Boulevard van delicatessen

De Haarlemmerstraat in Amsterdam is de culinaire hoofdstraat van Nederland. Wat maakt van een winkelstraat een eetstraat? Het begint met een stevig fundament: een bakker, een slager en een groenteboer....

Meeuwig & Zn. Olie Azijn Mosterd Haarlemmerstraat 70

Meeuwig & Zn. Olie Azijn Mosterd Haarlemmerstraat 70
Het begon allemaal met Nel de Jager, vertelt Manfred Meeuwig van olie- en azijnwinkel Meeuwig & Zn. De toenmalige stadsvernieuwingsconsulente (en buurtbewoonster) kon het begin jaren negentig niet langer aanzien: de leegstand op de Haarlemmerstraat, de dichtgetimmerde panden, de krakers en de junks. De straat was zo goed als opgegeven door de gemeente; ‘ontwinkelen’ was het beleid. Maar De Jager legde zich daar niet bij neer. Samen met het handjevol winkeliers dat er nog zat, overtuigde ze nieuwe, veelbelovende ondernemers ervan zich op de Haarlemmerstraat of –dijk te vestigen. Meeuwig was een van die eerste nieuwelingen. En nu, 12 jaar later, is zijn zaak een begrip bij culi’s in Amsterdam en daarbuiten.

Meeuwig & Zn. Olie Azijn Mosterd Haarlemmerstraat 70
Meeuwig (ook ex-kok, food stylist en Neerlandicus) is een man met adresjes; bijna alles in zijn winkel importeert hij zelf. De walnotenolie uit de Dordogne – ‘huilerie familiale’, meldt het etiket. De ciderazijn van een abdij in Normandië die hij tegenkwam op internet – meteen zestig flesjes besteld bij de nonnen. De truffel- en tonijnmayonaise, de kostbare Taggiasca-olijven, de kleine en fijne bird eye-kappertjes: Meeuwig duldt alleen het beste in zijn zaak. De olijfolie komt van kleine boeren in Italië, Griekenland, Spanje en Portugal. Meeuwig laat het verschil graag proeven; die uit Ligurië (18,50 euro per liter) is romig en amandelig, die van Kreta (12 euro) heeft een zweem citroen. Keus gemaakt? De olie wordt uit een groot vat in een glazen fles getapt van naar keus een hele, een halve of een vijfde liter. Zo’n flesje kost 1,50 extra, maar een lege Spa-fles meenemen kan ook.

Tampopo Haarlemmerdijk 168

Tampopo Haarlemmerdijk 168
Noem Tampopo geen designtoko, want een toko wil de Aziatische eetwinkel juist niet zijn. Toko’s hebben drie nadelen, somt Willy Demacker van Tampopo op: overvol en onoverzichtelijk, een tikkie groezelig soms en het is er vaak lastig communiceren. Tampopo is anders. De winkel is strak en clean ingericht en verdeeld in vijf zones: etenswaren uit India, China, Thailand, India en Indonesië. Dat betekent dat bijvoorbeeld Vietnamese specialiteiten ontbreken, maar dat is dus een bewuste keuze. ‘We hebben niet alles en we hoeven niet alles’, zegt Demacker.

Tampopo Haarlemmerdijk 168
Maar Tampopo heeft wel veel. Twintig soorten sambal bijvoorbeeld, in het Indonesië-schap. Jasmijnrijst en gedroogd citroenblad uit Thailand. Sake en wasabi-nootjes uit Japan. Kokosazijn en lychee-snoepjes uit China, verse papaja’s, kant-en-klare Peking-eend, unagi (Japanse paling), okra, geelwortel, waterspinazie, mini-papadums, ingemaakte mango, loempiavellen en een diepvries vol dim sum. Ook in de diepvries: groenethee-ijs en sesamijs.

Tampopo Haarlemmerdijk 168
Omdat Tampopo geen horecavergunning heeft, ontbreken tafels en stoelen, maar er kan wel gegeten worden, staand aan een lange bar. Viskoekjes, kleefrijstrolletjes of Japanse kipsaté kunnen eigenhandig worden opgewarmd en worden besprenkeld met soja- en chilisauzen.

Bakkerij Mediterranee Haarlemmerdijk 184

Bakkerij Mediterranee Haarlemmerdijk 184
Mohammed al Khouli van bakkerij Mediterranee is vergeten wie zijn croissants ooit tot de beste van Amsterdam heeft uitgeroepen, maar het is algemeen aanvaard, vanuit de hele stad komen er klanten voor. Sinds Al Khouli de bakkerij overnam in 1999 heeft hij het assortiment steeds aangepast en uitgebreid. Naast harcha (Marokkaanse griesmeelkoek), pidabrood en spinazie-feta-broodjes verkoopt hij ook zesgranenbrood, Allinson en casino wit. ‘Zo’n 95 procent van mijn klanten is Nederlander’, verklaart hij.

Bakkerij Mediterranee Haarlemmerdijk 184
Alles in de winkel wordt in de eigen bakkerij erachter gebakken. Niet alleen het brood, ook de rijsttaartjes, pistachekoekjes, flan nature, kokoslimoencake, groentequiche en gehaktpasteitjes die hoog opgetast in de vitrines liggen. Vier bakkers heeft Al Khouli in dienst – en een vrouw, voor de raif, de Marokkaanse pannekoeken, want ‘dat kunnen mannen niet’. Achterin de smalle zaak staan een paar tafeltjes met stoelen, waar de quiches en broodjes ook worden geserveerd.

De Kookboekhandel Haarlemmerdijk 133.

De Kookboekhandel Haarlemmerdijk 133.
De Kookboekhandel van Jonah Freud (44) is de nieuwste aanwinst aan de Haarlemmerdijk. Na 17 jaar Runstraat opent ze 20 maart haar nieuwe winkel op nummer 133. Het is een soort thuiskomen voor Freud, die al 26 jaar in de buurt woont. ‘Ik voel me als een prinses in een nieuw paleis.’

De Kookboekhandel Haarlemmerdijk 133.
Freud heeft een ernstige afwijking, zegt ze zonder een spoortje ironie. Die afwijking heet kookboeken. Al op haar veertiende werkte ze onbetaald in de voorloper van de Kookboekhandel. Ze gaat er prat op alle kookboeken te kennen die sinds 1965 in Nederland zijn verschenen.

De Kookboekhandel Haarlemmerdijk 133.
De Kookboekhandel is uniek: het is de enige volledig in kookboeken gespecialiseerde winkel in Nederland. De klanten zijn chef-koks, kookfanaten en cadeauzoekers. In het piepkleine winkeltje in de Runstraat had Freud bijna drieduizend titels op de planken staan. De nieuwe winkel is groter, dus dat zullen er meer worden.

De Kookboekhandel Haarlemmerdijk 133.
Verder heeft Freud ‘wilde plannen’, zoals eetfilms verkopen en exclusieve dinertjes geven tussen de boeken. Op 24 maart opent kookboekenschrijfster Claudia Roden de winkel officieel en signeert ze tevens haar nieuwe kookboek: Duizend-en-één-smaken.

Caulils Haarlemmerstraat 115.

Caulils Haarlemmerstraat 115.
Maarten van Caulil (34) viert in oktober dit jaar zijn eerste lustrum in de Haarlemmerstraat. Negen jaar geleden begon hij te werken voor wijnhandelaar Chabrol, verderop in de straat. Toen vijf jaar geleden het pand van reisbureau NBBS leeg kwam, greep hij de kans om voor zichzelf te beginnen.

Caulils Haarlemmerstraat 115.
Wat hij wilde, was een winkel ‘met spullen die ik zelf lekker en leuk vind’. Met zijn smaak zit het wel goed, Caulil heeft een neus voor het bijzondere: Italiaanse en Spaanse hammen, Franse Époisses, Engelse Stilton, met de hand geoogste wilde rijst van de Anishinaabeg-indianen uit Minnesota, wilde gerookte Alaskazalm met duurzaamheidskeurmerk.

Caulils Haarlemmerstraat 115.
Maar ook paté van Diny Schouten, geitenkaas van Hanneke Kuppen uit Groningen, levende kreeften en platte oesters uit Zeeland.

Vlaamsch Broodhuys Haarlemmerstraat 108

Vlaamsch Broodhuys Haarlemmerstraat 108
Dimitri Roels (37) is de topkok onder de bakkers. Hij leerde ooit koken bij Cas Spijkers en het beroemde Brusselse sterrenrestaurant Comme Chez Soi, voordat hij zich ruim tien jaar geleden op het broodbakken stortte. In steenvloerovens bakt hij sindsdien elke nacht knapperige zuurdesembroden.

Vlaamsch Broodhuys Haarlemmerstraat 108
De echte liefhebbers komen bij hem voor het twee kilo zware zuurdesembrood Grand-mère (7,25 euro, ook in halfjes en kwartjes te koop). Maar het assortiment is groter: brood met vijgen, rozemarijn of olijven-tomaat, Franse baguettes, croissants en roggebrood.

Vlaamsch Broodhuys Haarlemmerstraat 108
De Haarlemmerstraat is een fantastische plek, aldus Roels. Al maakt hij zich wel een beetje zorgen: de straat zou ten onder kunnen gaan aan zijn eigen populariteit. ‘Ik hoor geluiden dat de huren omhoog gaan. Dat zou een gevaar zijn voor de kleine winkels.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.