Beurzen wereldwijd in mineur: is sprake van een serieuze crash of een bescheiden correctie?

Maandag leed de Dow Jones het grootste verlies sinds 2011. Maar dinsdag kwam de val tot staan. In Amsterdam vielen de koersen dinsdag nog terug naar het niveau van begin september. Vier vragen over deze koersdaling.

Beeld anp

Wat is de aanleiding voor de paniek op de beurzen?

Wat goed is voor de meeste burgers, blijkt maar al te vaak slecht nieuws voor de aandelenbeurzen. Nieuwe cijfers over de Amerikaanse arbeidsmarkt van afgelopen vrijdag blijkt dat het aantal banen in de VS nog steeds groeit. Er zijn indicaties dat de krapte op de arbeidsmarkt nu ook tot druk op de lonen leidt. Dat betekent dat de kans groter wordt dat de inflatie een keer aantrekt, hetgeen de centrale banken de kans geeft de rente verder te verhogen. Dat maakt obligaties aantrekkelijker en aandelen minder aantrekkelijk.

Vrijdag daalden de koersen in New York al fiks, maar maandag brak er even echt paniek uit. In vijf minuten ging de Dow Jones 500punten omlaag, mogelijk als gevolg van de cruciale rol die algoritmes tegenwoordig spelen in de beurshandel. Uiteindelijk verloor de Dow 1175 punten, de grootste daling in punten ooit. Hiermee was ook de toon gezet voor de beurzen in Azië en Europa. Euronext in Amsterdam daalde dinsdag met 3 procent, waardoor de AEX terug is op het niveau van september 2017.

Waren de markten verrast door de plotselinge koersdalingen?

Nee. Eerder bijna opgelucht. Na negen jaar van continue koersstijgingen werd een keer een flinke correctie verwacht. Koersen kunnen nu eenmaal niet blijven stijgen: what goes up, must go down. Volgens veel analisten stonden de koersen al niet langer in verhouding tot de werkelijke waarde van de onderliggende bedrijven. Aandelen waren zogezegd erg duur geworden. Maar veel analisten schrokken wel dat de correctie meteen zo heftig was. Gehoopt werd dat de beurs stapje voor stapje iets zou corrigeren. Niet met een zo heftige sprong.

Beeld anp

Tien jaar geleden begon de grootste crisis sinds de jaren dertig. Herhaalt de geschiedenis zich?

Het is nog veel te vroeg om dat te zeggen. Gezien de florissante toestand van de wereldeconomie zou het kunnen dat de aandelenmarkten, na een correctie, straks de weg naar boven weer terugvinden. De Amerikaanse aandelenmarkten kwamen dinsdag al in een rustiger vaarwater terecht en daalden niet verder. Maar als de rente gaat stijgen hebben beleggers zoals pensioenfondsen ook weer een alternatief op de obligatie- en spaarmarkt waar nu bijna geen rendementen zijn te behalen. De tijd dat de aandelenmarkten in een rustige bijna rechte lijn stijgen zoals de afgelopen maanden gebeurde, kan ten einde komen.

De Amsterdamse vermogensbeheerder Invesco waarschuwde dinsdagavond dat in de komende maanden meer 'wanorderlijke koersbewegingen' op de aandelenmarkt te verwachten zijn. De huidige duikvlucht is ook een waarschuwingsschot dat er allerlei nieuwe zeepbellen op de financiële markten zijn ontstaan. Zo is de wereldwijde schuldenberg sinds 2008 alleen maar groter geworden, terwijl de komende decennia een groot deel van de wereldbevolking met pensioen zal gaan.

De koersdalingen zijn ook gezichtsverlies voor president Trump die onlangs in Davos nog opschepte dat onder zijn bewind 'het ene record na het andere op de beurs is verbroken'.

Kan de koersdaling een voorbode zijn van een economische omslag?

Daar lijkt het vooralsnog niet op. De winsten van de bedrijven stijgen nog altijd, zo blijkt uit de jaarcijfers van bedrijven. Het IMF benadrukte dinsdagavond dat de economische fundamenten sterk zijn, waarbij werd gewezen op de toenemende handel, de stijgende investeringen en de sterker dan verwachte groei van grote economieën.

Maar er is wel een keerzijde. Na de crisis hebben de centrale banken voor duizenden miljarden euro's aan staats- en bedrijfsobligaties opgekocht. Veel van dat geld is op de aandelenmarkt terecht gekomen, waar het als doping heeft gefunctioneerd. Door het economisch herstel komt er mogelijk een einde aan een lange periode van goedkoop geld. Centrale banken willen de stimulering afbouwen en de rente verhogen. Maar de liquiditeiten die bedoeld waren om de crisis te bezweren, zijn nu een tikkende tijdbom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden