'Boer was goed voor kerk'

Boer en pastoor hebben elkaar razendsnel uit het oog verloren. Kardinaal Simonis wil daar wat aan doen. Zo heeft minister Brinkhorst al een 'eigen' biechtvader....

De r.k. kerk heeft de boer herontdekt. Ze wil weer de zielenherder zijn van haar bondgenoot van weleer. Ze wil neerzitten bij boeren die verbitterd raken door de enorme veranderingen op het platteland. Ze wil een luisterend oor hebben voor landbouwers die gedwongen zijn hun land te verlaten. Ze wil ook nadenken over ontwikkelingen als genetische manipulatie van veevoer, internationalisering van de landbouw, de indeling van het platteland en de allesoverheersende rol die de economie speelt in het leven van de boer.

In een stal, waar anders, zag de kerk het licht en de boer. Op het bedrijf van de familie Bosgoed in Denekamp in Twente bood ze zich bij monde van kardinaal Simonis weer officieel aan. Simonis nam het rapport Plattelandsmensen op de tocht in ontvangst. Het is een analyse van de verdrukte positie van de boeren, een zoektocht naar nieuwe woorden voor geloven op het platteland.

Kardinaal Simonis zegt geschrokken te zijn van het rapport. Vooral de constatering dat de komende tien jaar 50 tot 60 procent van de boerenbedrijven zal verdwijnen trof hem. Initiatiefnemer van het rapport is de 'boerendeken' B. Jansman. Hij beklemtoont dat boeren en tuinders altijd grote steunpilaren van de r.k. kerk waren.

Boeren hebben altijd veel geïnvesteerd in het onderhoud van de geestelijkheid en van de kerkelijke gebouwen. 'De eerste diepvrieskisten stonden op de pastorie', aldus Jansman. Alleen daarom al is de kerk verplicht iets terug te doen nu boeren in nood verkeren.

Boer W. Bosgoed, wiens boerderij als decor voor de presentatie van het rapport moest dienen, vindt het positief dat de kerk zich laat horen, maar reageert gereserveerd. 'Ze moeten het eerst maar eens laten zien.'

Zijn vader H. Bosgoed vindt dat de kerk vijftien jaar te laat is met de aandacht die ze nu aan boeren schenkt. 'Toen is ingezet wat nu veel boeren de kop kost. Boeren moeten steeds harder werken en houden steeds minder over. Het sociale leven van boeren komt in de knel doordat ze per man gedwongen worden steeds grotere prestaties te leveren. En voor kerkbezoek, zo zegt hij, is al bijna helemaal geen tijd meer. 'Als ik op zondag een paar uur vrij heb, kies ik er meestal voor bij het gezin te blijven.'

Boer en pastoor hebben elkaar in razend tempo uit het oog verloren. Bosgoed kan zich nog herinneren hoe dertig jaar geleden vanaf de preekstoel werd bepaald of de boer op zondag mocht hooien of niet.

Nu heten de Katholieke Plattelandsjongeren Agrarisch Jongeren Contact en speelt de kerk geen rol bij de invulling van de toekomst van het platteland, zo constateert zij zelf in het rapport.

Boeren zijn individualistischer, harder en zakelijker geworden. De onderlinge solidariteit van weleer neemt af. Boeren zijn steeds meer elkaars concurrenten in de strijd om te overleven. Als een boer stopt, aast iedereen op zijn grond. Men gaat daarbij zowat over lijken.

Het maakbaarheidsidee heeft ook de boer in zijn greep, constateert het rapport. Geavanceerde foktechnieken, de import van voer uit het buitenland heeft de boer minder afhankelijk gemaakt van de natuur en daarmee van degene die de zegen over de natuur afsmeekt.

Oogstdankfeesten zijn verworden tot folkore in plaats van een door de kerk gedragen ontzag voor God.

De kerk weigert het platteland definitief over te laten aan het individualisme en de maakbaarheidsgedachte die overal de overhand heeft. Simonis: 'De boeren hebben altijd ontzettend veel gedaan voor kerken. Nu moet de kerk de samenleving oproepen solidair te zijn met deze mensen in nood'.

Op de vraag van boer Bosgoed of de kerk niet vijftien jaar te laat is, antwoordt de kardinaal: 'Beter laat dan nooit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden