Analyse 737 MAX

Boeings crash is niet Airbus’ brood: ‘Een reus als Boeing komt niet ten val door een enkel incident’

Voor Boeing zijn de gevolgen van de vliegrampen met zijn 737 MAX-toestellen groot. Klanten dreigen bestelde vliegtuigen te schrappen en naar de concurrentie over te stappen. Maar zo eenvoudig gaat dat niet.

Een aantal Boeing 737 MAX-toestellen staat werkloos stil op Southern California Logistics Airport in Californië vanwege het wereldwijde vliegverbod. Beeld Getty Images

Het zijn slechts tien vliegtuigen. Op de ruim zevenhonderd die Boeing elk jaar produceert. Maar de beslissing deze week van Azerbaijan Airlines om af te zien van een order van 1 miljard dollar, was voor de Amerikaanse vliegtuigbouwer wéér een tegenvaller. Het bedrijf voelt elke dag de gevolgen van de crashes van twee van zijn 737 Max-toestellen vorig jaar in Indonesië en in maart in Ethiopië.

Sinds dit type wereldwijd een vliegverbod kreeg opgelegd, is de orderstroom opgedroogd, vertelde topman Dennis Muilenburg van Boeing maandag bij de tv-zender CNBC. Dat is niet het enige dat pijn doet. Elke dag dat de 737 Max aan de grond blijft, kost de luchtvaartmaatschappijen geld. Die kosten gaan ze op Boeing verhalen. De vliegtuigbouwer hangen verder claims boven het hoofd van nabestaanden van de 346 inzittenden die bij de vliegrampen om het leven kwamen. Justitie in de VS onderzoekt of Boeing nalatigheid valt te verwijten.

Ook andere luchtvaartmaatschappijen, zoals Garuda en Lion Air in Indonesië, hebben gedreigd toestellen af te bestellen. Een maand geleden moest Boeing 196 bestellingen voor 737’s uit zijn orderboek schrappen vanwege deals die sneuvelden. In maart ging een grote Chinese deal voor driehonderd vliegtuigen aan Muilenburgs neus voorbij. De Chinezen plaatsten hun bestelling in Toulouse bij Airbus.

Jonkie Airbus

Ondanks al die strubbelingen vond topman Muilenburg tijd om zijn concurrent te feliciteren met diens 50-jarig bestaan. Dat gebeurde in een vlotte video, waarin een onbekende Boeing-werknemer een bezoekster van Airbus op het kantoor in Renton ontvangt. ‘Welkom. Jammer dat je vliegtuig vertraagd was. We moeten haast maken.’ Het is een knipoog van een 102-jarige naar het ‘jonkie’ dat in 1969 werd geboren.

De felicitatie is opmerkelijk. Boeing en Airbus zijn in een harde strijd verwikkeld. Een gevecht dat zelfs tot procedures voor de Wereldhandelsorganisatie heeft geleid. Het ligt voor de hand te denken dat de Europeanen in het gat springen. Toch, zeggen analisten, betekent Boeings ongeluk niet Airbus’ brood.

Om maar eens wat te noemen: de tien toestellen voor Azerbeidzjan vormen nog geen halve procent van de 4.439 orders die Boeing nog in de boeken heeft staan voor de 737 Max. Ook 49 toestellen die Garuda dreigt te schrappen zullen amper pijn doen. ‘Het is voor Boeing niet eens wisselgeld’, twitterde de luchtvaartconsultant Scott Hamilton.

Voor de Amerikaanse luchtvaartsector in zijn geheel zijn de gevolgen ook te verwaarlozen, signaleerden analisten van Oxford Economics in april toen Boeing bekendmaakte dat het concern de productie van 737 Max-toestellen zou terugschroeven. De omzet van de totale branche zal dit jaar met 0,4 procent krimpen, luidt hun voorspelling, en zich in 2020 en 2021 weer geleidelijk herstellen.

Afzeggen dure grap

Een probleem is dat de klanten van Boeing niet zoveel te kiezen hebben. In veel gevallen hebben ze de bouw van bestelde toestellen al voorgefinancierd. Afzeggen is een dure grap. Garuda, zo wist The Wall Street Journal, schrijft Boeing niet af, maar wil de 737 Max-vliegtuigen die het had besteld omruilen voor grotere toestellen van de Amerikanen.

Sommige klanten kunnen niet van Boeing af. Ze hebben uit het oogpunt van efficiency hun hele vloot uit toestellen van de Amerikanen opgebouwd. Zoals Ryanair. Dat kreeg in april zijn eerste 737 Max 200. De Ierse prijsvechter heeft er in 2014 honderd van gekocht. ‘Als je je als bedrijf op een type toestel vastlegt, ga je een huwelijk aan waarin een echtscheiding niet tot de mogelijkheden behoort’, vatte analist Henry Harteveldt de situatie samen tegenover de website Business Insider

Een duopolie in de luchtvaart

Boeing
806 leveringen
893 nieuwe orders
5.582 toestellen in bestelling
90,4 miljard euro omzet
153 duizend werknemers
43 procent marktaandeel (in toestellen)

Airbus
800 leveringen
747 nieuwe orders
7.577 toestellen in bestelling
63,7 miljard omzet
133 duizend werknemers
45 procent marktaandeel (in toestellen)
(stand op 1 januari 2018)

Vandaar dat de Chinezen ook niet al hun eieren in één mandje leggen: deze week ging het gerucht dat Boeing orders kan verwachten uit China voor 787 Dreamliners en de 777X. Die behoren tot de duurste uit de catalogus van de Amerikanen.

Voor luchtvaartmaatschappijen die een alternatief zoeken voor Boeing is er nog een groter probleem: dat heet Airbus. Airbus en Boeing hebben samen meer dan 90 procent van de markt in handen. Beide hebben een krankzinnige backlog aan orders. Wie nu een vliegtuig bij een van tweeën bestelt, kan dat ergens na 2025 of 2027 verwachten – als het meezit. 

Reus

Airbus heeft al jaren de grootste moeite om de vraag naar vliegtuigen bij te benen. De productie hapert omdat de toeleveranciers Toulouses honger naar onderdelen niet weten te stillen. ‘We zitten voor de komende jaren aan de limiet van onze capaciteit, meer kan ik er niet over zeggen’, stelde topman Guillaume Faury van Airbus eind april bij de presentatie van de jongste kwartaalresultaten.

Er zijn genoeg beren voor Boeing op de weg, constateert Wang Yanan, hoofdredacteur van het Chinese vakblad Aerospace Knowledge tegen de krant Global Times. Maar: ‘Een reus als Boeing komt simpelweg niet ten val door een enkel incident.’

Vliegverbod? Dan 45 piloten de laan uit

Tot nu toe hebben de luchtvaartmaatschappijen die met de Boeing 737 Max vliegen, zonder al te grote problemen het vliegverbod kunnen omzeilen dat voor dit type geldt. Maar nu het er naar uitziet dat de vliegtuigen langer aan de grond blijven (tot mogelijk in september), wordt de nood voor sommigen te hoog. Zo heeft Icelandair 45 piloten met een brevet voor de 737 Max de deur gewezen, meldt het vakblad Luchtvaartnieuws. Van hen waren er 21 net aan de slag gegaan bij de IJslandse luchtvaartmaatschappij. De rest was vorig jaar herfst begonnen aan zijn training voor de 737 Max.

‘Enkelen van hen hebben we nog kunnen terugplaatsen op de Boeing 757 of 767’, zegt topman Bogi Nils Bogason in een vraaggesprek, ‘maar veel nieuwe kandidaten die we speciaal voor de 737 Max hadden geworven, kunnen we niet aan het werk zetten. Heel triest.’

Icelandair heeft zes 737 Max-toestellen in dienst: het zou er de komende maanden nog drie geleverd krijgen. In totaal veertig bedrijven wereldwijd vliegen met dit toestel, nog eens veertig hebben orders geplaatst. Boeing hoopt dat de 737 Max volgende maand weer in bedrijf wordt genomen. De Amerikaanse luchtvaartinspectie (FAA) rekent op augustus, op zijn vroegst.

Groot probleem dreigt voor Boeing na nieuwe ramp met paradepaardje: nog geen half jaar nadat eenzelfde toestel in Indonesië verongelukte, stort een 737 Max 8 neer in Ethiopië. Toeval? Of groeit het succes de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing boven het hoofd?

De crash van de 737 Max 8: kroniek van een aangekondigde ramp: Steeds meer details komen aan het licht over het ongeluk met de Ethiopische Boeing 737 Max waarbij 157 inzittenden omkwamen. Een combinatie van riskante ontwerpkeuzen, afgezwakt veiligheidstoezicht, tekortschietende pilotenscholing en nationale belangen leidde tot ‘de perfecte storm’. 

Kunnen de ongevallen met het 737 Max 8 vliegtuig Boeing de kop kosten? Geen andere fabrikant kan de lacune opvullen. En anders zal de enorme lobby van Boeing in Washington wel ­afdoende zijn om een bankroet te voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden