Bouwsector heeft ademnood

Om te voorkomen dat bouwprojecten worden stilgelegd of afgekeurd, stellen Jan Fokkema en Friso de Zeeuw een nieuwe Wet Luchtkwaliteit voor....

Luchtkwaliteit is in korte tijd een politieke kwestie geworden. In deTweede Kamer debatteerden de milieuspecialisten al herhaalde malen fel overde concentratie 'fijn stof' in de lucht en ook in gemeenteraden enProvinciale Staten wordt met het probleem geworsteld. Stadsbestuurders zijnde wanhoop nabij, want hun stad 'zit op slot'.

Wat is het probleem? Sinds begin van dit jaar sneuvelen tal vanbouwplannen op het Besluit Luchtkwaliteit. Daarin staat dat gemeenten ofprovincies geen toestemming mogen geven voor een nieuw bestemmingsplan, alsop de bouwlocatie de Europese normen worden overschreden en als door hetbouwplan de luchtkwaliteit verder verslechtert. Het blijkt dat in ongeveertweederde van Nederland die normen worden overschreden. Vooral door fijnstof van natuurlijke oorsprong en stof het buitenland. Maar voor ongeveerslechts 10 procent afkomstig van het autoverkeer in Nederland. Elk nieuwbouwplan genereert autoverkeer en draagt zo bij aan de uitstoot van fijnstof en dus sneuvelt het bouwplan. Zelfs als de verslechtering van deluchtkwaliteit miniem is. Gevolg is dat tal van bouwprojecten voorverbreding van wegen en de aanleg van spitsstroken zijn stilgelegd. Maarook plannen voor woningen, kantoren, winkels en scholen.

De rigide koppeling tussen ruimtelijke-ordeningsbesluiten en dekwaliteit van de lucht in het Besluit Luchtkwaliteit geeft de rechtereigenlijk geen keus. Wordt als gevolg van een bouwplan fijn stoftoegevoegd, ook al gaat het om een haast te verwaarlozen hoeveelheid, danmoet hij het plan tegenhouden. Onder politieke druk heeft staatssecretarisVan Geel een nieuw Besluit Luchtkwaliteit ingevoerd, waarbij bouwplannenwel mogen doorgaan als tegenover een lokale verslechtering van deluchtkwaliteit ook een even grote verbetering staat. Die zogehetensaldobenadering geeft een beetje ruimte, vooral voor verkeerswegen. Maarvoor woningbouw of kantoren is dat geen oplossing, want daar staantegenover de bouwplannen geen verbeteringen elders.

Het bedrijfsleven en de gemeenten zetten het kabinet onder druk om destarre koppeling tussen ruimtelijke ordening en luchtkwaliteit los telaten. Zij betogen dat Nederland gekke Henkie is door als enig land inEuropa deze koppeling te hanteren. Onlangs bevestigde een hoge Brusselseambtenaar dat die koppeling van de Europese Commissie niet hoeft en dat deCommissie daar in plannen en berekeningen ook nooit rekening mee heeftgehouden. De milieuactivisten in en buiten de Kamer zijn daar ongevoeligvoor en grijpen elke suggestie van ontkoppeling aan om breed uit te metenhoeveel mensen per jaar eerder sterven als gevolg van fijn stof.

Wie er ook gelijk mag hebben, feit is dat Nederland voor een belangrijkdeel op slot zit. Tweederde van alle bouwprojecten loopt gevaar door hetBesluit Luchtkwaliteit, berekende het ministerie van VROM. Om uit dezeimpasse te komen, stellen wij een nieuwe Wet Luchtkwaliteit voor, waarinde milieuactivisten en het bedrijfsleven aan hun trekken komen en waardoorde luchtkwaliteit verbetert. Het is vooral een regeling die uitvoerbaar is.

In een nieuwe Wet Luchtkwaliteit moet staan dat, in gebieden waar deEuropese luchtnormen worden overschreden, de overheid een programma moetopstellen met daarin concrete maatregelen die tot verbetering leiden. Denkaan de verplichting van roetfilters, een lagere maximumsnelheid opsnelwegen door woongebieden en het instellen van verkeersbeperkendemaatregelen op wegen in stedelijk gebied. Die maatregelen, samen met denoodzakelijke Europese maatregelen, leiden ertoe dat na verloop van tijdwel aan de Europese normen wordt voldaan. Zo'n invoeringsperiode kan sneltien jaar duren. In die periode moeten projecten wel kunnen doorgaan. Maaromvangrijkere projecten genereren extra autoverkeer en dus meer fijn stof.Die extra uitstoot moet door extra maatregelen in het programma wordengecompenseerd. Door op die manier het programma van maatregelen af testemmen op de voorgenomen bouwplannen, wordt gegarandeerd dat op termijntoch aan de Europese normen wordt voldaan. Door vooraf extra maatregelenin het programma op te nemen, wordt ook de mogelijkheid gecreëerd tijdensde uitvoering van het programma nieuwe plannen toe te staan of van oude afte wijken. Daarmee is het programma ook flexibel. We stellen voor het'programma van maatregelen' op te nemen in het Nationaal Milieubeleidsplanen in de provinciale milieubeleidsplannen. Dan is gegarandeerd dat het'programma van maatregelen' wordt geactualiseerd, tegelijk met delandelijke en provinciale milieuplannen.

Veel winst kan ook worden geboekt als snel een besluit wordt genomenover wat activiteiten zijn die 'in niet betekenende mate' bijdragen aan deverslechtering van de luchtkwaliteit. Wij doen een voorstel. Kijk naarDuitsland. Daar wordt de grens van 3 procent gehanteerd. Als een activiteitniet meer bijdraagt dan 3 procent ten opzichte van de norm, dan kan dieactiviteit doorgaan. Die vuistregel zou geweldig helpen. Op dezelfde wijzekan ook voor andere bouwprojecten worden berekend bij welke projectomvangde verslechtering onder de 3 procent blijft. We vragen Van Geel snel metzo'n systematiek te komen, zodat duidelijk wordt wanneer toetsing voortaanachterwege kan blijven.

Met onze aanpak zal de luchtkwaliteit sterk verbeteren en kunnenbouwprojecten die niet of nauwelijks bijdragen aan de verslechtering weerdoorgaan. Ons voorstel kan snel worden uitgevoerd, omdat het aansluit bijhet huidige milieubeleid. En er is geen Nationaal Plan nodig, waarin allebouwplannen zijn opgenomen en waarmee de ruimtelijke ordening weer zouworden gecentraliseerd en gefixeerd. En dat zijn juist de nadelen diekleven aan het wetsvoorstel van het kabinet.

De Tweede Kamer moet zijn verantwoordelijkheid nemen en met eenspoedprocedure deze wet vaststellen zodat een einde komt aan een idiotesituatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden