‘Biogasboeren’ laten het licht in Groningen branden

Drie boerenbedrijven in Onstwedde laten een flinke biogasinstallatie bouwen. Groot genoeg om het hele dorp mee te verlichten. ‘Maïs en mest hebben we hier in overvloed.’..

Bruin aardappelloof ruist in de wind. Op het Groningse land liggen her en der bergen grove zetmeelaardappelen te wachten op opslag of transport naar Avebe, de aardappelzetmeelcoöperatie die met moeite het hoofd boven water kan houden. Het bedrijf staat er zo triest voor dat de aangesloten aardappelboeren zich hardop afvragen hoelang de fabriek de knollen nog van hen zal afnemen.

Diep onder het herfstige Groningse land is het aardgas onzichtbaar opgeborgen. De grijze buizenboel op het veld verraadt de aanwezigheid van de energiebron waarvan iedereen al zeker weet dat aan de productie ooit een eind zal komen.

Je zal er maar boer zijn: de energieprijzen gaan de komende jaren vast en zeker omhoog, terwijl de aardappelafzet niet kan worden gegarandeerd. Nanne Sterenborg (39) is zo’n ondernemer. Samen met zijn vrouw Ingrid bestiert hij een gemengd bedrijf. Behalve aardappelen, graan en suikerbieten heeft hij twee schuren met kippen. Hij begon met een landbouwbedrijf, maar wilde minder afhankelijk zijn van de landbouw en de onzekere Europese landbouwsteun en besloot er kippen bij te nemen.

Toen pas merkte hij hoe afhankelijk hij daarmee was geworden van de energieprijs: voor verwarming, koeling en verlichting gebruikt hij jaarlijks 80 duizend kilowattuur, evenveel als 25 gemiddelde huishoudens.

In 2003 begon het bij de Sterenborgs te broeien: kunnen we zelf energie opwekken? Biodiesel uit koolzaad, wind- en zonne-energie passeerden de revue. Tot het kwartje viel: biogas.

‘Voor biogas heb je biomassa nodig: mest of een energierijk gewas. Wij hebben hier beide; kippenmest hebben we in overvloed en de grond is vruchtbaar genoeg om maïs te telen. Maïs is bovendien geschikt voor een wisselteelt met de aardappelen of bieten die hier volop worden geteeld.’

Samen met gelijkgestemde dorpsgenoten, Nanne’s zwager Berend Migchels en Chonda en Harry Luring, ook boeren, durfde hij het aan een forse biogasfabriek neer te zetten, een van de grotere installaties in Nederland. ‘Om het een beetje rendabel te houden heb je een behoorlijke schaal nodig’, zegt Sterenborg. Hij staat onder aan een van de twee zes meter hoge, nog lege vergistingssilo’s van grijs beton. ‘Alleen al voor aansluiting op het hoogspanningsnet ben je bijna een ton kwijt.’

Momenteel draaien op Nederlandse boerderijen ongeveer veertig biovergistingsinstallaties. Weinig in vergelijking met Duitsland, aldus Sterenborg. Wel zijn er nog een flink aantal in aanbouw. ‘Maar daarna houdt het op. In augustus is de regering gestopt met de MEP-subsidies, waarmee de productie van groene stroom werd gestimuleerd. Wij waren net op tijd; zonder subsidie waren we er nooit aan begonnen.’

De productie van groene stroom uit biovergassing is momenteel duurder dan de opwekking van gewone elektriciteit. De overheid past gedurende tien jaar het verschil bij. Dat is kort; in Duitsland is het twintig jaar. ‘Het betekent dat we de installatie, die tussen de een en de twee miljoen euro kost, in tien jaar moeten afschrijven.’

Wat er over tien jaar gaat gebeuren, weten de vijf ondernemers niet. Chonda Luring: ‘We liggen er niet wakker van. Misschien moeten we ermee stoppen, dat zou jammer zijn, maar zo ver kunnen we toch niet vooruit plannen.’

De ondernemers hebben voor de exploitatie van de installatie een maatschap opgericht, om een eventueel zakelijk risico zo veel mogelijk buiten de drie betrokken boerderijen te houden. De bank financierde de bouw van de twee opslagsilo’s voor de maïs, de twee vergistingstanks en de rest van de installaties. ‘Een aanzienlijk risico, zelfs voor drie bedrijven’, zegt Sterenborg.

Is zijn aanstaande carrière als ‘biogasboer’ geboren uit groen idealisme of was het vooral de economische noodzaak? ‘Enerzijds hebben wij de opdracht de schepping te onderhouden. Anderzijds moet je rekening houden met economische wetten; de markt van vraag en aanbod, de energieprijs, enzovoorts. Als de elektriciteitproductie straks naast de aardappels en de kippen een derde poot onder onze bedrijven gaat vormen, kunnen we de toekomst met wat meer vertrouwen tegemoet zien. Hier is ruimte genoeg. Ieder dorp zou een eigen biogasinstallatie kunnen hebben.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden