Brussel wil één stelsel als wapen tegen belastingontwijking

Opnieuw probeert de Europese Commissie steun te verwerven voor een Europese belastinggrondslag om belastingontwijking door multinationals aan te pakken.

Een vestiging van Starbucks in Nijmegen. Het bedrijf staat bekend als superbelastingontwijker. Beeld Marcel van den Bergh

De Europese Commissie wil één Europees systeem invoeren voor het heffen van vennootschapsbelasting. De wens is niet dat alle landen dezelfde tarieven gaan heffen, maar ze moeten wel dezelfde manier hanteren om de winst vast te stellen: de belastinggrondslag.

Op die manier wil de Europese Commissie een einde maken aan de belastingontwijking door multinationals. Nu nog kunnen zij gebruikmaken van tal van gaten en kieren die tussen de verschillende belastingsystemen zitten. Daardoor slagen ondernemingen als Apple, Starbucks en Google erin vrijwel geen belasting te betalen.

Concurrentie

De inkomsten uit vennootschapsbelasting dalen al twintig jaar. In 1995 lagen de tarieven nog boven de 35 procent; sinds 2006 liggen ze onder de 25 procent. Maar, zegt belastingexpert Marc Sanders van Taxand, als de belastinggrondslag uniform wordt, zullen landen mogelijk nog feller concurreren op tarieven.

Eurocommissaris Pierre Moscovici, die de plannen presenteerde, beloofde in de eerste maanden van volgend jaar met uitgewerkte voorstellen te komen. Daarin krijgen de multinationals al wel de mogelijkheid om de winst in het ene land weg te strepen tegen het verlies in het andere.

Op termijn zou het plan er zelfs toe moeten leiden dat elke multinational aan één Europese jaarrekening genoeg heeft, waarmee in één Europees land aangifte kan worden gedaan. Dat land moet de belastingopbrengst verdelen over de landen waarin het concern actief is. Voorlopig acht de Europese Commissie dat nog een brug te ver; dat wordt fase twee, waarvoor nog geen tijdpad is opgesteld.

Eurocommissaris Pierre Moscovici. Beeld afp

Minder gunstig voor dienstensector

Volgens belastingexpert Sanders wordt een van de cruciale vragen bij die operatie de verdeelsleutel: hoe wordt vastgesteld welk deel van de opbrengst voor welk land is? 'In de plannen lijkt de verdeling vooral gunstig te zijn voor landen met eigen industrie, zoals Frankrijk en Duitsland. Die is minder gunstig voor landen met een grote dienstensector, zoals Nederland. Nederland wil dat een verdeling op grond van toegevoegde waarde.'

Met de operatie wil de Commissie niet alleen belastingontwijking bestrijden, maar ook belastingheffing efficiënter maken. In 2011 becijferde de Commissie al dat zo'n ingreep het bedrijfsleven zeker 700 miljoen euro aan kosten zou schelen en bij uitvoering van fase 2 zelfs 3 miljard euro.

De Commissie kwam woensdag met nog een initiatief om belastingontwijking te bestrijden. Er is een lijst opgesteld van landen die de Europese Commissie bestempelt als belastingparadijs. Met die lijst in handen zouden maatregelen moeten worden getroffen om een einde te maken aan belastingontwijking, wat ook gunstig zou zijn voor arme landen. Maar belasting-expert Francis Weyzig van Oxfam Novib noemt dit plan 'tandeloos'. 'Ik kan er niet over uit wat de Commissie hier doet. Er is wel een lijst, maar die betekent niets. Er wordt geen enkele concrete maatregel aan gekoppeld.'

De kansen voor de belastingplannen van de Commissie lijken niet geweldig. De lidstaten van de EU houden alle krampachtig vast aan hun fiscale autonomie. Europese besluiten over belastingheffing kunnen alleen bij unanimiteit worden genomen. Vier jaar geleden kreeg de Commissie ook al geen steun voor een gemeenschappelijke belastinggrondslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden