Nieuws

Brussel zet Europese begrotingsdiscipline opnieuw in de ijskast: ‘Te veel onzekerheid’

De Europese Commissie wil dat de EU-landen ook in 2023 meer kunnen uitgeven dan de begrotingsregels in het Stabiliteitspact toelaten. Het pact blijft als het aan Brussel ligt voor het vierde jaar op rij in de ijskast.

Marc Peeperkorn
Eurocommissaris Valdis Dombrovskis. Beeld ANP / EPA
Eurocommissaris Valdis Dombrovskis.Beeld ANP / EPA

De Russische invasie van Oekraïne, de extreem hoge energieprijzen, de snel oplopende inflatie, tekorten aan grondstoffen en de verstoorde wereldhandel maken volgens de Commissie dat er geen sprake is van normale economische omstandigheden. Omdat vermindering van de misère op korte termijn onwaarschijnlijk is, stelde ze maandagochtend voor de Europese begrotingsdiscipline in 2023 buiten werking te stellen, net als dat voor 2020, 2021 en 2022 gebeurde. De Commissie roept de lidstaten – vooral die met hoge staatsschulden – wel op de stijging van de overheidsuitgaven lager te houden dan de economische groei. In 2024 zou het pact wel weer volledig van kracht moeten zijn.

Een ruime meerderheid van de eurolanden lijkt het Commissievoorstel te steunen. Grotere lidstaten als Frankrijk, Italië, Spanje drongen er al eerder op aan om de pauzeknop langer ingedrukt te houden. Minister Kaag van Financiën zei in een eerste reactie het Commissievoorstel ‘heel goed te begrijpen’. Haar Duitse collega Lindner liet weten dat zijn land de begrotingsdiscipline in 2023 wel zal handhaven. Hij riep zijn collega’s op het Duitse voorbeeld te volgen maar maakte kenbaar het Commissieplan niet te zullen blokkeren. Lindner wees op het risico dat een hoge inflatie gecombineerd met een hoge staatschuld tot een hogere rente leidt en en daardoor financiële ellende. Ook Kaag waarschuwde dat het Commissieplan ‘geen vrijbrief is om de schulden te laten oplopen’.

Te onzeker

Strikt naar de groeiverwachtingen kijkend, zou het pact dit jaar wel van kracht moeten zijn. De Commissie voorspelt voor dit jaar een economische groei van 2,7 procent, volgend jaar van 2,3 procent. Dat is hoger dan in de pre-coronajaren 2018 en 2019. De Commissie vindt echter dat haar economische ramingen met te veel onzekerheden omgeven zijn om het pact te reactiveren.

Wat ook een rol speelt, is dat de lidstaten geacht worden de komende jaren fors te investeren in de vergroening van hun economieën. Honderden miljarden euro’s zijn nodig om de EU los te koppelen van Russische energie en om de klimaatdoelen te halen. Daarnaast is geld nodig om burgers te compenseren voor de hoge energieprijzen en de opvang van miljoenen vluchtelingen uit Oekraïne. Dat gaat niet goed samen met naleving van het Stabiliteitspact. Het pact staat sowieso ter discussie: nogal wat lidstaten en de Commissie willen dat het flexibeler wordt.

Bij de aanbevelingen voor lidstaten krijgt Nederland het advies de positie van zzp’ers te verbeteren en vaste contracten aantrekkelijker te maken. De Commissie zegt verder dat het kabinet de tekorten op de arbeidsmarkt moet aanpakken, vooral in de zorg, het onderwijs, de techniek en de bouw. Parttimers zouden meer uren moeten werken en migranten (die nu vaker werkloos zijn) dienen actiever geholpen te worden om een baan te vinden. Om de productie van zonne- en windenergie te vergroten, moeten vergunningen sneller verstrekt worden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden