Zes vragen overKredietregistratie

BKR heeft zicht op uw schulden – maar niet op álle

Beeld Peter van Hugten

Wie achterloopt met de afbetaling van schulden krijgt bij BKR een kruisje achter zijn naam. Maar dit bureau ziet niet alles, zo blijven studieschulden bijvoorbeeld buiten beeld. Zes vragen over kredietregistratie.

Hoe erg is een negatieve aantekening bij BKR?

Banken die geld uitlenen, raadplegen standaard Stichting BKR (Bureau Kredietregistratie) om te onderzoeken of de klant andere schulden heeft en er betalingsproblemen zijn geweest. Een hypotheekaanvraag kan afketsen op een betalingsprobleem uit het verleden. Een kruisje achter de naam van iemand met betalingsachterstanden blijft doorgaans vijf jaar staan. Daarna wordt de lei weer schoongeveegd.

Niet alle negatieve kanttekeningen tellen even zwaar. BKR hanteert verschillende varianten. Bij sommige coderingen, zoals die voor een ingelopen betalingsachterstand, mag een bank een hypotheek verstrekken, meldt Oscar Noorlag van adviesketen Van Bruggen. ‘Maar lang niet alle banken doen dat.’

Houdt BKR alle schulden bij?

Nee, tot frustratie van BKR heeft het geen inzicht in studieschulden. Andere schulden zoals hypotheken, persoonlijke leningen, creditcardleningen, mobieltje op afbetaling en de mogelijkheid om rood te staan bij de bank komen wel terecht in Tiel waar BKR is gevestigd. Banken en andere bedrijven leveren de gegevens, dus ook informatie over betalingsachterstanden.

Niet alleen banken dienen leengegevens in, ook autoleasemaatschappijen doen dat. Dit komt steeds vaker voor omdat private lease van auto’s een enorme vlucht heeft genomen. Een leasecontract is net als een lening een financiële verplichting. Deze verplichtingen verminderen de leencapaciteit van de klant. Een telefoonabonnement waarbij de klant meer dan 250 euro leent voor een mobieltje komt ook terecht in de databank van BKR.

Waarom houdt BKR studieschulden niet in de gaten?

Dat is een beslissing van de overheid. Die vindt dat studieschulden al worden bijgehouden door DUO, de verstrekker van de leningen. Leners kunnen daar digitaal een overzicht aanvragen van hun schuld en dat doorgeven aan bijvoorbeeld de hypotheekadviseur.

BKR vindt het maar omslachtig omdat geldverstrekkers bij een kredietaanvraag toch al de BKR-databank raadplegen. Nederland is daar bovendien uniek in, volgens BKR. In veel andere Europese landen zitten studieschulden wel in het nationale systeem voor kredietregistratie.

Met name bij hypotheekaanvragen willen starters hun studieschuld nog wel eens bewust of onbewust verzwijgen. Een studieschuld van pakweg 15 duizend euro (het huidige gemiddelde) vermindert de leencapaciteit.

Ander probleem is volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dat bijna eenderde van de adviseurs niet expliciet vraagt naar studieschulden. De financiële waakhond hamert erop dat adviseurs moeten vragen naar deze schulden in het kader van hun zorgplicht.

BKR vreest dat de onzichtbaarheid van studieschulden zal leiden tot hogere betalingsachterstanden en vergroting van de schuldenproblematiek. DUO laat weten dat 17 procent van de oud-studenten wel eens problemen heeft met de aflossing van de studieschuld.

Oud-studenten kunnen bij DUO digitaal een schuldverklaring opvragen. Het loopt geen storm. Vorig jaar gebeurde dat slechts vierduizend keer.

Hoeveel mensen hebben een betalingsachterstand?

Uit de laatste BKR-cijfers blijkt dat 6,2 procent van de leners een probleem heeft met de terugbetaling. Dat cijfer is licht gedaald de afgelopen tijd. Ook bij hypotheken neemt het aantal huizenbezitters met een betalingsachterstand van ten minste drie maanden af. Eind vorig jaar kampten bijna 70 duizend huishoudens met dit probleem.

Deze cijfers staan in schril contrast met Nibud-cijfers waaruit blijkt dat 1,5 miljoen huishoudens worstelen met betalingsproblemen. Dat komt neer op een op de vijf huishoudens.

Volgens BKR zelf is de oorzaak van dit verschil dat het bureau veel betalingsachterstanden niet in het vizier heeft. ‘We registreren alleen hypotheken, consumptieve kredieten en private lease’, aldus de woordvoerder. Andere betalingsachterstanden zoals belastingschulden, onbetaalde huur, zorgpremies en energierekeningen ziet BKR niet.’

Volgens BKR vindt er bovendien een verschuiving plaats van leningen naar onbetaalde rekeningen. ‘In het verleden sloten consumenten met betalingsachterstanden een lening af. Dat is moeilijker geworden omdat banken strenger zijn geworden. Gevolg is dat het percentage achterstanden op kredieten daalt, terwijl de stapel onbetaalde rekeningen groeit’, aldus de woordvoerder.

Kan ik de BKR-gegevens inzien?

Ja, je moet wel eerst een account aanmaken. De consument ziet dan waar hij kredieten heeft. Opvallend aan het overzicht is dat de hypotheek – verreweg de grootste schuld van de meeste Nederlanders – niet in het rijtje voorkomt. Het is een goed teken als de hypotheek niet in het overzicht verschijnt. BKR vermeldt deze hypothecaire lening alleen als er langer dan drie maanden een betalingsachterstand is.

Hoe makkelijk is het een wijziging door te voeren?

Als er sprake is van een duidelijke fout hoeft dat niet al te moeilijk te zijn. De gedupeerde moet niet bij BKR zijn, maar bij de kredietverlener die verkeerde gegevens heeft doorgegeven. De kredietnemer zelf kan de gegevens niet wijzigen. Dat kunnen alleen aangesloten instellingen.

Een aantal juridische adviesbureaus werpt zich op om een negatieve aantekening bij BKR te laten verwijderen. Een paar maal is het gelukt om via de rechter een kruisje achter een naam te schrappen. BKR waarschuwt dat deze bureaus soms te hoge verwachtingen wekken. En dat hun dienstverlening niet gratis is. Een van deze bureaus spande een rechtszaak aan tegen BKR, omdat het vond dat BKR buiten zijn boekje was gegaan met deze waarschuwing. De rechter zag het probleem niet: BKR mag blijven waarschuwen.

Volgens BKR is het aantal geschillen over een BKR-registratie gering. In 2018 gaf de onafhankelijke geschillencommissie 48 bindende adviezen.

AFM kijkt extra scherp naar kredieten

Toezichthouder op de financiële markten AFM heeft het voorkomen van overkreditering gekozen als een van de speerpunten voor de komende jaren. Te veel lenen is volgens de AFM op den duur vaak een voorbode van langdurig geworstel met schulden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden