nieuws economie

Bijvangst Vestia-proces: woningcorporaties eisen ruim 7 ton terug van omkoping beticht drietal

De grote Utrechtse en Enschedese woningcorporaties Portaal en De Woonplaats eisen samen een schadevergoeding van ruim zeven ton van een de financieel adviseur en twee zakenpartners die de adviseur zouden hebben omgekocht.

Het kantoorgebouw van Vestia in Den Haag. Foto ANP

Dat bleek dinsdag in de Rotterdamse rechtbank, tijdens het proces over de derivatenfraude bij de Rotterdamse Woningcorporatie Vestia. De vermeende omkoping bij Portaal en De Woonplaats is een bijvangst in het onderzoek naar de speculatieve derivatenfraude die Vestia zes jaar geleden bijna deed omvallen, en uiteindelijk een schade van 2 miljard euro veroorzaakte.

Financieel tussenpersoon Arjan Greeven meldde zich in 2011, toen Vestia aan de rand van een faillissement stond, met wroeging bij Vestia en de autoriteiten. Hij bekende dat hij als vertegenwoordiger van een aantal grote internationale zakenbanken, 20 miljoen had verdiend aan de verkoop van rentederivaten aan Vestia. De helft van dat bedrag had hij doorbetaald aan Marcel de Vries, de kasbeheerder die namens Vestia de derivaten kocht.

Uit Greevens administratie bleek later dat hij met zijn compagnon Leroy van D. ook dubieuze constructie hanteerde bij Portaal en De Woonplaats, zij het op veel beperktere schaal met lang niet zulke ernstige gevolgen.

Hier draait de omkopingsverdenking om financieel adviseur Jan Hein G. Met zijn bedrijfje Censum Finance hielp G. corporaties om slim met hun (geleende) geld om te gaan. Voor zijn werk als ‘extern treasury adviseur’ vroeg hij een uurtarief van rond de 200 euro. Maar in het geval van De Woonplaats en Portaal toucheerde G. vaak ongezien ook een leuke bonus.

Hij had namelijk de afspraak met Van D. en Greeven dat hij de helft van hun provisie zou krijgen in het geval hij de twee mannen in contact bracht met een de klant in kwestie. Dat was hem bij De Woonplaats en Portaal gelukt. Zo declareerde Censum door de jaren heen ongeveer 1,2 miljoen euro bij Greeven en Van D. Het Openbaar Ministerie vervolgt Jan Hein G. nu voor het aannemen van steekpenningen voor ongeveer de helft van dat bedrag, zeven ton. Die zeven ton willen De Woonplaats en Portaal nu graag terug zien, als vergoeding voor geleden schade.

De claim van Portaal en De Woonplaats is opmerkelijk omdat de corporaties steeds hebben beweerd dat de fraude hen geen nadeel had opgeleverd. De derivaten die de corporaties onder verdachte omstandigheden kochten, gaven geen problemen en Jan Hein G. had als adviseur van de treasurycommissie ook geen invloed op welke transacties er gesloten werd, was steeds het verhaal. ‘Eigenlijk was de inbreng van Jan-Hein hier zeer gering’, zei directeur Frans Kooiker van de Woonplaats in 2015 tegen de Volkskrant. ‘Achteraf vragen we ons af waarom we hem eigenlijk inhuurden.' Ook de woordvoerder van Portaal benadrukte dat circa 8 ton die Censum stiekem bijverdiende de huurders niet heeft geraakt.

Schade

Toen de advocaat van de corporaties dinsdag toch beweerde dat haar cliënten degelijk schade hebben geleden, sloeg de vlam in de rechtbank even in de pan. Met name bij Leroy van D., die tijdens zijn verhoor juist steeds had benadrukt hoeveel geld hij de Nederlandse corporaties had bespaard, reageerde zeer emotioneel. Hij haalde een voorbeeld hoe hij met zijn marktkennis voor Portaal een deal regelde die de corporatie ‘in een 5 miljoen per maand’ bespaarde, ‘zo door mij verdiend voor de club!’, riep hij uit. Een lening die hij bedacht zou de gezamelijke corporaties tot op de dag van vandaag 5 miljoen euro per maand aan rentekosten besparen, zo rekende hij voor. 

In de marge van de rechtszaal toonden vertegenwoordigers van De Woonplaats, zich weinig onder de indruk van de woede die hun claim oproept. ‘Wij zeggen nog steeds niet dat de producten die zijn afgesloten verkeerd waren, dat is heel moeilijk vast te stellen’, zegt advocaat Philine America namens de corporaties. ‘Maar wij kunnen wel aantonen dat het geld wat deze mannen hebben verdiend, uiteindelijk ten koste is gegaan van de corporaties.’ En dat geld komt de huurders van De Woonplaats toe, zegt de bedrijfsjurist van de corporatie uit Enschede. ‘Wij kunnen het heel goed gebruiken. En we willen ook graag namens ons personeel en onze huurders het signaal geven dat we dit niet accepteren.’

Provisies

Van D. en Greeven stelden dat zij nooit kwaad hebben gezien in de betalingen aan Jan Hein G. ‘Ten opzichte van de corporaties ben ik er in elk geval altijd heel duidelijk over geweest dat wij provisies kregen van de banken’, aldus Van D. ‘Het was zijn verantwoordelijkheid om het te vertellen’, aldus Greeven. Jan Hein G. vindt zelf dat hij de corporaties niet op de hoogte hoefde te stellen van zijn bijverdiensten. ‘Ik vond het niet relevant, omdat ik mij niet bezig hield met het afsluiten van individuele transacties.’

Van D. noemt en passant wel een logische reden voor zijn terughoudendheid om over de precieze hoogte van verdiende courtage te praten. ‘Het kwam heel vaak voor dat je een lening sloot, waarbij je in een klap een ton verdiende. Een bedrag waar een gemiddelde kasbeheerder heel lang voor moet werken. Dat ga je niet aan de grote klok hangen.

Vertrokken naar Bali

Van dat geld kunnen de mannen overigens al jaren geen gebruik meer maken. Op al hun bezittingen ligt beslag. Van D. is kort na het uitkomen van de fraudezaken met zijn gezin naar Bali vertrokken. ‘Aanvankelijk voor een half jaar, maar we hebben het in afwachting van de zaak steeds met een jaar verlengd’, verklaarde hij dinsdag diep in tranen. Iedereen die denkt dat hij daar een onbekommerd leven heeft geleid, hielp hij uit de droom. ‘Al die tijd ben ik niet de vader geweest voor zijn kinderen en de man voor mijn vrouw die zij verdienden.’ In afwachting van de zaak heeft hij naar eigen zeggen ‘vijf jaar in een stoel gezeten, sigaretjes gerookt en bier gedronken.’ Pas de laatste maanden gaat het beter, stelt Van D. ‘Ik maak meubels.’

Het verhaal van Leroy is zeer herkenbaar, zei Jan Hein G., die op dit moment rondkomt als ‘slecht betaalde boekhouder bij een tennisschool’. Een baan als taxichauffeur ging niet door omdat hij geen verklaring omtrent gedrag kon krijgen. ‘Het is overleven voor iedereen in mijn gezin.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.