Boeing voorkomt handelsoorlog met makkelijk gebaar

Met een zoenoffer heeft Boeing in Seattle een schadelijke handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie voorkomen en de weg naar oprichting van het grootste vliegtuigbouwconcern in de wereld geëffend....

Van onze correspondenten

BRUSSEL/WASHINGTON

Immers, de toegevingen aan de Europese Commissie hebben geen invloed op de machtspositie van Boeing op de wereldwijde markt voor passagiersvliegtuigen. Als de aandeelhoudersvergaderingen van Boeing en MD vrijdag de fusie goedkeuren kan het nieuwe Boeing beginnen aan de wedren met Lockheed Martin Marietta om de laatste grote defensieorder van de eeuw, de 'joint strike fighter', de opvolger van de F-16.

Om die order ter waarde van 200 miljard dollar is het Boeing te doen. MD is niet opgekocht om de positie op de markt van passagiersvliegtuigen te versterken, maar vanwege zijn militaire kennis . De rol van MD op de markt van passagierstoestellen is slechts marginaal . Vandaar dat de Federal Trade Commission, de waker over de vrije markt in de VS, instemde met de fusie.

Tegen deze achtergrond zijn de concessies aan Europees Commissaris Karel van Miert van beperkte aard. Naast eerdere toezeggingen over de verkoop van technologie en doorzichtigheid op het gebied van defensieopdrachten deed Boeing een concessie op het gebied van langjarige leveringscontracten met American, Continental en Delta. De exclusiviteitsclausules worden geschrapt. In de wetenschap dat het contract met United buiten de discussie is gebleven en vertrouwen dat American, Delta en Continental hun vloot-plannen niet door Brussel laten bepalen, maar door marktfactoren, is Boeing akkoord gegaan met deze eis van Van Miert.

Van Miert, de voormalige leider van de Vlaamse socialisten, erkende dat hij de maatschappijen niet kan dwingen een bepaald toestel - lees Airbus - te kopen. 'Maar we moeten wel de markt openhouden', aldus de commissaris. Dat geldt vooral voor de zogenaamde vervangingsmarkt van MD . Als luchtvaartmaatschappijen hun vloten met DC's vervangen, zullen zij niet automatisch en volgens contract naar Boeing stappen, maar de markt op gaan. In theorie heeft Airbus dan een kans producten te slijten. De vraag is natuurlijk of het Europese consortium met nieuwe modellen en lagere prijzen tegen die tijd kan opboksen tegen Boeing.

Vanuit Europa en Amerika gezien is dit het resultaat van enkele weken van blufpoker, opgewonden verklaringen en veel drukte achter de schermen. Dergelijke kwesties kunnen snel escaleren tot lastig oplosbare handelsconflicten, wederzijdse misverstanden en verbale beschuldigingen.

Van de vele misvattingen die de afgelopen weken in zowel Amerika als Europa het licht zagen, dienen er twee te worden opgehelderd. De Commissie heeft krachtens de fusie-verordening van 1990 het recht en de taak zich uit te spreken over fusies 'zowel binnen de EU als daarbuiten'. Tenminste als de fusies een bedrijf betreffen met een wereldwijde omzet van minstens twaalf miljard gulden en waarbij elk bedrijf in de EU een omzet moet hebben van 550 miljoen gulden.

Of de bedrijven in de EU hun hoofdvestiging hebben doet niet terzake. Alle speculaties in de VS dat de Commissie in deze zaak niet ontvankelijk is, zijn onzin. Er zijn bovendien precedenten. Vergelijkingen met het extraterritoriale karakter van de Helms-Burton-wetgeving gaan daarom niet op. Amerikaanse dreigementen met stappen bij de WTO, dat niet eens bevoegd is, behoorden tot de categorie 'wapengekletter'.

Op hun beurt hadden de Amerikanen gelijk dat de Commissie de belangen van het Europese Airbus wilde beschermen is een duidelijke zaak. Alle ontkenningen van Van Miert ten spijt: er zijn maar twee grote vliegtuigbouwers in de wereld: Boeing en Airbus. Op het moment dat Van Miert in actie kwam, diende hij de belangen van Airbus. Het kan bovendien geen toeval zijn dat de Franse president Chirac en de Franse commissarissen De Silguy en Cresson voor een harde anti-Boeing-lijn kozen.

Het is voor de Amerikaans-Europese relaties een goede zaak dat een handelsoorlog is voorkomen. Na de botsingen over Helms-Burton is de transatlantische sfeer opgeklaard. Handelsoorlogen, zo leert de ervaring, zijn slecht voor economiën en werkgelegenheid en maar met veel moeite te beëindigen. Voor de VS is de zaak nu afgelopen, voor de EU rest het probleem om van Airbus de politieke en praktische ruimte te geven om zich te ontwikkelen tot een betaalbaar en hoogwaardig alternatief voor Boeing.

Oscar Garschagen

Peter de Graaf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden