DE ONDERNEMING

Bewakers van de beste biersmaak

De hoeveelheid koolzuurgas (CO2) in bier bepaalt de smaak, het aroma en de houdbaarheid. Geen wonder dat de CO2-gehaltemeter van Pentair Haffmans wereldwijd wordt gebruikt.

Jonathan Witteman
Commercieel directeur Marco Buis (L), met naast hem 'site director' Perry Leijten: 'In iedere brouwerij ter wereld kom je iets van ons tegen.' Beeld Cigdem Yuksel
Commercieel directeur Marco Buis (L), met naast hem 'site director' Perry Leijten: 'In iedere brouwerij ter wereld kom je iets van ons tegen.'Beeld Cigdem Yuksel

Wereldberoemde Nederlandse woorden zijn op een paar handen te tellen: apartheid, Santa Claus (een verbastering van Sinterklaas), koolsla (coleslaw, zeggen Amerikanen, Fransen, Finnen en vele andere volken), boss (komt van ons 'baas'), dope of doping (afgeleid van het oud-Nederlandse 'doop', oftewel dikke saus); dat is het wel zo'n beetje. Maar een halve eeuw geleden voegde Venlonaar Ernest Haffmans een woord toe aan ons taalkundig patrimonium: 'gehaltemeter', een apparaat dat bierbrouwers gebruiken om het koolzuurgehalte van hun gerstenat te meten.

Toegegeven, wereldberoemd is misschien wat overdreven in het geval van de gehaltemeter. Maar van Noord-Korea en Papoea-Nieuw-Guinea tot de met ayatollahbaarden getooide hipsters in hun Amerikaanse microbrouwerijen zijn serieuze bier-ologen bekend met de gele Gehaltemeter van het Venlose Pentair Haffmans.

'Ik weet zeker dat je in iedere brouwerij ter wereld wel iets geels van ons tegenkomt', zegt 'Commercial Director QC & In-line' Marco Buis, verwijzend naar de bedrijfskleur. Pentair Haffmans is wereldmarktleider op het gebied van meetapparatuur voor koolstofdioxide (CO2), oftewel koolzuurgas. Ook is het bedrijf groot in het meten van zuurstof en de troebelheid van bier, en in het terugwinnen van CO2. De brouwerijen van Heineken, Carslberg, SABMiller, Anheuser-Busch InBev, allemaal hebben ze wel iets van Pentair Haffmans in huis.

null Beeld Stan Van Lier
Beeld Stan Van Lier

PROFIEL

Bedrijf Pentair Haffmans
Waar Venlo
Sinds 1947
Aantal werknemers 170
Jaaromzet 40 miljoen euro

CO2

Bij Pentair Haffmans noemen ze CO2 ook wel het vijfde ingrediënt van bier, naast water, gerst, hop en gist. Bier zonder koolzuur, dat is als mosselen zonder friet, als champagne zonder, nou ja, koolzuurbubbels. CO2 zorgt niet alleen voor de bubbeltjes in het bier, maar ook voor de schuimkraag. Het laat de smaak en het aroma van het bier goed tot zijn recht komen en is bovendien belangrijk voor de houdbaarheid. Zonder CO2 zou het bier veel sneller zijn smaak verliezen en zelfs bederven. CO2 beschermt het bier namelijk tegen zuurstof, de veroorzaker van verrotting.

Veel werknemers van Pentair Haffmans hebben een brouwerijopleiding gevolgd aan de beroemde Fachhochschule Weihenstephan, verbonden aan het Beierse klooster Weihenstephan, waar zich 's werelds oudste nog operationele brouwerij bevindt, met wortels tot de 8ste eeuw. Zij drinken hun bier net iets anders dan de gemiddelde consument, zegt Sjoerd van der Sterren, 'Head of Marketing & Business Intelligence' van Pentair Haffmans. 'Dat gaat heel ver hoor, die mensen zijn er heel kien op dat het bier goed is. Ze ruiken het bier eerst goed en hebben meteen in de gaten als er iets niet klopt. Ik heb al vaker meegemaakt in het café dat de kelner te horen krijgt dat het bier terug moet en dat ze een ander vat willen. Dan zaten er bijvoorbeeld zeepresten in het bier, er zat te weinig CO2 op of het bier was bedorven.'

de Vriendenkring

De wortels van Pentair Haffmans reiken tot 1947, toen oprichter Ernest Haffmans aan de Kaldenkerkerweg 36 in Venlo een technisch adviesbureau voor brouwerijen begon. Haffmans stamde uit een geslacht van Noord-Limburgse bierbrouwers. Zijn opa Emile was in 1873 in Wellerlooi, vlakbij de Duitse grens, de bierbrouwerij De Roobeek begonnen. Diens zoon Leopold richt tijdens de Eerste Wereldoorlog samen met drie andere brouwerijen in Arcen Stoombierbrouwerij de Vriendenkring op, in een poging de concurrentie van grote industriële brouwers als Heineken en Brand en hun ondergistende bieren te weerstaan. Honderd jaar later leeft de Stoombierbrouwerij na een baaierd aan overnames en herstarts nog altijd voort in Arcen als het bekende Hertog Jan.

Kleinzoon Ernest stapte niet in de brouwerij, maar begon met het im- en exporteren van brouwerijmachines en andere brouwapparatuur. Het was de tijd dat de bierbranche de landelijke campagne 'Het bier is weer best' moest starten om mensen weer aan het bier te krijgen. Bier had vlak na de oorlog een twijfelachtige reputatie. Veel bierdrinkers waren afgehaakt omdat het bier destijds zo waterig was.

Haffmans specialiseerde zich vanaf de jaren zestig in de ontwikkeling en productie van koolzuurmeters. Hij ontwikkelde de eerste gehaltemeters samen met Heineken, vertelt Sjoerd van der Sterren in het minimuseum van het bedrijf. De kasten staan vol met vijftig jaar aan meetinstrumenten, uitgestald als voetbalbokalen. 'Leverbaar met handige schuifliniaal en paraattas', staat bij een van de eerste advertenties van zijn 'Gehaltemeter'.

undefined

null Beeld Cigdem Yuksel
Beeld Cigdem Yuksel

Overname

Het was natuurlijk nog ver voor het digitale tijdperk, doceert Van der Sterren. Metingen met de eerste gehaltemeters gingen nog met een liniaal en gebeurden op druk en temperatuur, uitgaande van de Wet van Henry, die het gedrag van gas in vloeistoffen beschrijft.

Totdat Haffmans zoon Bert in 1980 het stokje overnam, was het familiebedrijf vooral een handelsfirma. 'Eind jaren zeventig maakte het bedrijf - ik geloof met een man of acht op de loonlijst - niet of nauwelijks winst. Dat was ook niet nodig, vond mijn vader, want dan moest je alleen maar veel belasting betalen', zei Bert Haffmans enkele jaren geleden over zijn vader. 'Hij werkte niet echt toekomstgericht kun je wel zeggen.'

Onder het bewind van Bert Haffmans internationaliseerde het bedrijf. In 1998 volgde de overname door koolstofproducent Norit, bekend van maagzuurtabletten en diarreepillen. Sinds 2011 is Haffmans in handen van het Amerikaanse Pentair, met een jaaromzet van 7,5 miljard dollar (6 miljard euro) de nummer 946 op de lijst van 's werelds grootste bedrijven van het zakenblad Forbes.

Gesloten systeem

De laatste jaren is het bedrijf zich steeds meer buiten de bierbranche gaan begeven, ook omdat de biermarkt in Europa en de Verenigde Staten krimpt. Pentair Haffmans levert ook meet- en regelapparatuur aan de softdrinks- en wijnindustrie. Ook is het bedrijf zich vanaf de jaren tachtig gaan specialiseren in het terugwinnen van CO2. Dat komt nu goed van pas bij de productie van bio-ethanol en biogas. Biogas bijvoorbeeld bestaat voor 55 procent uit methaan en voor 45 procent uit CO2, legt Van der Sterren uit. 'Alle technologieën die heden ten dage op de markt zijn om biogas op te waarderen tot groen gas, oftewel biomethaan, doen niets met het CO2. Het residu methaan en het CO2 worden afgefakkeld, wat slecht is voor het milieu. Bovendien gooi je omzet weg. Wij hebben een gesloten systeem gecreëerd, een CO2-terugwininstallatie, waarmee we voorkomen dat het residu aan methaan en koolstofdioxide verloren gaat. Het teruggewonnen koolstofdioxide is van een dusdanige kwaliteit dat bijvoorbeeld bierbrouwers, softdrinksfabrikanten of de tuinbouwindustrie het weer kunnen gebruiken.'

'Het gedeelte van de omzet uit de biermarkt zal misschien kleiner worden ten opzichte van andere markten, zoals biogas en bio-ethanol', zegt 'Site Director' Perry Leijten. 'Maar bier zal altijd onze basismarkt blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden