Brussel tegen stelsel fosfaatrechten voor melkveehouders

Voor Nederlandse melkboeren dreigt een financiële strop na het besluit van de Europese Commissie om het fosfaatrechtenstelsel af te schieten. Het stelsel, dat nodig is om het aantal koeien terug te dringen om de overmatige productie van mest in te perken, botst met Europese regelgeving rond staatssteun.

Staatssecretaris van landbouw Martijn van Dam (rechts) brengt met Europese ministers van landbouw een bezoek aan een melkveehouder in Diessen. Beeld anp

Zonder de fosfaatrechten wordt het een haast onmogelijke klus om de mestproductie onder door Brussel bepaalde fosfaatplafond te krijgen. Als dat niet lukt, kunnen de melkveehouders vanaf 2018 100 miljoen euro subsidie verliezen.

Het besluit is een fikse domper voor Landbouw-staatssecretaris Van Dam, die vol inzette op het stelsel om de productie van mest te beperken. Sinds het loslaten van de melkquota in 2015 worden boeren niet meer beperkt in hun productie. Dat heeft gevolgen gehad voor het aantal koeien en daarmee voor de hoeveelheid mest. De melkboeren breidden zelfs zo snel uit dat de toegestane hoeveelheid fosfaat, een milieuverontreinigend bestandsdeel van mest, werd overschreden.

Noodoplossing

Het kabinet kondigde daarop al halverwege 2015 het fosfaatrechtenstelsel aan, dat in 2017 moest ingaan. Het beperken van de fosfaatuitstoot hangt samen met de zogenoemde 'derogatie', een voordeeltje van 100 miljoen euro dat Nederland binnen het Europese landbouwbeleid geniet. De Commissie heeft Nederland nu echter het gereedschap uit handen genomen om de uitstoot in 2017 te beperken. Van Dam zegt met de sector in overleg te zijn over een noodoplossing. Doet de overheid niets, dan verliest Nederland waarschijnlijk na volgend jaar het derogatie-voordeel.

Volgens staatssecretaris Van Dam, die de Kamer donderdag door middel van een brief inlichtte over het slechte nieuws vanuit Brussel, merkt de Commissie de fosfaatrechten aan als staatssteun omdat ze gratis aan de boeren worden uitgedeeld. Omdat de veehouders de rechten aan elkaar mogen verkopen, geeft Nederlandse overheid hun iets van financiële waarde cadeau zonder daar een tegenprestatie voor te vragen. Dat kan niet door de beugel, vindt de Commissie. Het Brusselse veto betekent dat Van Dam het systeem volgend jaar nog niet kan invoeren. Of dat in 2018 wel kan, is nog maar de vraag. De Commissie heeft daar in ieder geval nog geen groen licht voor gegeven, schrijft Van Dam.

Zuivelorganisatie NZO is verrast en teleurgesteld, omdat 'uitstel geen rem zet op de fosfaatproductie in de veehouderij'. Kees Romijn, voorzitter van boerenvakbond LTO Melkveehouderij, is het duidelijkst: 'Verbijsterend dat ons dit in deze fase overkomt. Een nieuwe derogatie lijkt ver weg. Dat is onverteerbaar voor ons.'

De sectorpartijen hebben verbolgen op het Brusselse bericht gereageerd. Zo vindt het Nederlands Agrarisch Jonkeren Kontakt (NAJK) het 'onbegrijpelijk dat in deze fase van het traject, dit nog op tafel komt'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden