Belofte van de nieuwe economie blijkt vals

Eeuwige economische groei zonder inflatie: dat was de belofte van de nieuwe economie. Vrijdag bleek het Amerikaanse inflatiecijfer echter onverwacht hoog....

Het feest van de nieuwe economie op de aandelenmarkt is voorbij. De Nasdaq, met al zijn technologiefondsen dé index van de nieuwe economie, beleefde vrijdag met een verlies van 9,7 procent de grootste koersval in zijn geschiedenis. Conclusie: de wetten van de oude economie gelden toch ook gewoon voor de nieuwe.

Links en rechts komen ineens geluiden op dat het merendeel van de 'dotcom'-bedrijven het einde van dit jaar niet zal halen. Het Amerikaanse onderzoeksbureau Forrester voorspelt een 'slachting' onder internetbedrijven. Het eerste slachtoffer is er al. CDnow, de grootste Amerikaanse CD-verkoper via internet, verkeert in acute kasproblemen en stormt op een faillissement af. Forrester voorspelt zelf voor internetreus Amazon.com moeilijke tijden.

Het probleem voor deze verliesgevende bedrijven is dat ze geen geld kunnen lenen. Tot voor kort financierden ze al hun uitbreidingsplannen met het uitgeven van nieuwe aandelen: de beurskoersen stegen toch. Met dit 'zelf gedrukte geld' kochten ze andere bedrijven op en dekten ze hun verliezen. Door de huidige beursmalaise staat de geldpers ineens stil en moeten ze geld lenen. Maar nu stapt niemand in en komt de bodem van de kas snel in zicht.

Alan Greenspan, de Amerikaanse centrale bank-president, voorspelde een jaar geleden al dat van de honderd internetbedrijven slechts enkele zullen overleven. Hij lijkt gelijk te krijgen. Het is daarbij dubbel zuur dat internetbedrijven toch ineens gevoelig blijken voor een dreigende renteverhoging. Want vanwege de stijgende inflatie zal Greenspan snel de rente moeten verhogen.

Natuurlijk betekent de huidige beursmalaise niet dat de technologische ontwikkelingen nu stil liggen. Internet is here to stay, zeggen de Amerikanen. Toch kan het knappen van de luchtbel op de Amerikaanse effectenbeursen vervelende economische gevolgen hebben. De Amerikaanse economie was de afgelopen jaren de motor voor de hele wereldeconomie. Het waren vooral Amerikaanse consumenten die ondanks de Aziëcrisis gewoon doorgingen met ongebreideld geld uitgeven.

Zij bleven vertrouwen houden in de toekomst doordat ze de waarde van hun aandelen maar zagen stijgen en stijgen. Het vertrouwen was zelfs zo hoog dat Amerikanen gemiddeld ook niet meer spaarden. Al het geld dat ze over hadden ging linea recta naar de beurs, mede doordat veel Amerikanen voor hun pensioen sparen via zogenoemde mutual funds.

De grote vraag is hoe de Amerikaanse consument gaat reageren nu de koersen vallen. Veel Amerikanen zien hun vermogen met tientallen procenten tegelijk terug lopen. Als zij uit schrik ineens meer gaan sparen, kan de economische schade groot zijn.

Analisten van grote zakenbanken denken dat de Amerikaanse motor van de economie niet zomaar afslaat. Daarvoor zijn de koerswinsten van de afgelopen jaren te groot. De Nasdaq-index is ondanks een verlies van meer dan 30 procent ten opzichte van de piek in maart, pas teruggevallen tot het niveau van vorig jaar november. Stephan Roach van zakenbank Morgan Stanley Dean Witter denkt dat de beurzen minstens een half jaar negatief gestemd moeten zijn om echt economische schade aan te richten.

En Nederland? Het Centraal Planbureau heeft in het verleden becijferd hoe groot de schade aan de Nederlandse economie zal zijn als de aandelenkoersen met 20 procent vallen. Volgens de modelberekeningen zou het verlies voor de economische groei nog geen 1 procent zijn. Het CPB verwacht echter dat het consumentenvertrouwen niet te veel wordt geschaad door een koersval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden