Boeren kopen massaal varkensrechten

Varkensrechten zijn opeens in trek bij koeienboeren. De prijs is daardoor als een raket gestegen. De boeren hopen zo de strontregels te ontlopen. Een loze actie, zegt Economische Zaken.

Varkenshouderij in Haaren. Wie het varkensrecht koopt, koopt ook het recht op de stront.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De prijs van varkensrechten - het recht om een varken op je boerderij te houden - is in krap twee weken tijd met 40 procent gestegen. Niet omdat varkens opeens populair zijn, maar vanwege speculerende koeienboeren. Zij hopen de varkensrechten op termijn te gebruiken om regels over het strontquotum te omzeilen.

Dat blijkt uit een rondgang van vakblad Boerderij Vandaag. De kopende koeienboeren zijn niet van plan varkens aan te schaffen, maar gokken op een wetswijziging die het, via een omweg, mogelijk maakt meer koeien op stal te houden. Wie het recht van een varken koopt, koopt immers ook het recht op varkensstront en de daarbij behorende fosfaatuitstoot. Nu gelden andere regels voor varkens- en koeienmest, maar de hoop is dat varkensrechten binnenkort ook bruikbaar zijn om het fosfaatplafond te verhogen.

Gokje nemen

'Ik heb normaal nooit koeienboeren aan de lijn', zegt Theo Snetselaar, een handelaar in dierrechten uit Ederveen. 'Maar de afgelopen dagen heb je het over enkele tientallen boeren die allemaal zo'n drie-, vier-, vijfhonderd varkensrechten per keer kopen.'

Volgens Snetselaar zijn het mannen die voorsorteren, een gokje nemen. 'Ze denken: voor 70 euro mag je een varken houden en er gaan qua fosfaatuitstoot ongeveer zes varkens in één koe. De prijs van koeienrechten, mochten die ooit komen, zal alleen ver boven de 1.000 euro liggen. Volgens die rekensom is het dus een goede investering.'

Het speculerende gedrag van boeren is een symptoom van een groter euvel, want het rommelt in de mestwereld. Toen begin april het melkquotum verdween uit Nederland, en koeienboeren na dertig jaar weer onbeperkt mochten melken, werd een ander productieplafond leidend in de sector: het strontquotum. In mest zit namelijk fosfaat en een teveel aan fosfaat is belastend voor het milieu, aldus Europese regels. Boeren hebben dus niet langer te maken met een maximum aan de hoeveelheid melk, maar met een maximum aan fosfaatuitstoot.

Beeld anp

Wetswijziging

Dat maximum werd volgens een CBS-prognose vorig jaar al vrij royaal overschreden, omdat melkveehouders in de aanloop naar 1 april fiks investeerden in hun veestapels. De verwachting is dat het overschot in 2015 nog hoger is, omdat het aantal koeien wederom toeneemt.

Daarom schreef staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken begin deze maand aan de Kamer dat het niet ondenkbaar is dat ze op korte termijn moet ingrijpen: koeienboeren doen zelf te weinig aan hun mestoverschot.

In die uitspraak lazen boeren een wetswijziging. Om mogelijke sancties te omzeilen, kochten zij massaal varkensrechten met als gevolg dat de prijs in nauwelijks twee weken tijd spectaculair steeg.

Beperkt risico

'Zodra er geluiden zijn over een wetswijziging, zie je dat boeren daarop anticiperen', zegt Maarten Leseman van boerenorganisatie ZLTO. 'Een boer die varkensrechten koopt, denkt dus: als ze straks inwisselbaar blijken voor melkveerechten, heb ik ze nu vast voor een hele goede prijs in de portemonnee. En zo niet: dan verhuur ik ze gewoon weer aan varkensboeren. Het risico blijft dus beperkt.'


Het ministerie van Economische Zaken benadrukt echter dat melkveehouders niets hebben aan de gekochte varkensrechten en het is zeer de vraag of daar binnenkort verandering in komt. Dijksma zegt bovendien alles te doen om het belonen van 'anticiperend gedrag zo veel mogelijk te voorkomen'.


Wat er dan wel gaat gebeuren om de fosfaatuitstoot een halt toe te roepen, is nog onduidelijk. De staatssecretaris overweegt drie opties, aldus een woordvoerder, namelijk de invoering van zogenoemde koeienrechten (een maximum aan het totaal aantal Nederlandse koeien), fosfaatrechten (een fosfaatplafond per boerderij) of een limiet aan de melkproductie, wat de facto neerkomt op een nieuw melkquotum. Dijksma hoopt nog voor het zomerreces duidelijkheid te verschaffen over het beste alternatief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden