van de vrouwen verandert in geroep. Koffie of een wijntje achterwege laten gaat een deel van de groep een stap te ver. Deckers grinnikt: 'Iedereen moet vooral doen wat goed voelt, anders word je weer gestrester.'


Wat kan de werkgever doen?

- Een flexibel rooster of de mogelijkheid om thuis te werken zodat je kunt bijkomen van een slapeloze nacht
- Een bureauventilator of fonteintje in de buurt tegen de opvliegers
- Een baas en collega's die zeggen dat ze het begrijpen dat je tijdelijk niet optimaal kunt werken
- Een overgangsconsult als onderdeel van de preventieve medische onderzoeken


Tien onbekende klachten

- Haaruitval
- Duizeligheid
- Stress
- Hartkloppingen
- Brandende tong
- Broze nagels
- Geheugenverlies
- Stemmingswisselingen
- Pijn in de borst
- Concentratieproblemen