Bos en Wellink onder vuur

Bij de verkoop van ABN Amro in 2007 en het drama met internetspaarbank Icesave in 2008 zijn oud-minister Wouter Bos van Financiën en centralebankpresident Nout Wellink tekort geschoten. Dat concludeert de parlementaire onderzoekscommissie-De Wit in haar eindrapport dat ze maandag presenteerde.

In beide gevallen – ABN Amro én Icesave – is uitgegaan van een te enge interpretatie van de regels. ‘Hadden ze meer ruimte genomen, dan had dat wellicht tot een andere uitkomst geleid’, zei commissievoorzitter Jan de Wit. ‘Dan was ABN Amro naar Barclays gegaan en had Icesave niet de Nederlandse markt op kunnen komen.’

Politieke partijen in de Tweede Kamer, De Nederlandsche Bank (DNB) en minister van Financiën De Jager zijn unaniem positief over het ‘gedegen’ rapport van De Wit. Wel vindt een ruime Kamermeerderheid dat het geplande tweede deel van het onderzoek naar de miljarden aan staatssteun voor ABN Amro, ING, SNS en Aegon een parlementaire enquête moet zijn. Dan kunnen hoofdrolspelers onder ede worden gehoord. De commissie-De Wit kreeg tijdens de zogenoemde openbare gesprekken kritiek omdat commissieleden niet doorvroegen, maar vragenlijsten afwerkten.

Een groot deel van de Tweede Kamer deelt de ‘harde’ conclusies van De Wit over het optreden van Bos en Wellink. Bij de overname van ABN Amro door Fortis, Royal Bank of Scotland en het Spaanse Santander hebben minister en bankpresident hun besluit om de overname groen licht te geven van elkaar af laten hangen, meent de commissie. ‘Beide hadden het uitgangspunt dat de overname moest doorgaan tenzij er om een uitzonderlijk geval van moest worden afgezien’, legde De Wit uit.

Wellink zei tegen de commissie dat als hij ook maar het kleinste gaatje had gezien om de overname tegen te houden, hij dwars was gaan liggen. De commissie stelt nu niet alleen vast dat dat gaatje er was, maar De Wit meent ook dat ‘DNB zich heeft ingespannen om die gaatjes te dichten’. De toezichthouder zag risico’s bij de overname van ABN Amro – ‘de turbulentie van de crisis was er al’, zei De Wit. Maar in plaats van te handelen naar die risico’s ‘heeft DNB zich ingespannen om de risico’s weg te nemen’.

De ondergang van Icesave illustreert volgens de commissie ‘op schokkende wijze’ de problemen in het toezicht op het financiële stelsel. DNB was immers in een vroeg stadium, begin 2008, op de hoogte van de financiële risico’s die IJsland nam. Juridisch kon de centrale bank Nederlandse spaarders niet waarschuwen, vanwege de gevolgen voor de hele IJslandse financiële sector.

DNB had wel de introductie van Icesave wel kunnen vertragen of blokkeren door aanvullende voorwaarden te stellen rond de deelname van de bank aan het depositogarantiestelsel. Door dat stelsel draaiden Nederlandse banken voor de kosten van het faillissement van Icesave.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden