Betere verdiener gaat meer bijdragen

Nederland gaat als het aan Paars ligt op een andere manier zijn belasting betalen. Prijzen in de winkel en de energierekening worden hoger, maar de staat plukt minder van het inkomen....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

Verbreden, verschuiven, vergroenen, dat zijn de drie woorden waarmee de paarse partijen hun nieuwe belastingstelsel verkopen. Het bestaande belastingstelsel moet op de schop. Het is verouderd, het kraakt in zijn voegen, het kan niet mee de volgende eeuw in.

De bedenkers, de bewindspersonen van Financiën, Zalm en Vermeend, vinden vooral dat het stelsel niet meer mee kan omdat het te weinig oplevert. Heel begrijpelijk, want deze bewindspersonen hebben als taak geld binnen te halen dat hun collega's moeten uitgeven. De bazen van Financiën zijn steeds minder in staat om een constante stroom inkomsten te garanderen. Dat komt doordat de grondslag voor de belastingheffing steeds kleiner wordt.

De grondslag is, grofweg gezegd, het totaal aan inkomen dat in een land wordt verdiend, en waarover belasting kan worden geheven. Dat bedrag zou elk jaar even hard moeten meegroeien met de economie, maar dat gebeurt al jaren niet meer. Steeds meer belastingplichtigen weten hun verdiende inkomens uit het zicht van de fiscus te houden, door gebruik te maken van de scheuren en kieren in het aftakelende stelsel.

Dit jaar, zo heeft de fiscus berekend, zal er 418 miljard gulden worden verdiend waarover belasting kan worden geheven. Dat bedrag zou tientallen miljarden hoger kunnen zijn, als belastingbetalers niet met aftrekposten of verhuizing van kapitaal naar het buitenland hun inkomen optisch kleiner hadden gemaakt.

Zo richten steeds meer kleine zelfstandigen, ondernemers voor de wet, een besloten vennootschap op. Normaal moeten ze over de top van hun inkomen 60 procent belasting betalen. Laten ze de winst in de bv, dan betalen ze maar 35 procent vennootschapsbelasting. Eventueel kan de ondernemer het opgepotte geld later uit de bv halen door deze te verkopen, en ook dan hoeft hij maar 25 procent te betalen.

Veel ondernemers laten het niet eens zover komen: ze verplaatsen hun opgebouwde kapitaal naar fiscaal vriendelijker oorden. Volgens De Nederlandsche Bank zou er zo zeker 36 miljard gulden aan het oog van de fiscus zijn ontsnapt; sommige deskundigen vinden dat een sobere schatting en rekenen met het dubbele.

Belastingbetalers kunnen hun inkomen met allerlei aftrekposten verlagen, maar de hogere inkomens hebben daarvoor meer mogelijkheden. Ze halen bijvoorbeeld bijna 18 miljard van hun inkomen af met de aftrek van hun hypotheekrente. In 1990 was het totaal van deze renteaftrek nog maar 12,3 miljard.

De aftrek van arbeidskosten, ook een mogelijkheid waar de midden- en hoge inkomens het meest gebruik van maken, verlaagt de grondslag met ruim 16 miljard gulden.

De aftrek van pensioenpremies is een andere verslinder, goed voor 26 miljard versmalling van de grondslag.

Als er geen nieuw stelsel komt, houden Zalm, Vermeend en hun opvolgers straks niets meer over om belasting over te heffen. Vandaar dat de grondslag wordt 'verbreed'. De truc die het volgende kabinet gaat toepassen, is simpel. Belastingen die de burgers moeilijk kunnen ontlopen, worden verzwaard. De belastingbetaler gaat er niet op achteruit, want andere belastingen worden verlaagd, met name die belastingen die de betere verdieners tot nu toe met veel succes wisten te ontwijken. De conclusie is dan ook dat in het nieuwe stelsel deze groep meer dan nu gaat bijdragen.

De verschuiving van de belastingdruk naar kostprijsverhogende belastingen - die in de winkel of op de energierekening moeten worden betaald en dus niemand kan ontwijken - levert pakweg 7,5 miljard op. Schrappen en verminderen van aftrekposten en een andere manier om vermogens te belasten (die moeilijker ontweken kan worden) leveren zo'n 4,5 miljard op. Het saldo, 12 miljard, komt vrij om de belastingdruk te verlagen, en de staat doet daar nog wat bovenop. Het moet twee winnaars opleveren: de burger die minder betaalt en de staat die zekerder is van zijn inkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden