Bij het vinden van een coach is een klik belangrijker dan een keurmerk

Aan coaches geen gebrek. Begrijpelijk, want het is geen beschermd beroep. Keurmerken zijn er wel, maar die worden niet algemeen gebruikt. Kortom: hoe vind je een goede coach?

Keurmerken zijn er wel, maar die worden niet algemeen gebruikt Beeld Claudie de Cleen

'Geluk is een vaardigheid die je kunt leren', zegt Alissa van der Voort in een twee minuten durend filmpje op haar site Happy Insights. 'En als je gelukkig bent, gebeuren er héél veel fijne dingen.'

De Amsterdamse Van der Voort (25) is een jaar geleden gestart als happinesscoach. Ze is niet de enige. Google 'levenscoach' en je krijgt ruim 36 duizend resultaten. Op verzamelsite Coachingland staan naast personal coaches ook performancecoaches, spirituele coaches, burn-outcoaches, opvoedcoaches, flirtcoaches en zelfs stiefmoedercoaches. Wie zijn al die coaches? Wat doen ze? En wat hebben we eraan?

Coach is geen beschermd beroep: in principe mag iedereen een praktijk starten. Keurmerken zijn er wel, maar worden niet algemeen gebruikt. 'Helaas is het daardoor nogal een vage term', zegt Erik de Haan, hoogleraar organisatieontwikkeling en coaching aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 'Als je naar de huisarts gaat, weet je wat je aan kwaliteit kunt verwachten. Bij coaches is dat nog niet zo.'

De gemiddelde Nederlandse coach is een vrouw van rond de 50 die haar cliënten vooral begeleidt op het gebied van zelfontplooiing en werkgerelateerde vraagstukken, bleek vorig jaar uit een enquête van de Nederlandse Orde van Beroepscoaches (Nobco). Hoeveel er precies zijn is onduidelijk - ze zijn nooit geteld.

Opvallend vaak zijn coaches personen die een flitsende carrière hadden in het bedrijfsleven, maar daar vastliepen. Alissa van der Voort bijvoorbeeld. 'Als consultant voor KPMG had ik een uitdagende baan met een prachtig salaris en auto van de zaak, maar het was een ratrace waar ik uiteindelijk te weinig voldoening uit haalde. Ik wilde impact maken en iets voor anderen betekenen.'

Luisteren

In de wildgroei valt het De Haan op dat sommige mensen die zich coach noemen, dat strikt genomen niet zijn. 'Ze vertellen hoe zij een probleem zouden oplossen en geven voorbeelden uit hun levensloop of carrière. Ze praten, kortom, nogal veel over zichzelf. In feite ben je dan geen coach, maar mentor. Je blijft op de expert-stoel zitten, terwijl een coach probeert om van binnenuit bij iemand anders een nieuw inzicht te laten ontstaan.'

Als coach moet je om te beginnen goed luisteren, knikt de Nijmeegse Robert Tannemaat (39), die vooral jonge ouders begeleidt. 'Je werk draait niet om jou. Dat ego is wellicht verleidelijk, maar helpt je niet om een goede coach te zijn. Iemand die zegt: 'weet je wat jij moet doen', projecteert zijn problemen en proces op zijn cliënt. Maar mensen komen niet om te horen hoe ik mijn zaken heb opgelost, ze willen ontdekken hoe ze zelf verder komen.'

Toch werkt een coach anders dan een psycholoog. Zwart-wit gesteld kijkt een psycholoog vooral naar je verleden en naar onderliggende mechanismen, zeggen de coaches die de Volkskrant sprak. Een coach is praktischer ingesteld en kijkt vooruit: welk doel heb je voor ogen en hoe kun je dat concreet bereiken?

Kroeg

Dat steeds meer Nederlanders een coach inschakelen voor hun persoonlijke of werkgerelateerde problemen, komt volgens hoogleraar De Haan doordat de samenleving op emotioneel vlak steeds meer van ons verwacht. 'In ons werk moeten we steeds vaker ons gevoel inzetten en ons inleven in anderen. Vroeger deden mensen vaak veertig jaar lang hetzelfde werk. Nu zegt de baas na vijf jaar: goh, wat is je volgende stap?'

We worden dus gedwongen na te denken over wat we nu écht willen. Maar dat kan toch ook tijdens een gesprek met vrienden in de kroeg? Coach Tannemaat: 'Veel dingen kun je inderdaad prima bespreken met vrienden. Maar er blijven thema's waar je een blinde vlek voor hebt. Bovendien hebben vrienden vaak de neiging om advies te geven: ach, je moet gewoon dit doen. Dat draagt niet altijd bij aan inzicht en een werkelijke oplossing.'

Met vrienden praat je niet op meta-niveau over het gesprek, vult De Haan aan. 'Als een vriend bij jou komt uithuilen, zou het raar en ongepast zijn als je zegt: 'goh, ik zie heel veel tranen, maar waarom zitten we hier nu eigenlijk?' Een coach doet dat wel.'

Keurmerk

Beroepscoaches kunnen zich voor 295 euro per jaar aansluiten bij de Nederlandse Orde van Beroepscoaches (Nobco). Om zich aan te sluiten moet een coach minimaal een hbo-opleiding op zak hebben in een mensgerichte studie. Nobco-coaches houden zich aan een internationale ethische code en gecoachte klanten kunnen indien nodig bij de klachtencommissie terecht. Bovendien hanteert de Nobco een Europees accreditatiesysteem. Een commissie kijkt onder meer naar het aantal klanten dat een coach heeft gehad, hoe iemand in het vak staat en hoe vaak hij aan intervisie doet.

Droomdag

In de wirwar van coaches een goede hulpverlener vinden, lijkt nog niet zo simpel. De één werkt 'vanuit harmonie en ambitie en de balans daartussen'. Een ander neemt mensen mee in een Volkswagenbus voor een 'droomdag' op de hei. Weer een ander leert mensen hun lijf voelen op de dansvloer, terwijl happinesscoach Alissa van der Voort leunt op methoden van de 'positieve psychologie'.

Bekende uitspraak in coachland: je kunt mensen zo ver helpen als je zelf bent gekomen in het leven. Maar een flinke dosis levenservaring maakt je nog geen hulpverlener. 'Er zijn mensen die na vier trainingsmiddagen een praktijk starten en vijf gesprekken per maand voeren', zegt de Rotterdamse levenscoach Marco Tieleman (43) en geaccrediteerd als Master Practitioner Coach. 'Tja, daar vind ik wel wat van. Een timmerman die op zijn 50ste pas vier tafels heeft gemaakt, zou je ook geen vakman noemen.'

Goede coaches volgen daarom opleidingen en trainingen en doen regelmatig aan intervisie met collega's. Ook een accreditatie van beroepsvereniging Nobco (zie kader) kan iets zeggen over kwaliteit.

Maar het belangrijkste, zeggen alle coaches, is dat de cliënt naar huis gaat met het gevoel dat hij wijzer is geworden. Omdat dat voor iedereen anders is, blijft het vinden van een passende coach uiteindelijk een kwestie van proberen.

Tieleman: 'Mensen zoeken iemand die hen begrijpt en bij wie ze zich op hun gemak voelen. Dan kun je nog zo veel certificaten hebben, zonder een klik heeft het traject geen enkele zin.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden