InterviewJohn Mills, Oerbrexiteer

Brexiteer John Mills: ‘De Britten moeten weer spullen gaan maken’

Anti- en pro-Brexitbetogers stuiten op elkaar voorafgaand aan een stemming in het Lagerhuis, maart vorig jaar.Beeld AFP

De Britten zijn niet beter geworden van het lidmaatschap van de EU, zegt John Mills, topondernemer en brexiteer aan de vooravond van Brexit Day. En dat had hij al lang geleden voorzien.

Voor de Britse topondernemer John Mills is Brexit Day een bekroning van een halve eeuw lange strijd. Bij het EEG-referendum van 1975 was hij de campagnemanager van de Leave-campagne en bij het EU-referendum van 2016 voerde hij Labour Leave aan, een groep van sociaal-democratische eurosceptici. Hij zal vrijdagavond feesten bezoeken, zegt de 81-jarige in zijn studeerkamer van zijn Noord-Londense woning, maar voor triomfantelijk gedrag is het te vroeg. ‘Het is een enorme stap en de Britse economie moet drastisch veranderen.’

Veel oudere brexiteers waren destijds voor toetreding tot de Europese Economische Gemeenschap, om spijt te krijgen toen bij het Verdrag van Maastricht bleek dat het om de vorming van een politieke unie ging, een superstaat. Dat was voor Mills, een Oxford-alumnus, meteen al duidelijk. ‘Een Ever Closer Union was altijd het idee en de ‘Europese vader’ Jean Monnet heeft gezegd dat Europeanen desnoods door misleiding naar dit doel moeten worden gebracht. Maar mijn twijfels zijn voornamelijk economisch van aard geweest.’

‘De voorstanders van toetreding hoopten op een groei van 4 à 5 procent, zoals andere lidstaten in de jaren daarvoor hadden laten zien. Dat is er nooit echt van gekomen. We groeiden met andere Europese landen mee, maar de groei hield niet over. Waar het lidmaatschap vooral toe heeft geleid was een scheve handelsbalans. We importeren veel meer vanaf het vasteland dan we exporteren. Voor de Duitsers en Nederlanders is Europa vooral een afzetmarkt. Jullie zien een handelsoverschot als iets goeds, terwijl het de economie van de eurozone ondermijnt.’

Strijkplankhoezen

Het grote probleem van de Britten, zo beweert Mills, is dat ze te weinig maken om te verkopen aan de rest van de wereld. Hij hoeft niet verder te kijken dan zijn eigen onderneming, JML, dat in 85 landen huishoudelijke producten verkoopt. In een op drie Britse huishoudens staan strijkplanken met hoezen die door Mills zijn geleverd. ‘Alleen kussens en schoonmaakspullen worden in dit land de gemaakt, de rest in het Verre Oosten. Dat vind ik geen goede situatie. Ik zou meer Made in Britain willen zien, maar het is nu te duur.’

De maakindustrie vertegenwoordigt nog geen tien procent van de Britse economie, terwijl Duitsland op het dubbele zit. ‘We zijn goed in high tech, medicijnen en wapens, maar dat is bij lange na niet genoeg. We moeten simpele, praktische spullen maken, zoals de Duitsers doen en jullie, met een voorbeeldige onderneming als Phillips. En dan te bedenken dat wij vroeger de werkplaats van de wereld waren,’ zegt Mills, gezeten onder een schilderij van L.S. Lowry waarop arbeiders naar de fabriek lopen, ergens in het noorden van Engeland.

Dat het pond na het EU-referendum een duikvlucht nam was voor Mills iets positiefs. Wat hem betreft mag de munt nog verder dalen, dit om het maken en vervolgens exporteren van producten te stimuleren. ‘Probleem is dat een zwakke munt als iets negatief wordt gezien en daar komt bij dat de financiële wereld in Londen liever een wat sterkere munt heeft. Dat raakt meteen aan het fundamentele probleem in dit land: wat goed is voor Londen is vaak niet goed voor het Midden en het Noorden. De Brexit-discussie heeft dat blootgelegd.’

Het idee dat de Hogesnelheidslijn tussen Londen en het Noorden, waarover het lot de regering-Johnson deze week beslist, kan bijdrage aan de eenheid van de natie, is volgens Mills een waanbeeld. ‘Het zal er vooral voor zorgen dat Londen nog meer dan nu als een magneet gaat werken.’ De aanleg heeft, zo beweert hij, een ander probleem getoond. ‘Het is peperduur. De eerste vier mijl uit Londen kost al 5 miljard pond, 5!. En eenderde gaat op aan consultants. In Frankrijk en veel andere landen zijn die aanlegkosten veel lager.’

Het is zijn hoop dat de Brexit de economische banden tussen het Verenigd Koninkrijk met Aziatische en Afrikaanse landen versterkt, en de Britse handelsgeest stimuleert, alsmede de te lage arbeidsproductiviteit. ‘Met die landen hebben we een gezonde handelsbalans en daar is meer groei dan in Europa.’ Over de handelsbesprekingen met de EU is hij niet te hoopvol. ‘De EU heeft getoond weinig flexibel te zijn. Dat zeggende. Een goed handelsakkoord is ook in het belang van Europese landen omdat die veel meer aan ons verkopen dan wij aan hen.’

Miljoenendonatie

‘Wij staan er nu iets beter voor omdat Boris Johnson een goede meerderheid heeft. Anders dan Theresa May moet hij in staat zijn om de ambtenarij, die de Brexit jarenlang heeft tegengewerkt, naar zijn hand te zetten. Op economisch gebied moet hij moet een middenweg zien te vinden tussen de rechtervleugel van zijn partij, de geharde kapitalisten die een soort Singapore-model voorstaan en zijn nieuwe aanhang in het noorden, die juist gebaat is bij meer protectionisme en de terugkeer van de industrie. Dat zal niet makkelijk zijn.’

Zelf volgt hij met interesse de gang van zaken bij de Labourpartij, die hij in de Miliband-jaren, als donatie, bedrijfsaandelen ter waarde van 1.65 miljoen pond heeft gegeven. ‘Bij Labour gaapt een gat tussen de traditionele aanhang, die deels voor de Brexit heeft gestemd, en een partijtop die dat maar niet wil of kan accepteren. Ik hoop dat Lisa Nandy de leider wordt, een pientere vrouw die een Noordengels district vertegenwoordigt. Ze is weliswaar niet voor de Brexit, maar begrijpt waar het sentiment vandaan komt en respecteert het.’

Voor Mills zelf, die door acteur Nicholas Day wordt gespeeld in de televisiefilm Brexit: the uncivil war, blijkt er nog een uitdaging te zijn. Een Londense krant meldde dat zijn vrouw, de journaliste Marjorie Skarbek, een remainer is. ‘Klopt,’ lacht hij, ‘maar de relatie is uitstekend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden