Bio-producten gaan ten onder in prijzenoorlog

De supermarkten halen bij lange na niet de afgesproken verkoop van bio-producten. Maar is dat hun schuld of willen de klanten deze producten niet?...

'Weet je, waar een gewone kippenboer negentigduizend kippen houdt die 41 dagen leven, heeft een biologische boer er – op diezelfde oppervlakte – slechts vierduizend die 83 dagen leven. Logisch dus, dat dit een prijsverschil geeft van 250 procent.'

De woordvoerster van Albert Heijn wil maar zeggen: iedereen roept wel dat de prijsverschillen tussen biologische producten en hun reguliere evenknie erg groot zijn, maar daar is een reden voor.

Het is droevig gesteld met de verkoop van biologische groente, fruit, vlees, zuivel en eieren in Nederland. De afgesproken norm van 5 procent van de totale voedselverkopen eind 2004, die supermarkten, milieuorganisaties en de overheid hebben afgesproken, kan onmogelijk nog worden gehaald. Sterker, de bijdrage van de supermarkten – die zich hebben gecommitteerd aan het halen van die doelstelling – is fors gedaald.

En dat heeft alles te maken met de prijzenoorlog die sinds oktober vorig jaar in de supermarkten woedt. 'Biologische producten zijn in de prijzenslag niet goedkoper geworden', zegt marktonderzoeker Lidwien Daniëls van het Platform Biologica. 'Daardoor zijn de prijsverschillen nóg groter geworden.'

En juist dat prijsverschil is de voornaamste reden waarom veel klanten biologische producten voorbijlopen in de supermarkt. Waren deze voedingsmiddelen gemiddeld per kilo zo'n 30 tot 50 procent duurder dan reguliere producten, dat prijsverschil is door de supermarktoorlog inmiddels opgelopen tot marges van 70 procent. Albert Heijn verlaagde weliswaar ook een handvol biologische producten in prijs, maar vaak drie keer minder dan hun gangbare soortgenoten.

Het marktaandeel van biologische producten zou volgens het Convenant Marktonwikkeling Biologische Landbouw 2001 aan het eind van dit jaar 5 procent moeten zijn, maar blijft vooralsnog steken op iets meer dan 1,6 procent. Ofwel: een doorsnee Nederlander at het afgelopen jaar voor maximaal 25 euro aan biologisch geteelde waar, op een totaaluitgave van zo'n 2000 euro aan eten, stelt het Nibud.

Dit zouden vooral de supermarkten zich moeten aantrekken – zij zijn de belangrijkste verkopers van biologische producten geworden, met een marktaandeel van 46 procent op een totale omzet van 395 miljoen euro. De natuurvoedingswinkels en reformzaken, die samen 41 procent van de markt beslaan, zagen hun omzet het afgelopen jaar groeien met 10 procent, waar dat in 2002 nog 5 procent was. Ook de boerenmarkten en boerderijen die biologische waar aan de deur verkopen (13 procent van de markt), doen goede zaken (plus 5 procent). De omzetgroei van biologisch in supermarkten daalde daarentegen van 12 naar 1,4 procent, meldt het Platform Biologica.

Volgens de stichting Natuur en Milieu, dat de Nederlandse supermarkten met grote ketens in het buitenland vergeleek, scoren Nederlandse supermarkten ook op internationaal niveau bedroevend. 'De omzet aan biologische producten bij de grote buitenlandse supermarkten is ruim tweemaal hoger dan bij de drie grootste Nederlandse ketens', schrijft Jeroom Remmers van Natuur en Milieu in het rapport People, Planet, Profit in de supermarkt. 'Het aantal biologische producten is in Nederland ruim vier keer zo klein als in de buitenlandse supermarkten.'

Uit een onderzoek van het Zwitserse FiBL blijkt dat de Nederlandse marktleider Albert Heijn, dat 2,2 procent van zijn omzet verdient aan biologische producten, relatief laag scoort vergeleken het Duitse Tegut (9 procent), Coop Zweden (7,5 procent), Coop Zwitserland (7 procent) en het Britse Waitrose (6 procent).

Albert Heijn is marktleider in Nederland met een marktaandeel van 75 procent van alle biologische producten die in de supermarkten worden verkocht. De keten erkent dat het de afgelopen maanden zijn biologische assortiment heeft 'gerationaliseerd', wat zoveel betekent als uitgedund waar de verkopen tegenvallen.

Maar de milieuorganisaties waarmee de supermarkten samenwerken in de 'Taskforce Biologisch' van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, willen te veel en te snel, luidt de verdediging van supermarktorganisatie CBL – het Centraal Bureau voor de Levensmiddelenhandel. 'Veel van de wensen van de milieuorganisaties sluiten niet aan bij datgene wat de consument in de winkel belangrijk vindt', schrijft CBL-woordvoerster Sya de Jong in een reactie. Verder is volgens haar gebleken 'dat milieuorganisaties oordelen en meningen hebben op het gebied van consumentengedrag, marketing en prijsbeleid, zonder over de benodigde expertise te beschikken'.

De stichting Natuur en Milieu noemt deze reactie 'onzin'. 'We zijn een jaar geleden een dialoog met de supermarkten aangegaan,' zegt Gijs Kuneman. 'In december hebben we afgesproken dat ze drie dingen gingen proberen: het verkleinen van de prijsverschillen voorop. Dat is niet gelukt, en de supermarkten trekken op geen enkel punt het boetekleed aan. Dat getuigt van hun weinig proactieve houding.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden