Vier vragen overEconomische impact coronavirus

Brengt het coronavirus Nederlandse bedrijven in de problemen?

Het nieuwe coronavirus leidt niet alleen tot ziekte- en sterfgevallen, maar raakt ook de mondiale economie. Vier vragen over de gevolgen van covid-19 voor Nederlandse bedrijven.

Vrachtcontainers worden gelost van de 'CSCL Saturn' van China Shipping, aan de kade van de Delta terminal van Europe Container Terminals (ECT), in de Rotterdamse haven. Beeld ANP

Welke Nederlandse bedrijven worden geraakt door het coronavirus?

Meerdere sectoren ondervinden problemen van het coronavirus. Allereerst Nederlandse bedrijven die exporteren naar de Chinese markt, veelal voedingsmiddelen. Daarnaast bedrijven die importeren uit China, zoals grondstoffen in de chemiesector of de halffabricaten waarmee de techindustrie vaak werkt. Ondernemersorganisatie FME verwacht grote economische gevolgen voor de technologische industrie, zowel door vertraging van Chinese toeleveringen als door afnemende vraag naar producten vanuit China.

Daarnaast kunnen bedrijven die consumentengoederen uit China importeren last krijgen van een slinkende  voorraad. Winkelketen Blokker voorziet tegen de zomer leveringsproblemen voor sommige producten en kijkt waar mogelijk naar vervangers. Action liet eerder weten voorlopig genoeg voorraad te hebben doordat het voor het Chinees Nieuwjaar altijd extra inslaat. Bol.com zegt voldoende voorraden te hebben, maar noemt het een ‘reëel scenario’ dat er tekorten komen. 

Ook voor luchtvaartmaatschappijen en logistieke bedrijven worden de gevolgen van het virus merkbaar. Om die op te vangen kondigde KLM woensdag bezuinigingsmaatregelen aan. Zo worden niet-noodzakelijke investeringen uitgesteld en geldt tijdelijk een vacaturestop voor sommige afdelingen. 

Wanneer zijn de problemen voor de handel begonnen?

De uitbraak van de door het nieuwe coronavirus veroorzaakte ziekte covid-19 viel min of meer samen met het Chinees Nieuwjaar, eind januari, een periode die altijd al ontregelend werkt op de internationale handel. Veel fabrieken liggen dan stil omdat Chinezen de steden verlaten om familie te bezoeken. De overheid verlengde de vakantie om verdere verspreiding van het virus tegen te gaan. Dat had grote logistieke gevolgen, zegt Rogier Spoel, beleidsadviseur luchtvracht en zeevracht bij ondernemersvereniging Evofenedex. ‘Chauffeurs kwamen niet meer op werk en arbeiders kwamen niet meer bij de fabrieken.’ Ook voerde de overheid een vergunningsysteem in om reizen tussen verschillende regio’s te ontmoedigen. ‘Dat bemoeilijkte vrachtverkeer van luchthaven of zeehaven naar de fabriek en omgekeerd.’

In de havens stapelden de problemen zich op. ‘Er kwamen schepen met ladingen aan, maar die werden niet opgehaald, waardoor terminals volliepen met containers’, legt Spoel uit. ‘Er gingen ook geen containers van de fabriek naar de haven, waardoor schepen geen lading meekregen om uit te varen. Doordat Chinese havens volliepen, voeren veel schepen door naar andere havens in Azië. Het gevolg: een complete verstoring van het logistieke proces.’ Daarnaast is de beschikbaarheid van koelcontainers voor bederfelijke producten sterk afgenomen. ‘Die zitten vast op aansluitpunten waar ze gekoeld worden, maar die punten zijn nu ook vol.’

Ook de luchtvracht is bemoeilijkt. ‘Ongeveer de helft van de luchtvracht gaat via passagierstoestellen, de andere helft via vrachtvluchten’, aldus Spoel. Onder andere Delta en KLM hebben passagiersvluchten naar China geannuleerd. Ook vrachtvluchten liepen terug, doordat er geen afhandelingscapaciteit was op luchthavens en geen toevoer vanuit fabrieken.

Wat zijn nu de logistieke problemen en hoe verloopt het werk in de fabrieken?

Het aantal vrachtvluchten tussen China en Europa herstelt zich licht, bespeurt Evofenedex. Daarnaast zijn er ontwikkelingen in de Chinese havens, zegt Spoel. ‘In Shanghai worden containers vanaf de vrachtauto nu rechtstreeks aan boord van schepen geplaatst en andersom, om volgelopen terminals te omzeilen.’ Wat deze situatie uniek maakt is dat het effect zowel op zee als in de lucht voelbaar is, aldus Spoel. Evofenedex verwacht vanaf mei structurele verbetering.

In hoeverre de productie in de fabrieken op gang komt, verschilt per regio, vertelt Spoel. ‘Waar wordt gewerkt, is het productieproces door allerlei hygiëneprotocollen nog niet op het gewone niveau. Ook zijn in sommige regio’s de scholen tot mei dicht, waardoor gezinnen met kinderen thuis zitten. Er is dus zeker nog geen 100 procent inzetbaarheid.’

Wat kunnen bedrijven doen om dit op te vangen?

China is zo’n belangrijke speler op het wereldtoneel dat het lastig is eromheen te opereren. ‘De alternatieven zijn beperkt. Exportbedrijven zoeken eventueel alternatieve markten, zeker voor bederfelijke producten’, aldus Spoel. ‘Maar als je afhankelijk bent van een bepaalde grondstof die alleen China levert, is er weinig keuze.’

Bedrijven die in de problemen komen door het coronavirus kunnen bij de overheid werktijdverkorting voor hun personeel aanvragen als ze minimaal 2 tot maximaal 24 weken minstens 20 procent minder werk hebben. Als ze de werktijd van hun personeel via de regeling verkorten, krijgen werknemers de niet-gewerkte uren doorbetaald op basis van de WW.

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreid. In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het virus.

In Milaan blijven winkels, bars en restaurants vrijwel leeg en toeristen annuleren hun boekingen. Het coronavirus dreigt Italië, toch al een land waar de crisis nooit echt is opgehouden, economisch nog verder in de problemen te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden