Column Peter de Waard

Bestaat er voor de rente een bodem of een top?

Wie denkt dat de rente alleen maar omhoog kan, is even naïef als de inmiddels roemruchte Erik Staal, van 1999 tot 2012 het enige bestuurslid van Vestia, in die tijd de grootste woningcorporatie van Nederland. Als hij gelijk had gehad dat de rente was ‘uitgebodemd’, zou Vestia dankzij zijn miljardengok de meest succesvolle corporatie ooit zijn geworden. Staal zelf was de nationale mediaknuffel gebleven. Al zijn malversaties zouden vrijwel zeker met de mantel der liefde zijn bedekt. Maar de rente daalde, omdat die nu eenmaal een bodem noch een plafond kent. En Vestia ging ten onder.

De enige aanwijzing voor de toekomstige rente is de rente van dit moment. Niet de rente van het verleden. Als de rente in de afgelopen vijfhonderd jaar gemiddeld 4,1 procent is geweest, hoeft dat de komende vijfhonderd jaar niet ook zo te zijn. Dan kan die rente -4,1 procent zijn.

Verwacht wordt dat de Zwitserse centrale bank – Swiss National Bank – volgende week de officiële rente verder verlaagt naar minus 1 procent. De huidige rente van minus 0,75 procent is al de veruit laagste ter wereld. Maar dat heeft niet kunnen voorkomen dat de Zwitserse frank de afgelopen weken op de nerveuze financiële markten toch weer een vluchthaven is geworden. Hierdoor is de koers fors gestegen ten opzichte van de euro.

Zwitserland is geen uitzondering. Er staat een hele reeks van nieuwe renteverlagingen op stapel. In alle landen die als relatief veilige vluchthavens worden beschouwd, keldert de marktrente al naar nieuwe laagterecords. Het rendement op tien-jarige Duitse obligaties (bunds) dook maandag naar minus 0,21 procent, het laagste percentage ooit. De rente op tienjarig Amerikaans staatspapier (treasuries) is nu op het laagste punt sinds Donald Trump tot president werd gekozen.

Vrijwel zeker zal het monetaire comité van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale banken, in zijn volgende vergadering besluiten de rente te verlagen. Hiermee krijgt Trump zijn zin. Australië verlaagde dinsdag de rente al. En de ­Europese Centrale Bank zal zich achter de oren krabben of zij de rente onder de 0 procent moet verlagen.

Vorig jaar werd nog even gedacht dat tien jaar na de crisis de economie weer zodanig zou zijn hersteld dat de rente zou gaan stijgen. Het eerste is inderdaad het geval – vrijwel alle landen hebben een hoger bbp dan voor de crisis – maar dat laatste gebeurt niet.

Alleen de Fed durfde een aantal renteverhogingen door te voeren, maar valt nu weer van zijn geloof af. Geld blijft gratis. En dat betekent dat mensen die zich in de schulden steken, geld toe krijgen. En mensen die geld sparen, moeten betalen.

Het zou nuttig zijn als de partijen die zich nu over het pensioenstelsel buigen, ook sommetjes maken met negatieve rentes. Maar waarschijnlijk rekenen ze zichzelf liever rijk.

Hopelijk blijken ze over enige tijd niet even naïef te zijn geweest als Erik Staal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden