Bos wil haperende bank ook tegen zijn zin kunnen nationaliseren

Minister Bos wil meer gereedschap voor vervelende crisismaatregelen...

amsterdam/den haag Het heet ‘onvrijwillig nationaliseren’ en minister Bos van Financiën wil het kunnen. Dan kan de staat bijvoorbeeld een bank kopen zonder instemming van aandeelhouders. Hun bezit, de aandelen, wordt onteigend. Net zoals de overheid grond van een boer kan onteigenen als daar een weg over moet.

‘Op grond van de huidige wetgeving is dat nu niet goed mogelijk’, zei Bos deze week bij een bijeenkomst voor aandeelhouders. Maar hij wil banken en verzekeraars wel kunnen nationaliseren. Het is crisis, maar wat Bos betreft is zijn gereedschapskist onvoldoende gevuld om ook vervelende maatregelen te nemen.

En vervelend zal het zijn voor wie een aandeel heeft van pakweg ING, als Bos ‘met één druk op de knop’, zoals hij zegt, eigenaar wordt van alle aandelen van ING. ‘In tegenstelling tot de Nederlandse staat beschikt de Engelse overheid wel over deze bevoegdheid’, weet Bos. Na de druk op de knop, oftewel de onteigening, ‘kunnen de voormalige aandeelhouders een schadevergoeding claimen’.

De aandeelhouders van Fortis kunnen dat niet, want Fortis was wat Bos noemt een ‘vrijwillige nationalisatie’.

Bos vindt het nationaliseren van banken nu, gezien het economische rampscenario, ‘een voor de hand liggende interventie’. En daar is Kamerlid Ewout Irrgang (SP) het helemaal mee eens. ‘Dit is punt twee uit ons dertigpuntenplan tegen de kredietcrisis. Toen we dat presenteerden werd er nogal lacherig over gedaan, maar nu blijkt het kennelijk toch wel een goed plan. Het lijkt me dus een heel goed idee als Bos een spoedwetsvoorstel naar de Kamer stuurt.’

Bos’ partijgenoot Paul Tang benadrukt dat onvrijwillige nationalisatie een laatste redmiddel is. Maar tegenstanders van het nationaliseren van banken wijzen erop dat als een overheid daar eenmaal mee begint, er geen weg terug meer is. Na nationalisatie moet er almaar geld bij, zoals president Obama nu merkt aan de door de VS genationaliseerde hypotheekbanken Fannie Mae en Freddie Mac, en verzekeraar AIG. Synchroon aan de recordverliezen die die staatsbanken boeken, pompt de regering er honderden miljarden in.

En dat allemaal om te voorkomen dat de staatsbank alsnog failliet gaat. Bij nationalisatie komt de rekening daarvan bij de overheid te liggen en dus moet die altijd geld achter de hand hebben om dan alle direct opeisbare verplichtingen te voldoen. Echter, dat geld is er niet. ‘Alleen bij ING gaat het dan al om 1.300 miljard euro’, waarschuwde Bos, ‘twee keer het bruto binnenlands product van Nederland.’

Dat Bos banken gedwongen wil kunnen nationaliseren, bevestigt voor Kamerlid Frans Weekers van de VVD dat de minister van Financiën de weg definitief kwijt is. ‘Hij is onrust aan het stoken, waar hij vertrouwen zou moeten winnen. Door het zo te brengen, drukt hij de koers van ING in een neerwaartse spiraal. Dat is een gevaarlijk socialistisch spelletje. Hij heeft al allerlei mogelijkheden, en als dat niet voldoende is, zijn beide Kamers zo bereid tot noodwetgeving.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden