Bewoner vinexwijk koopt ook park

De huizenkoper die zijn nieuwe optrekje betrekt, betaalt niet alleen voor vier muren, een dak, een tuin of een terras, maar steekt zich ook in de schulden voor de aanleg van straten, parkeerplaatsen, leidingen, parken, bruggen en pleinen die in zijn nieuwe buurt nu eenmaal onmisbaar zijn....

Hij doet trouwens ook aan solidariteit. Want op de sociale huursector, die in nieuwbouw meestal zo'n 20 tot 30 procent van de woningen omvat, moet vrijwel altijd worden toegelegd en dan gaat het om tekorten die, zoals op het Amsterdamse IJburg, kunnen lopen tot honderdduizend gulden per woning. En ook dat bedrag wordt versleuteld in de verkoopprijs van de nieuwbouwwoningen.

De financiële verhoudingen op de woningmarkt zijn nogal ondoorzichtig, maar ongebruikelijk zijn dergelijke dwarsverbanden niet. Alle partijen die bij de nieuwbouw zijn betrokken, weten ervan. Maar zwijgen erover als het graf totdat er een conflict ontstaat, dan vliegen de verwijten opeens over tafel.

Twee maanden geleden gebeurde dat in Amsterdam. Volgens de projectontwikkelaars waren de ontwikkelingskosten van de nieuwe wijk IJburg zo hoog opgelopen dat het contract met de gemeente moest worden opengebroken. Daarin staat dat er op IJburg behalve sociale huurwoningen ook nog een stevig contingent betaalbare koophuizen moet worden gebouwd.

De ontwikkelaars beweerden dat ze daarop moesten toeleggen en stelden voor een deel van de goedkope woningen te vervangen door duurdere woningbouw. Amsterdam was daar uit sociale motieven mordicus tegen en dwong de ontwikkelaars het contract met de gemeente na te leven.

Wethouder Duco Stadig van Amsterdam suggereerde dat al die overbodige luxe vooral aan de projectontwikkelaars te danken was, maar de werkelijkheid zit net iets anders in elkaar. Want als in Amsterdam de brandweer, een ambtelijke lobby of de milieubeweging op IJburg iets wil, komen zulke eisen via de gemeente linea recta op het bordje van de projectontwikkelaars terecht. En die moeten er dan maar voor zorgen dat ze werden toegepast, zonder dat de huizenprijzen stijgen.

Dat is althans het beeld dat oprijst uit De stad in uitersten, een recente, bij het Nederlands Architectuur Instituut (Nai) verschenen 'verkenningtocht naar Vinex-land'.

De schrijvers leveren met hun boek een nuttige bijdrage aan het debat over de vinex-woningbouw. Terecht nuanceren ze de negatieve beeldvorming over de vinexwijken. Saai zijn ze, fantasieloos of zelfs onleefbaar, stellen de critici. Maar tijdens hun verkenningstocht in dertien vinexwijken, blijkt dat nogal mee te vallen. En de eerste bewoners, zo blijkt telkens weer uit onderzoeken, zijn doorgaans heel tevreden met hun woning en hun wijk.

Dat neemt niet weg dat er veel te wensen over blijft. Vooral in de Randstad worden nog veel te veel rijtjeshuizen neergezet.

En ook het stedenbouwkundige concept achter de nieuwe stadsuitbreidingen begint te schuren, zo blijkt uit hun analyse van grote vinexwijken als IJburg, Ypenburg (Den Haag) en Leidsche Rijn (Utrecht).

Het openbaar vervoer en de ontsluitingswegen van deze nieuwe satellietsteden zijn gericht op de nabijgelegen moederstad. En met de winkels en andere wijkvoorzieningen is het van hetzelfde laken een pak. Die worden heel precies toegesneden op het aantal bewoners van de nieuwe wijk, maar voor latere uitbreidingen of nieuwe economische ontwikkelingen is geen plaats.

Dat is niet helemaal onbegrijpelijk. Volgens de filosofie van de compacte stad die aan de Vinex-wijken ten grondslag ligt, moeten ook de winkels in de oude binnensteden worden beschermd. Maar zulke beperkingen maken het vrijwel onmogelijk in de nieuwe buitenwijken een vitaal eigen stadscentrum te ontwikkelen.

En dat is jammer voor de bewoners die, anders dan bij de opzet van de Vinex-wijken nog vaak werd gedacht, helemaal niet zo eenzijdig zijn gericht op de oude binnenstad.

Hans van Rossum, Frank van Wijk, Lodewijk Baljon. De stad in uitersten, verkenningstocht naar Vinex-land. Uitgeverij Nai. ISBN 90-5662-203-X; 216 pagina's. Fl. 45,-

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden