Bij zware bezuinigingen hoort een crisis

Het consumentenvertrouwen trekt zich iets aan van gezagsdragers. Dus is de economie niet gebaat met al dat gesomber van het kabinet....

Het zijn sombere teksten van het kabinet Balkenende II die de burger het afgelopen jaar voor de kiezen heeft gekregen. Dit schaadt het consumentenvertrouwen en daardoor de consumptie, stellen diverse economen. En het is juist de ingezakte consumptie die verklaart waarom de economie vorig jaar is gekrompen .

'Het kabinet heeft de economie extra de put in gepraat', stelt de Amsterdamse econoom Bas Jacobs. 'Het had de bezuinigingen met een visie moeten onderbouwen, in plaats van te dreigen met economisch onheil', stelt de Utrechtse econoom Harry Garretsen. 'Het schadelijke economisch effect zou weleens 0,5 procent van het bruto binnenlands product kunnen bedragen', denkt Lans Bovenberg, adviseur van het CDA. De Groningse econoom Jacob de Haan is het daar niet mee eens. Hij denkt dat het effect van het geuite pessimisme marginaal zal zijn.

Premier Balkenende en minister Zalm hebben de economische situatie het afgelopen jaar keer op keer vergeleken met de crisis in de jaren tachtig. De economie staat er echter veel beter voor dan toen, toonde het Centraal Planbureau onlangs aan.

De overdreven somberheid van het kabinet is politiek wel te verklaren. Het record-bezuinigingspakket van zeventien miljard euro met forse ingrepen in de sociale zekerheid moest verdedigd worden. Tegelijk moesten de sociale partners onder druk worden gehouden om een akkoord te bereiken over loonmatiging.

Prinsjesdag, troonrede Koningin Beatrix: 'De Nederlandse economie is, na jaren van voorspoed, volledig tot stilstand gekomen.'

Centrale bankiers weten al heel lang wat de invloed is van psychologie op de economie. Daarom spreekt Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, deze dagen van een 'prille lente'. In tijden van optimisme waarschuwt een bankier, in tijden van pessimisme is hij positief.

Ook van regeringsleiders mag zo'n opstelling verwacht worden, meent Bovenberg. Balkenende is echter 'een echte Calvinist'. 'Hij predikt kommer en kwel.'

10 september 2003, Minister Zalm in NRC Handelsblad: 'Het is tijd de noodremprocedure in werking te stellen.'

Lex Hoogduin, chefeconoom van De Nederlandsche Bank, rondt juist een onderzoek af naar het effect van de media op de economie. Voorlopige conclusie: berichten in de media lijken economische dalen en pieken te versterken. Hoogduin vindt het daarom aannemelijk dat ook uitlatingen van politici dit doen.

Bovenberg, die veel verder gaat door de schade op 0,5 procent van het bbp te ramen, noemt als één van de schadelijkste voorstellen van het kabinet de dreiging dat mensen de belastingen op de vut van tevoren moesten gaan betalen. 'Dat heeft het vertrouwen enorm geschaad. Als je vervolgens ziet dat het kabinet de maatregel inruilt voor loonmatiging, is het ook nog eens onnodige schade geweest.'

22 december 2003: Balkenende, in debat met Jan Marijnissen : 'Een paar jaar geleden moesten wij de zegeningen van het poldermodel uitleggen. Op dit moment bungelen wij achteraan in Europa.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden