ANALYSE

Bonden V&D kiezen tussen twee kwaden

Het was linksom of rechtsom voor de bonden: of V&D kortte de salarissen of er verdwenen banen. Het werd het laatste. Gelukkig zijn de bonden daar niet mee. Konden ze anders?

Mei 2015. CNV'er Den Heijer en advocate Aydemir bij het gerechtshof in Amsterdam.Beeld ANP

Na een loopgravenoorlog van bijna zes maanden kunnen de vakbonden en de directie van V&D elkaar eindelijk de hand schudden. De door het warenhuis eenzijdig opgelegde loonsverlaging is sinds vrijdag van tafel. Maar, en dat is de keerzijde, in ruil daarvoor verdwijnen er wel 400 banen bij het warenhuis. Het behoud van werk voor een kleine groep lijkt dus minder zwaar te wegen dan het behoud van loon voor de rest.

We hebben slecht nieuws en we hebben goed nieuws. Zo moeten de vakbonden CNV en FNV vrijdagmiddag menig telefoongesprek met bezorgde V&D-werknemers zijn begonnen. Het goede nieuws eerst: die vermaledijde 5,8 procent salaris die u eind januari moest inleveren van uw baas, dat gaat niet gebeuren. Helaas hebben we ook slecht nieuws: de kans bestaat dat u na de zomer nieuw werk moet zoeken.

Machtsmiddel

Het is een akkoord, zo benadrukken de bonden, dat maar een deel van de pijn kan verzachten. Er worden immers 400 mensen ontslagen en dat is erg. Maar, zo klinkt in alle reacties door, het is wel een enorme opluchting dat het machtsmiddel genaamd 'loonoffer' eindelijk van tafel is.

De directe reden voor de opluchting is het einde aan de lange, onzekere periode die voorafging aan het vrijdag bereikte akkoord. Eind januari lekte de brief uit die V&D vlak daarvoor naar zijn ongeveer 5.000 personeelsleden stuurde. Ze moesten allemaal salaris inleveren, zo stond er te lezen, anders dreigde 'erger'. Lees: een massaontslag of faillissement.

De vakbonden klommen vrijwel direct de barricades op. Want waarom gaat zo'n maatregel niet in overleg? Is dit niet in strijd met het arbeidsrecht? En vooral: wat voor gevolgen heeft dit voor de rest van de kwakkelende detailhandel? De voornaamste angst was - en is - dat het beleid van V&D een precedent zou scheppen. Want wat weerhoudt winkels als Blokker, HEMA en Miss Etam ervan iets soortgelijks te doen als een kolos als V&D met succes weet te snijden in die o-zo belangrijke kostenpost die personeel heet?

Beeld anp

Bovenop die angst kwamen in het geval van V&D bovendien een hele rits praktische bezwaren. Het loonoffer ging namelijk niet gepaard met een baangarantie. In het meest donkere scenario leverden 5.000 mensen dus 5,8 procent van hun salaris in waarna het warenhuis alsnog ter ziele zou gaan. Dat betekent: geen baan, en een beduidend lagere WW-premie in de maanden die daarop volgen.

Bovendien, zo beklemtoonden de bonden keer op keer, het loonoffer ging niet om een beetje geld, maar kon oplopen tot serieuze bedragen. 'Het offer viel in sommige gevallen zo hoog uit dat mensen er direct door in de financiële problemen kwamen', zegt Martijn den Heijer van het CNV.

Zo bleek tijdens de verschillende rechtszaken dat het loonoffer, inclusief de serieuze verslechtering van een aantal secundaire arbeidsvoorwaarden, neerkwam op gemiddeld zo'n 200 tot 300 euro brutosalaris minder per maand. Dat is veel in een branche waar de salarissen toch al niet bijzonder hoog zijn.

Maar het argument dat V&D tot in den treure toe onderstreepte tijdens de verschillende rechtszaken die het de afgelopen zes maanden uitvocht met de bonden: het is kiezen tussen twee kwaden. Zonder een besparing van 10 miljoen euro op loonkosten gaat het 127 jaar oude warenhuis failliet, zei topman John van der Ent in de rechtszaal en dat heeft gevolgen voor al het personeel. De besparingen op arbeid kunnen daarom linksom, via het door ons ingevoerde loonoffer van 5,8 procent, of ze kunnen rechtsom, via ontslagen. Een andere optie was er niet, beseften ook de bonden op ten duur.

Vertwijfeling

Het werd daarom rechtsom, zo bleek vrijdag. Het baanoffer won het, mede vanwege de angst voor die precedentwerking, van het loonoffer. 'En ik snap de vertwijfeling', zegt Den Heijer van CNV over die route. 'Waarom zijn 400 mensen minder belangrijk dan het inleveren van een beetje salaris voor 4.000 mensen?

'Maar ik blijf benadrukken: als wij dit akkoord niet bereikt hadden, dan was het maar zeer de vraag wat er anders was gebeurd. Hoeveel mensen waren er dan uiteindelijk ontslagen? En vooral: met wat voor sociaal plan? Nu zaten wij aan de onderhandelingstafel waardoor wij konden knokken voor het personeel. En geloof het of niet: ik heb al sms'jes gekregen van werknemers. Zij waren opgelucht en blij dat er een akkoord is, ook al weten ze pas na de zomer of hun baan op de tocht staat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden