Boeren verliezen van zuinige klanten

Ze stonden er niet voor niets, eind november, op de parkeerterreinen bij Aldi in Joure, Zwolle en Woerden. Met spandoeken - 'Als u hier koopt, wordt het platteland gesloopt' - tractoren en een luid loeiende koe protesteerden zo'n honderd boeren tegen de melkprijs van de discounter....

Die was 42 cent per liter.

Dat is véél te laag, stelde de land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland. 'Zodra de verkoopprijs onder 47 cent duikt, komen wij in actie.'

Dat deden ze. Gratis pakken Campina-melk werden uitgedeeld, onder het mom: 'Je krijgt het gratis, want hier verdienen wij er toch niks aan.'

Aldi haalt zijn melk uit Duitsland. De van oorsprong Duitse supermarktketen profiteert van het feit dat Nederland in Europa voorop wil lopen met gedragsregels voor landbouw, waardoor Nederlandse boeren aanzienlijk meer moeten investeren dan hun buitenlandse collega's en Duitse melk dus veel goedkoper is.

Gevolg: supermarktklanten renden eind november massaal naar Aldi en, enkele dagen later, ook naar Aldi's evenknie Lidl voor winkelwagens vol literpakken melk. Albert Heijn - net een prijsoorlog begonnen, dus dit kon er ook nog wel bij - bracht onmiddellijk een eigen, goedkope zuivellijn uit onder de naam 'De Zaanse Hoeve'. Laurus-winkels Konmar, Edah en Super De Boer reageerden meteen, evenals C1000 van Schuitema, die zelfs een tweeliterpak melk à 92 cent introduceerde. Daarmee was C1000 de eerste Nederlandse supermarkt die onder de minimumprijs van 47 per liter dook. Het stunten met de melkprijs barstte op dat moment in alle hevigheid los.

De vakbond voor melkveehouders introduceerde een zwarte lijst met winkels waar de melk volgens hen te weinig kost. Die kunnen vervolgens, net als Aldi, boze boeren en loeiende koeien op hun parkeerterreinen verwachten.

Toch valt het allemaal best mee, suggereerde onderzoeker Kees de Bont van het Landbouweconomisch Instituut (LEI). De Bont zei eind november in een interview met de Volkskrant dat boeren alleen financieel zouden gaan bloeden als de melkoorlog maanden of langer duurt.

Maar nu, krap één maand na dato, blijkt uit de 'agri-monitor' van datzelfde instituut dat melkveehouders de supermarktoorlog wel degelijk flink in hun portemonnee voelen. De gemiddelde melkprijs over 2003 is 34 cent per honderd kilo; een daling van 4 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Samen met de gestegen prijs voor kalveren en toegenomen rentelasten is een melkveehouder er zo'n drieduizend euro op achteruit gegaan. Ten opzichte van 2001, merkt het LEI op, is dat jaarinkomen zelfs met zo'n tienduizend euro gedaald.

'De prijsdalingen zijn blijvend', jubelen de supermarktmanagers en hun klanten. Maar ook de prijsoorlog heeft zijn prijs. Ondanks het feit dat het prijzencircus nog steeds rondtrekt, zijn de verliezers al bekend. Dat zijn de supermarktmanagers zelf, die hun marges schrikbarend zien slinken, en de boeren. Nederlandse boeren, welteverstaan. Met hun Duitse broeders en zuinige klanten als lachende derde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.