Bonus bij een goed doel, kan dat?

Het salaris van directeuren van goede doelen is door kritische donateurs vaak een open zenuw. Is er met de instelling van een plafond nu rust bij de organisaties?

Beeld anp

Mogen goede doelen niet zelf weten wat ze hun directeur betalen?

Vroeger wel. Totdat de Volkskrant in 2004 onthulde dat cardioloog Volkert Manger Cats als directeur van de Hartstichting 175 duizend euro verdiende, het meest van alle directeuren van goede doelen. Opzeggingen en een boycot door collectanten waren het gevolg. Het bestuur stelde Manger Cats voor het salaris te verlagen naar 130 duizend euro. De directeur weigerde, waarop hij werd ontslagen.

De affaire was voor de VFI (de vereniging van fondsenwervende instellingen) de aanleiding om een commissie in te stellen onder leiding van toenmalig SER-voorzitter Herman Wijffels die regels op moest stellen voor goed bestuur bij de goede doelen. Daarbij hoorden ook maxima voor de salarissen van de directeuren.

De goede doelen werden daarvoor ingedeeld in schalen met elk een eigen plafond, afhankelijk van hun omvang en complexiteit. De grootste en meest gecompliceerde goede doelen mochten hun directeur maximaal 158 duizend euro betalen aan brutosalaris, vakantiegeld, een eventuele dertiende of veertiende maand en een 'variabele beloning', oftewel een bonus. Tot vorig jaar dan, want toen werd de beloning gekoppeld aan de Wet normering topinkomens, de WNT.

De WNT? Die is toch voor de (semi)publieke sector?

Klopt. Enkele uitzonderingen daargelaten mag niemand in de (semi)publieke sector meer verdienen dan 144 duizend euro salaris inclusief vakantiegeld en 178 mille inclusief onkosten en pensioen. Eerder was dat plafond nog 230 mille.

Door het verlagen van de WNT-norm naar 144 mille ontstond vorig jaar de situatie dat directeuren van goede doelen meer mochten verdienen dan een minister (in 2014). Dat vond Goede Doelen Nederland (zoals de VFI tegenwoordig heet) geen goed idee: het jaarinkomen van directeuren van goede doelen mag 'beslist niet' hoger zijn dan dat van de topfunctionarissen uit de (semi)publieke sector, stelt de branchevereniging. Vandaar dat de WNT vorig jaar als norm is genomen en het plafond is verlaagd van 158 naar 144 mille.

Vier directeuren verdienden vorig jaar meer dan dat plafond, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de beloning van de directeuren van veertig grote goede doelen. Zij bouwen dat salaris conform de WNT na vier jaar drie jaar lang af, naar het dan geldende plafond. Bij KNGF Geleidehonden was de overschrijding eenmalig, omdat het ging om 'eenmalige bijzondere beloning', een bonus dus.

Een bonus voor de directeur? Mag dat bij een goed doel?

Ja. Maar het komt volgens Goede Doelen Nederland niet of nauwelijks voor dat zo'n extraatje wordt uitgedeeld. Hoewel het dus eigenlijk not done is, kreeg directeur van Marc van den Tweel van Natuurmonumenten over 2014 een 'eenmalige gratificatie' van 5 mille. Vorig jaar zat Van den Tweel zonder bonus met 139 mille jaarinkomen onder de norm.

Ellen Greve van KNGF Geleidehonden kreeg in 2015 een 'eenmalige bijzondere beloning' van 18.500 euro, blijkt uit het onderzoek van de Volkskrant. De bonus werd onder meer toegekend wegens het 80-jarig jubileum van KNGF en het behalen van twee ISO-certificeringen voor kwaliteitsmanagement. Zo'n bonus mag dus .

Maar bij de Hartstichting en later Alpe d'HuZes (waar de oprichter via een stichting meegeprofiteerd zou hebben) bleek dat er snel onrust kan ontstaan bij donateurs. Greve geeft, nadat de Volkskrant er vragen over stelde, haar bonus weg. De 18.500 euro gaat als schenking naar een project van het KNGF en de VU met 'medische detectiehonden', die darmkanker vroegtijdig kunnen opsporen.

Tekst gaat verder na grafiek.

Beeld de Volkskrant

Zijn er nog meer extra's?

Diverse directeuren worden gecompenseerd voor het feit dat de fiscus niet meer meebetaalt aan pensioenopbouw bij salarissen boven de 100 duizend euro, blijkt uit het onderzoek van de Volkskrant. Verder geven van de onderzochte veertig goede doelen er acht hun directeur een leaseauto.

Dat varieert van een Volvo XC70 voor Gijs de Vries van het Rode Kruis tot een Toyota Prius voor Haaije Feenstra van Kerk in Actie. Johan van de Gronden van het Wereld Natuur Fonds had een een elektrische BMW i3, gratis ter beschikking gesteld door de Duitse autofabrikant. Met zijn vertrek is de regeling ten einde gekomen.

Ook leaseauto's zijn toegestaan, meldt Goede Doelen Nederland. Dat leidt meestal tot een bijtelling. Inclusief die bijtelling mag de beloning niet uitkomen boven de 178 mille.

Helder. Komt de discussie over de salarissen bij goede doelen tot rust, nu de WNT is ingevoerd is als leidraad?

Dat zou kunnen, maar hoogleraar filantropie Theo Schuyt (VU) is er niet gerust op. Hij stelde onlangs dat de goededoelenbranche de laatste jaren vooral bezig is met regels en de controle daarop, maar niet helder de boodschap overbrengt wat de sector doet. Daardoor blijft de branche kwetsbaar voor affaires, stelt Schuyt, die er rekening mee houdt dat hij als kritisch hoogleraar nog jaren vragen zal moeten beantwoorden over de salarissen bij goede doelen.

Het onderzoek is uitgevoerd door Jeroen Hendriks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden