ANALYSE

Bij Shell staat aandeelhouder altijd op één

Alleen als de markt wordt getroffen door een buitensporige malaise is het denkbaar dat Shell zijn dividend verlaagt. Eerst verdwijnen er banen en worden investeringen uitgesteld.

Jeroen Trommelen
Shell-aandeelhouders vlak voor aanvang van de aandeelhoudersvergadering in het Circustheater in Scheveningen (foto 2004). Beeld anp
Shell-aandeelhouders vlak voor aanvang van de aandeelhoudersvergadering in het Circustheater in Scheveningen (foto 2004).Beeld anp

Shell ontslaat personeel, verkoopt winstgevende bedrijfsonderdelen en stelt voor miljarden euro's aan investeringen uit omdat de winst van het bedrijf daalt. Maar als vanouds zal één partij daar niet onder lijden: de aandeelhouder.

Zelfs wanneer de olieprijs volgend jaar nóg lager zou zijn en Shell dieper zou moeten snijden in personeel en investeringen om aan het benodigde geld te komen, blijft het dollars terugpompen naar de bezitters van aandelen, bezwoer algemeen directeur Ben van Beurden donderdag.

Shell heeft een reputatie hoog te houden in het plezieren van aandeelhouders. Dit jaar wordt per aandeel 1,88 dollar dividend betaald en dat bedrag zal in 2016 minstens even hoog zijn. Dat kost het bedrijf ongeveer 10 miljard dollar (9,13 miljard euro) per jaar.

'Er is geen enkel plan om dat te veranderen', zegt Van Beurden. Hetzelfde geldt voor het jaarlijks terugkopen van 4 miljard dollar aan eigen aandelen om de waarde daarvan te verstevigen. 'Een belofte waaraan niet wordt getornd'.

Beste dividendbetaler

Voor de meeste aandeelhouders geldt het olie- en gasbedrijf als een bank die elk jaar keurig 6 procent rente of meer betaalt op de investering via aandelen. Beter dan een gewone bank en met nauwelijks extra risico.

Zeker in historisch opzicht is Shell de beste dividendbetaler van Europa. Het verkoopt nog liever het tafelzilver dan aandeelhouders teleur te stellen. En elke bestuursvoorzitter bezweert bij elke presentatie van elk kwartaalbericht dat die strategie niet zal veranderen. Ook geld lenen bij de bank om het vervolgens uit te keren als dividend, is voor het bedrijf geen taboe.

Het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Beeld anp
Het hoofdkantoor van Shell in Den Haag.Beeld anp

Komt er geen moment waarop dat schadelijk wordt voor de onderneming zelf? Als Shell een klein familiebedrijf was geweest hadden de aandeelhouders hun winst dit jaar ongetwijfeld een jaartje ingeleverd om de noodzakelijke investeringen te kunnen doen en het rendement te herstellen. Waarom geldt dat niet voor Shell?

Omdat de aandeelhouders van Shell zo niet denken, zegt analist Thijs Berkelder van ABN Amro. Alleen al het idee is ver bezijden de realiteit. Juist vanwege zijn gulle dividendbeleid heeft Shell het soort aandeelhouders dat elk kwartaal een vaste opbrengst verlangt, legt hij uit. Als het daarmee ophoudt, wordt de directie weggestuurd of ontstaat een grote uittocht waardoor de waarde van het concern zou kelderen.

(tekst loopt door onder de foto)

Op een steigerdoek voor het hoofdkantoor van Shell in Den Haag staan foto's van 170 Shellmedewerkers op hun werkplek, uiteenlopend van een onderhoudsraffinaderij tot een laboratorium. Het rijksmonument wordt gerestaureerd. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant
Op een steigerdoek voor het hoofdkantoor van Shell in Den Haag staan foto's van 170 Shellmedewerkers op hun werkplek, uiteenlopend van een onderhoudsraffinaderij tot een laboratorium. Het rijksmonument wordt gerestaureerd.Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Tafelzilver

Alleen als de marktomstandigheden zeer drastisch verslechteren, kan het dividend omlaag , denkt hij. 'Maar dan heb ik het over een markt waarop een vat olie nog maar 20 of 30 dollar kost, in plaats van de 55 dollar van nu.'

En weliswaar verlaagt Shell zijn investeringen dit jaar met 7 miljard dollar en verkoopt het over twee jaar voor 20 miljard dollar aan bezittingen; dat betekent volgens Berkelder niet dat het tafelzilver wordt verkocht. 'Onderpresterende units worden van de hand gedaan. Alleen vorig jaar is een stukje tafelzilver verkocht: winstgevende pijpleidingen in de Verenigde Staten. Maar daarvoor werd zoveel betaald dat het gewoon een goede deal was.'

Daar komt bij: de aandeelhouder vindt het helemaal niet zo erg als Shell investeringen uitstelt. Zeker niet wanneer daardoor minder olie en gas wordt geproduceerd. Er is immers te veel olie en gas op de markt waardoor de prijs laag blijft - en daarmee de winsten van de energiemaatschappijen. 'De markt zegt tegen alle spelers: stop met het blind investeren in productie.'

(tekst loopt door onder de foto)

Het hoofdkantoor van Shell in Den Haag wordt gerestaureerd. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant
Het hoofdkantoor van Shell in Den Haag wordt gerestaureerd.Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Alaska

Shell hanteert voor nieuwe investeringen een olieprijs van 55 dollar per vat, zei Van Beurden donderdag. Voor de komende paar jaar durft hij geen voorspelling te doen. 'Maar we zijn overtuigd van herstel van de prijs op langere termijn.' Mede daarom gaan de kostbare onderzoeken in Alaska gewoon door, met als doel om daar in 2030 olie te gaan produceren. Dat kan een 'multimiljardenproject worden met een grotere opbrengst dan de grootste bronnen in de Golf van Mexico', zei hij hoopvol.

In de anderhalf uur durende toelichting van Shell viel het woord 'duurzaam' maar één keer. Van Beurden herhaalde zijn eerdere pleidooi om een hogere prijs te zetten op de uitstoot van CO2; de belangrijkste veroorzaker van het broeikaseffect. 'Dat signaal is niet krachtig genoeg geweest of het beleid (van overheden) niet sterk genoeg. Volgens mij moeten we vaker spreken over maatregelen om dingen gedaan te krijgen, dan over doelstellingen die gehaald moeten worden.'

(tekst loopt door onder de foto)

Minder winst en investeringen, 6.500 banen weg

Bij Shell gaan wereldwijd dit jaar 6.500 van de 94 duizend banen verloren, waarvan ongeveer 750 bij de dalende productie van Noordzeeolie in Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Het olie- en gasbedrijf verlaagt zijn investeringen dit jaar met 20 procent en verkoopt voor 20 miljard aan bezittingen.

Het geld is onder meer nodig om aandeelhouders tevreden te stellen terwijl de winst daalt. Over het afgelopen kwartaal kwam die winst uit op 3,8 miljard dollar; 37 procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar (6,1 miljard dollar). De productie van olie en gas daalde met 11 procent.

Het banenverlies is gelijk aan de prognose aan het begin van het jaar en is deels al gerealiseerd, zei algemeen directeur Ben van Beurden donderdag bij de presentatie van de kwartaalcijfers. 'Er komen geen nieuwe ontslagen bij.'

Het bedrijf snijdt volgens Van Beurden op succesvolle wijze in de kosten: die zijn dit jaar met 10 tot 15 procent teruggebracht waardoor zeker 4 miljard dollar is bespaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden