Beleggersvoorman: ‘Het is een dramatische reeks geweest’

De beleggersvoorman nam gisteren definitief afscheid. ‘Waarom moet ik emotioneel worden om Antonveneta?’..

Je zou inderdaad kunnen concluderen dat het treurig is gesteld met het Nederlands bedrijfsleven, zegt Peter Paul de Vries, die gisteren met een feestelijke bijeenkomst definitief afscheid nam van de Vereniging van Effectenbezitters. Als voorman van de Nederlandse belegger heeft hij de afgelopen tien jaar heel wat crises meegemaakt. ‘Het is een dramatische reeks geweest: Baan, World Online, KPNQWest, LCI en Landis, allemaal beursfondsen die uiteindelijk het loodje legden. Dan waren er ook nog de beursfondsen die bijna omvielen, zoals KPN, Buhrmann, Hagemeyer, Getronics en Numico. Om nog maar te zwijgen van het boekhoudschandaal bij Ahold.’

Toch wil de Vries niet concluderen dat de top van het Nederlands bedrijfsleven de afgelopen tien jaar collectief heeft gefaald. Daarvoor ziet hij te veel lichtpuntjes. ‘Als mensen mij voorheen vroegen waar ik als Nederlander het meest trots op was, zei ik altijd: Cruijff, Van Basten en Heineken. Nu zeg ik: Cruijff, Van Basten en TomTom. Het is geweldig wat dat bedrijf de afgelopen jaren heeft gepresteerd.

‘Onze uitzendbedrijven zijn ook heel goed. Bij de grootste vijf uitzendbureaus ter wereld zitten twee Nederlanders. Onze ingenieursbureaus natuurlijk. Grontmij Fugro en Arcadis zitten alle drie in de Europese topvijf. En vergeet ook niet ING Direct, de internetbank waarmee ING de wereld verovert.’

De Vries is een fan van bedrijven die op eigen kracht weten te groeien. Van ABN Amro had hij om die reden geen hoge dunk. ‘Gisteren nog zat ik bij de kapper met Rob Hazelhoff, de topman van ABN die de fusie met Amro leidde in 1990. Toen waren ABN en Amro de grootste Nederlandse banken met soms terreinen meer dan 50 procent marktaandeel. Maar ABN Amro is daarna enorm verschraald. Ze konden alleen nog maar groeien door buitenlandse overnamen te doen.

‘Het is goed dat de Nederlandse activiteiten van ABN Amro in Nederlandse handen blijven, maar waarom moet ik emotioneel worden om het verlies van Antonveneta? Ik was laatst op Sicilië en in het filiaal van Antonveneta was het enige Nederlandse het logo van ABN Amro op de gevel.’

Veel Nederlandse bedrijven worden overgenomen door buitenlandse partijen. Is dat het resultaat van slecht management?

‘Bedrijven zijn vooral kwetsbaarder geworden doordat Nederlandse pensioenfondsen en verzekeraars met hun geld de grens over zijn getrokken. Grote belangen in Nederlandse ondernemingen hebben ze afgestoten. Het aandelenkapitaal is meer verspreid, net als in Angelsaksische landen, en daarmee zijn bedrijven kwetsbaarder geworden voor overnamen. Maar je kunt je er tegen weren. TNT, Philips en Akzo namen verstandige stappen door divisies af te stoten en dat is alleen maar goed. Akzo is van industrieel conglomoraat geworden tot een extreem gestroomlijnde onderneming die zich nog alleen met verf bezig houdt.’

U speelde op elke aandeelhoudersvergadering een hoofdrol, terwijl u vaak maar een paar aandelen had. Grote aandeelhouders kwamen niet opdagen of hielden hun mond. Is zo’n vergadering daarmee geen nutteloze poppenkast?

‘De reden dat vergaderingen zo lang duren is dat goede vragen niet worden beantwoord. Ze doen er alles aan om een goede aandeelhoudersvergadering tegen te werken. Grote beleggers en analisten worden van te voren bewerkt en op de vergadering wordt vaak een maandenoude presentatie vertoond. Zo wordt het nooit wat. Dat ligt niet aan de aandeelhouder.’

U heeft altijd gepleit voor openheid over topsalarissen. Het resultaat is dat de salarissen alleen maar harder zijn gestegen, doordat bestuursvoorzitters voortdurend elkaars salarissen zitten te vergelijken. Moet je de salarissen niet gewoon geheimhouden?

‘Nee, er is geen alternatief voor transparantie. Aandeelhouders, beloningsadviseurs en commissarissen moeten beter hun werk doen. Grote aandeelhouders moeten tegenstemmen als ze een beloningspakket te hoog vinden, maar dat durven ze vaak niet. Ze zijn bang dat ze dan niet mogen meedoen als er later onderhands aandelen worden toegewezen. Je wilt niet uitgesloten worden van lucratieve deals.

‘Een grote verzekeraar als ING houdt ook zijn mond, omdat het bedrijf bang is dat ze dan de bal net zo hard terugkrijgen bij hun eigen aandeelhoudersvergadering. Het Philips pensioenfonds durft niet te protesteren bij DSM, omdat ze bang zijn dat het DSM-pensioenfonds dan protesteert bij Philips en zo houdt iedereen elkaar fijn de hand boven het hoofd.’

U heeft twee keer gelijk gekregen van de Ondernemingskamer, in het geval van bouwbedrijf HBG en in het geval van ABN Amro. Beide keren concludeerde president Huub Willems dat het bestuur te weinig had overlegd met zijn aandeelhouders, maar beide keren werd hij teruggefloten door de Hoge Raad.

‘De Hoge Raad is te conservatief. Er zitten alleen maar oude heren in van tussen de 60 en 70 jaar; geen piercing of vrouw te bekennen. Ze kijken naar de wet. Dan zou je zeggen: pas de wet aan, maar gebeurt niet met dit linkse kabinet.

‘Ondertussen is er een lobby om gang gekomen om Willems belachelijk te maken. Het bericht dat hij op kosten van ABN Amro-advocaat NautaDutilh naar New York was gevlogen, komt daar vandaan. Het Nederlandse bedrijfsleven vindt hem lastig en probeert hem uit te schakelen. Over dat soort dingen maak ik me ernstig zorgen.

‘Sinds de zaak rond ABN Amro. probeert VNO-NCW op alle mogelijke manieren de rechten van aandeelhouders in te perken. Ik maak dat zelf mee in de commissie van de Sociaal-Economische Raad, waarin ik zit.

‘Altijd proberen ze het voor te stellen als een strijd tussen de aandeelhouders en de werknemers. Aandeelhouders moeten minder te zeggen krijgen, om het personeel te beschermen. Die boodschap gaat er bij linkse politici goed in, maar het is onzin. Het gaat om een strijd tussen het bestuur en de aandeelhouders.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden