Bier uit flesje maakt opmars in Afrika

Urbanisatie rukt op in Afrika. Voor bierbrouwers is dat goed nieuws. Terwijl de Europese biermarkt goeddeels is verzadigd drinken Afrikaanse stedelingen steeds vaker bier uit een flesje.

Een brouwerij van Diageo in Sebeta, Ethiopië. Het drankbedrijf heeft fabrieken in zestien Afrikaanse landen en verkoopt bier, wijn en andere dranken in veertig landen van het continent. Beeld Bloomberg/Getty Images

Op het platteland van Afrika worden vooral zelfgemaakte brouwsels gedronken, maar in de stad drinken de mensen volop bier uit flesjes. Zo verklaart bierbrouwer Heineken zijn succes in Afrika. De steden groeien in hoog tempo en de bierverkopen groeien mee. 'Het is niet zo dat Afrikanen allemaal naar de kroeg gaan. Maar stedelingen komen vaker samen om wat te drinken. In de straten van Addis Abbeba zijn bijvoorbeeld veel stalletjes waar inwoners bier uit een flesje drinken', aldus Christine van Waveren, woordvoerder van Heineken.

Afrika urbaniseert in hoog tempo. Het continent heeft met Johannesburg, Caïro, Lagos en Kinshasa nu al vier steden met meer dan tien miljoen inwoners. Westerse multinationals buiten de trek naar de stad uit. Vorige week presenteerde Heineken goede halfjaarcijfers, onder meer vanwege de Afrikaanse urbanisatie. De bierbrouwer zegt dat het in de stad drieënhalf keer zo waarschijnlijk is als op het platteland dat iemand bier uit een flesje koopt. Bijna 15 procent van het bier dat Heineken produceert, is nu voor Afrika. Dat is goed voor eenvijfde deel van de operationele winst. Voor de bierbrouwer is Afrika een interessante markt omdat de Europese biermarkt goeddeels verzadigd is.

Twee maanden geleden presenteerde de Amsterdamse drankproducent Lucas Bols eveneens goede halfjaarcijfers. Bestuursvoorzitter Huub van Doorne stond tijdens de presentatie ook al stil bij de verstedelijking van Afrika. 'Urbanisatie brengt een groeiende cocktailcultuur met zich mee.'

Bevolkingsgroei

De verstedelijking van Afrika is indrukwekkend. In 1960 woonden er 65 miljoen Afrikanen in steden, nu zijn dat er 460 miljoen. In 2050 zal meer dan de helft van de Afrikanen in een stad wonen, zo blijkt uit cijfers van het African Studies Center uit Leiden. Niet voor niks is de rijkste man van Afrika eigenaar van een cementfabriek. De Nigeriaan Aliko Dangote levert met zijn Dangote Cement voor een belangrijk deel van de bouwmaterialen voor de Afrikaanse steden.

De bevolking van het Afrikaanse continent is de laatste vijftig jaar extreem snel gegroeid, van 289 miljoen inwoners in 1961 tot meer dan 1 miljard op dit moment. Dat is een groei van 250 procent in een halve eeuw.

'De bevolking groeit hard en daarom komen er nieuwe consumenten bij', zegt Akinyinka Akinyoade, een Nigeriaanse demograaf die werkt bij het Afrikaans Studie-centrum (ASC).

Afrikanen willen volgens hem zoveel mogelijk verse spullen. Daarom is palmwijn op het platteland van West-Afrika bijvoorbeeld populair. Lokale gemeenschappen produceren het zelf en drinken het binnen een dag op. Maar transport naar de stad duurt een paar dagen en dan is het niet lekker meer. 'Dan drinken ze liever wat uit een flesje', aldus Akinyoade. Volgens de onderzoeker is het voorbeeld van de palmwijn exemplarisch voor de rest van het continent. Omdat veel verse spullen in de stad niet zijn te krijgen kiezen veel Afrikanen voor gebotteld en verpakt voedsel.

(Tekst loopt door onder afbeelding.)

Een man drinkt palmwijn uit een kalebas. Beeld Flickr/Wikimedia Commons/Nick Hobgood

Bovenklasse

De economische groei van het Afrikaanse continent ligt tussen de 5 en 6 procent. Een groep Afrikanen is rijk geworden vanwege de stijgende grondstoffenprijzen, de bloeiende mijn- en tuinbouw. Daar is een dienstensector omheen gegroeid met notarissen en advocaten, die een goede boterham kunnen verdienen. Niet voor niets is de beveiligingindustrie in Afrika de laatste jaren gegroeid; de rijken willen worden beschermd tegen diefstal. 'Veel Afrikanen werken als bodyguards of zitten voor de poort of een slagboom. Bovendien is de productie van hekken omhooggeschoten', aldus Ton Dietz, directeur van het ASC.

De bovenklasse, van zo'n 10 tot 20 procent van de bevolking, koopt graag mooie spullen en besteedt gemakkelijk haar geld in het uitgaansleven. Ze kopen graag een flesje bier, wassen zich met westerse shampoo en dragen het liefst kleding die is geproduceerd in Europa. Westerse drankproducenten als Heineken profiteren. Maar ook Unilever doet het in Afrika goed dankzij de verkoop van shampoo's en zepen. Vlisco uit Helmond staat al jarenlang bekend als het bedrijf dat de gekleurde gewaden voor Afrikaanse vrouwen produceert.

Marketing

'Afrikanen trekken van het platteland naar de stad, omdat ze daar denken rijker te kunnen worden. Bij velen lukt dat ook', zegt Dietz. Het clichébeeld van een Afrikaanse stad vol met sloppenwijken is volgens hem achterhaald. 'Er blijven krottenwijken, maar ga eens kijken in de rijke wijken van Nairobi en Accra. Het is net Wassenaar en Aerdenhout. Inclusief hypermoderne winkelcentra die in Europa niet zouden misstaan.'

Heineken zet in Afrika sterk in op marketing. De entertainmentindustrie van Afrika groeit en de bierbrouwer is sponsor van veel grote muziekfeesten. Bovendien is het biermerk Star, onderdeel van Heineken, sponsor van de nationale voetbalploeg van Nigeria.

De multinationals weten niet alleen de rijksten te vinden. Met name in de steden is er een groeiende middenklasse die zich een flesje bier kan veroorloven. Ze kopen dan niet een dure Heineken, maar een pils van een lokale brouwer. Niet voor niets neemt Heineken lokale bierbrouwers over om te kunnen groeien. Unilever maakt volgens Dietz tegenwoordig kleine buideltjes wasmiddel voor een paar cent, waarbij geen warm water nodig is. Zo kan een gemiddelde Afrikaan ook een westers wasmiddel gebruiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden