Brussel pleit voor het eerst voor aanpak schadelijke effecten globalisering

De Europese Commissie bepleit voor het eerst een alomvattende aanpak om de schadelijke effecten van de globalisering in te perken. Vrijhandel moet eerlijke handel worden, is de leidraad van een nota die de Commissarissen Timmermans (Betere Regelgeving) en Katainen (Banen, Concurrentie) woensdag presenteren. Zo niet, dan keert de burger zich af van de Europese Unie.

Commissarissen Frans Timmermans en Jyrki Katainen pleiten voor een aanpak van de schadelijke effecten van globalisering. Beeld epa

'Globalisering kan profijtelijk zijn, mits ze goed wordt beheerst', schrijven de Commissarissen in een nog vertrouwelijk ontwerp van de nota. Vanzelfsprekend is die controle allerminst en ze moet Europees gebeuren, want de lidstaten afzonderlijk zijn te zwak. Zonder actie voorziet de Commissie dat 'machtiger en minder scrupuleuze landen en bedrijven hun regels en belangen aan de zwakkeren opleggen'.

Vorige maand presenteerde de Commissie plannen voor een socialer Europa, inclusief Europese regels voor vaderschaps- en ouderschapsverlof. Met die voorstellen en met de nota over globalisering wil de Commissie het debat over de toekomst van de EU aanwakkeren. In december beslissen de regeringsleiders hoe de EU er in 2025 uit moet zien.

Zorgen van burgers

De Commissie stelt dat globalisering even ingrijpend als dwingend is. 'Dit proces zal niet soepel verlopen en kan niet worden tegengehouden of teruggedraaid. In 2025 zijn er meer verliezers en meer winnaars. De vraag is of Europa een gezamenlijke visie vindt om die veranderingen te managen.'

Commissievoorzitter Juncker benadrukt sinds zijn aantreden (2014) het politieke karakter van zijn team. De zorgen van de burger staan bovenaan en voor veel burgers is globalisering synoniem aan onzekerheid, baanverlies en aantasting van soevereiniteit en nationale identiteit. 'Die zorgen moeten worden beantwoord', zeggen Timmermans en Katainen. Anders blijft de onvrede een voedingsbodem voor eurosceptische politici als Wilders en Le Pen.

Lidstaten profiteren van vrijhandel

In haar nota stelt de Commissie dat lidstaten profiteren van de wereldwijde vrijhandel. De helft van het inkomen wordt anno 2017 verdiend met handel, begin jaren zeventig was dat 20 procent. 'De meeste producten worden niet langer in één land gemaakt maar zijn made in the world', concludeert de Commissie. Bedrijven, ook het midden- en kleinbedrijf, profiteren van de im- en export en de consument heeft meer keuze voor minder geld.

Maakt globalisering landen rijker, de verdeling van de lasten en de lusten is onevenwichtig. Het zijn vooral laagbetaalde banen die verdwijnen; de lonen in specifieke sectoren (transport, bouw) staan onder druk; multinationals profiteren optimaal van de mazen in de belastingwetgeving; en de komst van buitenlandse werknemers leidt in sommige steden tot sociale spanningen. 'Burgers zijn bezorgd omdat ze de invloed op hun toekomst verliezen en voelen dat hun kinderen slechter af zijn dan zijzelf. Ze zien hun regeringen als onwillig of onmachtig om globalisering zo vorm te geven dat iedereen er baat bij heeft', aldus de Commissie.

Niet terugvallen op protectionisme

'De ophaalbrug optrekken' en terugvallen op protectionisme is 'rampzalig', zegt de Commissie, verwijzend naar de voormalige Sovjet-Unie, Albanië en China tot de jaren zeventig. 'Als wij onze grenzen sluiten, doen anderen dat ook. Dan zijn we allemaal verliezers.'

De Commissie wil dat de EU haar positie als grootste handelsblok, investeerder en financiële donor inzet om wereldwijd de handelsregels aan te scherpen. Een eensgezinde Unie kan andere landen aanzetten tot eerlijke concurrentie zonder illegale staatssteun, tot duurzame productie en goede arbeidsomstandigheden. Er moeten 'progressieve handelsakkoorden' komen waarin de EU-standaarden voor milieu, zorg, voedselveiligheid en mensenrechten zijn verankerd. Tegelijk moet de EU zich wapenen tegen het dumpen van gesubsidieerde buitenlandse producten en vijandige overnames van cruciale bedrijven. De Commissie wil dat nationale belastingstelsels een eerlijker verdeling van de inkomsten uit globalisering garanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden