Brave boeren op oorlogspad

'De armen zijn altijd de pineut.' José zucht en leunt nog wat zwaarder op zijn stok. Het leven is niet slecht hier aan de Costa del Sol, voor zolang als het duurt....

José staart naar beneden, naar het blakend groene dal dat wordt gedomineerd door sappige avocado-bomen. 'Alles wat je ziet is van haar', zegt hij. 'Tot ginds aan de bergen, die zijn van de staat, en daar tot aan de zee, en aan de andere kant van het dorp het hele dal tot aan Nerja. En nu wil ze ons eraf gooien.'

Het is een klassiek Andalusisch of misschien wel Spaans verhaal. Haar is de Markiezin van Larios, een bejaarde blauwbloedige dame die het hele gebied tot haar eigendom mag rekenen. Ons, dat zijn de boeren die de grond al sinds mensenheugenis pachten, maar daaraan geen voorrechten mogen verlenen. De moderniteit straalt van de aanpalende populaire badplaats Nerja af, maar hier in het dorpje Maro blijkt de macht van de terrateniente nog ouderwets negentiende-eeuws.

Op een uitstekende rots staat het vorstelijke huis van de Markiezin, opgetrokken in de bekende zuidelijke laten-zien-wie-de-baas-is-stijl. De manshoge muur rond het huis is zwart geschilderd en getooid met grote witte kruizen en de leus 'Genoeg'. Op het hek hebben de boeren het huis herdoopt: Cementerio Familia Larios 1492, Begraafplaats van de familie Larios, met het jaartal om de opvattingen van de familie te dateren.

De Markiezin heeft de pachters de wacht aangezegd. Voor het eind van het jaar dienen zij op te hoepelen. Of liever, niet de Markiezin, die is zo oud dat zij waarschijnlijk niet meer weet wat zij allemaal bezit. 'Het is die tiran van een Larios', zegt José strijdbaar. 'De kleinzoon van mevrouw heeft een maatschappij, die grote plannen schijnt te hebben. Waarschijnlijk willen ze het dal gaan volbouwen met appartementen voor de toeristen.'

Maro is een van de weinige ongerepte enclaves aan de Costa del Sol, een witte parel ingelijst door het groen, zonder de hoogbouw die de hele kust hier heeft verziekt. Ze doen een beetje toerisme in Maro, er zijn een paar kleine hotelletjes, restaurant Casa Maro met uitzicht op de baai. Maar van de grote meute buitenlanders moeten ze weinig hebben. De rust staat voorop.

Het dorp leeft van de tuinbouw, die prachtige resultaten oplevert. 'Alles wat je maar kunt bedenken, groeit hier', aldus José, 'al vormen de avocado's de hoofdmoot.' Ontruiming van het dal is niet alleen een nieuwe aanslag op het uiterlijk van de Costa, het betekent ook dat een paar honderd mensen hun werk en hun inkomen verliezen. En alternatieven liggen in het arme Andalusië niet voor het oprapen.

Conflicten als in Maro spelen op dit moment op verschillende plekken in Spanje. Het grootgrondbezit is niet serieus onderhevig geweest aan de ontwikkelingen van de moderne maatschappij. Het is feitelijk alleen in gevaar geweest in de jaren kort voor de Spaanse Burgeroorlog, toen anarchisten en communisten de landloze boeren met succes wisten te mobiliseren.

In Maro ligt het oude linkse motto lucha, strijd, weer op ieders lippen, en het zijn geen raddraaiers, maar keurige hardwerkende boeren die zich in de strijd storten. Ze weten dat als de jongeheer Markies van Larios zijn plannen doorzet en hen van zijn land verdrijft, hun betrekkelijke welvaart verleden tijd is. Dan kunnen ze proberen aan te sluiten bij het legioen dagloners dat in Andalusië van oogst naar oogst zwerft en het grootste deel van het jaar werkloos moet rondhangen.

José betwijfelt of de strijd iets oplevert. De geschiedenis leert dat de terratenientes altijd aan het langste eind trekken. 'De armen', herhaalt hij, 'zijn altijd de pineut.'

Cees Zoon

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden