Bij niets doen wordt IJmeer een dode plas

Amsterdam en Almere fantaseren over een ‘dubbelstad’, waarbij een stuk IJmeer wordt bebouwd met woningen. Opmerkelijk: Natuurmonumenten is akkoord....

Het is lastig om uit te leggen. De Amsterdamse wethouder voor Ruimtelijke Ordening Maarten van Poelgeest (GroenLinks), geeft het volmondig toe. Maar woningbouw in het IJmeer is niet per definitie schadelijk voor het milieu. Het kan zelfs een oplossing zijn voor de problemen waarmee het natuurgebied kampt.

Van Poelgeest presenteerde maandag met zijn Almeerse collega Adri Duivesteijn (PvdA) het plan voor de ‘dubbelstad’ Almere-Amsterdam. In deze ‘verbeelding van ambities’, zoals Van Poelgeest het noemt, krijgen beide steden een nieuwe spoorverbinding, dwars door het IJmeer. Ook moeten er voor de kust van Almere eilanden komen waarop 25 duizend woningen kunnen worden gebouwd.

Niet alleen kan Almere op deze manier doorgroeien – de komende jaren moeten er zestigduizend woningen bij – maar dankzij de snelle verbinding met Amsterdam-Centrum wordt het bovendien een aantrekkelijke plaats om te wonen.

Het 5,3 miljard euro kostende plan is op zijn zachtst gezegd ambitieus. Het IJmeer, waar veel watervogels fourageren, is een natuurgebied dat dankzij de Habitat- en Vogelrichtlijn bescherming geniet op Europees niveau. Deze status leverde eerder al de nodige vertraging op bij de aanleg van de Amsterdamse wijk IJburg, gelegen op een kunstmatig eiland in datzelfde water .

‘Maar juist vanuit milieuperspectief moeten we dit willen’, meent Van Poelgeest. Het probleem is namelijk dat het IJmeer dichtslibt. De oevers kalven af, het water vertroebelt en de vogels blijven weg. ‘Er moet hoe dan ook iets gebeuren, anders zitten we straks met een dode plas water.’

Om het dichtslibben tegen te gaan moet het IJmeer (plaatselijk) worden verdiept. Het zand dat naar boven komt, kan worden gebruikt om eilanden aan te leggen. De eilanden beschermen de kust tegen afkalving en kunnen worden gebruikt voor woningbouw. ‘Dat is het aardige aan dit plan’, vindt Van Poelgeest. ‘Twee ambities gaan samen op: Almere kan groeien en de kwaliteit van het IJmeer verbetert.’

Dat het niet goed gaat met het IJmeer staat ook voor milieuorganisaties buiten kijf. ‘Maar ze doen nu alsof je natuur pas kunt opknappen als je er geld aan verdient’, zegt Mirjam de Rijk van Natuur en Milieu. ‘Dat is het paard achter de wagen spannen.’ De Rijk begrijpt dat Almere zijn ligging aan het water zo goed mogelijk wil benutten. ‘Maar waarom moeten ze op nieuwe eilanden bouwen? Dat is waanzinnig duur. Het wordt ook een heel gedoe dit voor elkaar te krijgen. Het gaat toch om beschermd natuurgebied.’

Niet alle milieuorganisaties zijn tegen. Zo ziet Natuurmonumenten geen bezwaren tegen de plannen. Opvallend, want de vereniging protesteerde destijds wel heftig tegen de aanleg van IJburg. ‘We proberen lessen uit het verleden te trekken’, verklaart algemeen directeur Jan Jaap de Graeff. Het verzet heeft volgens hem weinig opgeleverd. IJburg is er gekomen en de natuur is nog altijd onvoldoende gecompenseerd, ondanks het geld dat daarvoor is gereserveerd.

‘We hebben daarom nu voor een compromis gekozen’, zegt De Graeff. ‘Maar dat betekent niet dat we voor alles in zijn. We hebben afgesproken dat allereerst in de kwaliteit van het IJmeer wordt geïnvesteerd. Daar zijn honderden miljoenen euro’s voor nodig. Pas daarna mag er met woningbouw of een verbinding worden begonnen. Gebeurt dat niet, dan trekken we alsnog de stekker eruit.’

Voorlopig is het nog niet zover. Het kabinet bespreekt vrijdag het plan van Amsterdam en Almere. Als de regering er iets in ziet, moet het verder worden uitgewerkt. De uitvoering zal niet voor 2015 beginnen. Van Poelgeest: ‘Dit plan laat alleen zien wat er allemaal mogelijk is. Als het ooit gebouwd wordt, ziet het er vast heel anders uit dan nu op de maquette.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden