Biobrandstof niet beter voor milieu

Drie wetenschappers van naam maken brandhout van het ecologisch nut van biomassa in de energieproductie: niet alleen levert het nauwelijks iets op, het heeft ook averechtse effecten.

In San Francisco worden kerstbomen verzameld, die later worden vermalen om als biomassa te dienen. De houtsnippers worden gebruikt bij de elektriciteitsproductie. Beeld afp

Biobrandstof voor auto's en het bijstoken van houtresten in elektriciteitscentrales helpen nauwelijks om de hoeveelheid broeikasgas in de atmosfeer te beperken. Met het subsidiëren van dit soort biobrandstof kan daarom beter worden gestopt.

Dat stellen drie leden van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen (KNAW) in een maandag gepubliceerde literatuurstudie.

Over de toepassing van biobrandstof wordt al jaren gestreden, vooral tussen de milieubeweging en de overheid, die het meestoken van biobrandstoffen hard nodig heeft om de nationale klimaatdoelen te halen.

Biomassa is op dit moment in Nederland de belangrijkste bron van hernieuwbare energie, vooral via elektriciteit en warmte uit afvalverbrandingsinstallaties en het meestoken van hout in elektriciteitscentrales.

Volgens de onderzoekers concurreert het verbranden van biologisch afval, planten en bomen echter met een hoogwaardiger toepassing van biomassa, zoals in grondstof voor veevoer of de hoogwaardige chemie. Door 'bioraffinage' uit biomassa zouden beter eiwitten, vezels en materialen voor kunststof kunnen worden gewonnen.

De drie zijn geen experts in biomassa, maar werken in aangrenzende vakgebieden. De studie (8 pagina's, door de KNAW 'beleidsvisie' genoemd) is geschreven door biologe Louise Vet, directeur van het Nederlands Instituut voor Ecologie; hoogleraar voedingsleer Martijn Katan en landbouw- en milieukundige Rudy Rabbinge, tevens oud-lid van de Eerste Kamer voor de PvdA.

Stimulering van het gebruik van biomassa is vastgelegd in het Energieakkoord, dat op dit punt met tegenzin werd onderschreven door de milieubeweging. De toepassing van biobrandstof is daarnaast verplicht via Europese regels, waarin de EU-landen hebben afgesproken in 2020 minimaal 10 procent van de brandstof uit hernieuwbare brandstof te laten bestaan. Daarbij wordt vooral gedacht aan ethanol, geproduceerd uit (afval van) landbouwgewassen.

Beeld afp

Frituurvet

Vanwege die regel is bijvoorbeeld gebruikt frituurvet in de EU al duurder dan vers vet, schrijven de wetenschappers. Hierdoor gebruikt de chemische industrie nu geen frituurvet meer als grondstof voor smeermiddelen, verf en zeep, maar in plaats daarvan palmolie. 'Zo leidt het gebruik van frituurvet voor biodiesel tot het rooien van oerwoud voor palmolieplantages.'

Het telen van gewassen in Nederland ten behoeve van biobrandstof is volgens hen niet efficient. 'Om 5 procent van de in Nederland gebruikte benzine en diesel te vervangen door koolzaadolie moet heel Nederland ten noorden van de lijn Amsterdam-Enschede met koolzaad worden beplant.'

Beter is het die ruimte te gebruiken om zonnecentrales energie te laten vastleggen, vinden ze. 'Wetenschappelijk en economisch ligt de toekomst bij het directe gebruik van zonne-energie, langs fotovoltaïsche of bio-organische weg.' Ook kost de productie van biobrandstof zelf weer brandstof, waardoor het klimaatvoordeel deels wordt tenietgedaan. 'Als de verdringingseffecten worden meegerekend, produceren sommige biobrandstoffen meer broeikasgas dan gewone benzine.'

Dat de tweede generatie biobrandstof uit plantenafval, gras en bomen daarvoor een oplossing biedt, geloven ze niet. Ook die legt beslag op vruchtbare grond en water en kost extra energie. 'Biobrandstof uit algen biedt wat meer perspectief, maar de uitvoerbaarheid daarvan is onzeker.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.