Beleggersongeluk zit in een klein hoekje

De particuliere belegger heeft de weg terug gevonden naar de beurs. Hij is voorzichtiger dan voorheen, maar toch leidt de hausse tot zorgelijke blikken....

Het is niet de volgende aandelenlease-affaire: de manierwaarop de zogenoemde Top Notes door Wijs & Van Oostveenworden aangeprezen, voldoet volgens de eigen juristen van deAmsterdamse vermogensbeheerder in ieder geval aan alle regels.Bovendien betreft het hier geen honderdduizenden beleggers diemet z'n allen miljarden dreigen mis te lopen: de Rabobank, diede Notes uitgeeft, probeert er dezer dagen (deinschrijvingsperiode loopt tot 14 maart) 25 miljoen euro meeop te halen.

Maar toch staat het raar en de Top Notes roepen herinneringenop aan toestanden rond de vorige beurshausse die iedereen hetliefst wil vergeten. Met de vraag 'Op zoek naar meer rente?'wordt namelijk een product aangeprezen waarmee de belegger zijnhele inleg kwijt kan raken, bijvoorbeeld als het telecombedrijfKPN de komende jaren (weer eens) flink in de problemen komt.

Wat krijgt een belegger met deze '8% Top Notes II'? Volgensde website van Wijs & Van Oostveen is het product bedoeld'voor beleggers die op zoek zijn naar een hoge rente'. 'Heteerste jaar gegarandeerd 8 procent rente. Daarna variabel van0 tot 8 procent. Korte looptijd van 3 jaar', wordt verdergemeld. En dan: 'Bescherming tot een koersdaling van20 procent.' Pardon, een renteproduct met kans op koersdaling?

Wie het precies wil weten, moet de prospectus erop naslaan.Dan blijkt dat de inleg (minimaal tienduizend euro) wordt belegdin een mandje aandelen ABN Amro, Fortis, Royal Dutch Shell enKPN. In het eerste jaar wordt een 'rente' van 8 procentuitgekeerd, in het tweede en derde jaar is het best presterendeaandeel de maat voor de hoogte van de uitkering. Twee keer wordtop een peildatum de koers van de vier aandelen geprikt. Heeft eenvan de vier in het daaraan voorafgaande jaar een koerswinst van8 procent of meer geboekt, dan krijgt de bezitter van de Noteseen uitkering van 8 procent. Bedraagt de winst van het besteaandeel 0 tot 8 procent, dan is dat het percentage van detussentijdse uitkering. Worden er alleen maar koersverliezengeboekt, dan is de rente nul.

Aan het eind van de looptijd worden wederom de koersen van devier aandelen geprikt, met het oog op de aflossing. Dit keergeeft het slechts presterende aandeel de maat aan. Enig verliesis toegestaan: als het minste aandeel tot 20 procentkoersverlies heeft geboekt, wordt de hoofdsom gewoon afgelost.Verliest ABN Amro, Fortis, KPN of Shell de komende drie jaar meerdan 20 procent van zijn koerswaarde, dan is de bezitter van deTop Notes de klos. De vermenigvuldigingsfactor is 1,25: bij eenkoersverlies van 30 procent is de belegger 12,5 procent van zijninleg kwijt, bij een verlies van 40 procent is dat 25 procenten als KPN het in z'n hoofd haalt de helft van zijn beurswaardete verliezen (het is eerder vertoond), kost dat de TopNotes-belegger 37,5 procent, et cetera.

Met andere woorden: het beste dat een Top Notes-belegger kanoverkomen is drie keer 8 procent rente, het slechtste is hetverlies van al zijn geld. Dat krijg je ervan als je 'op zoek bentnaar een hoge rente'.

De zogenoemde structured products, waar deze Top Notes eenvoorbeeld van zijn, hebben in 2005 hun opmars, die in 2004 begon,voortgezet. De meeste banken zijn in deze markt actief, vooralmet de zogenoemde garantieproducten, waarbij na verloop van tijdin ieder geval de inleg geretourneerd wordt. Wijs & VanOostveen meldt op de website dat de vermogensbeheerder 'één vande belangrijkste aanbieders van notes in Nederland' is. 'Noteszijn heldere beleggingsproducten', zo wordt vervolgd, 'waarbijover het algemeen garanties worden afgegeven met betrekking totde eindwaarden en/of het rendement.' Wederom doet de belegger erverstandig aan wat verder te zoeken, want uit de disclaimer vande site blijkt dat Wijs & Van Oostveen op zes van de veertienNotes die het bedrijf aanbiedt, geen kapitaalgarantie op deeinddatum aanbiedt.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) laat weten destructured products en de reclame-uitingen ervoor 'met warmebelangstelling' te volgen. 'Wij keuren niet van tevorenreclame-uitingen goed', aldus de woordvoerster. Begin februarimaakte de AFM bekend tevreden te zijn over de manier waarop 'eenaantal aanbieders van financiële producten de misleidende naamvan producten heeft aangepast'. Volgens de toezichthouder is 'ersprake van misleiding als bijvoorbeeld een beleggingsproductwordt verkocht onder een naam die suggereert dat het eenspaarproduct betreft'. Vorig jaar heeft de AFM dertien aanbiedersvan financiële producten gewezen op een misleidende naamgeving.Volgens de woordvoerster wordt momenteel een vervolgonderzoekverricht, waarvan de uitkomsten dit voorjaar worden verwacht.

De opkomst van producten als de Notes valt samen met deterugkeer van de particuliere belegger op de aandelenmarkt.(Internet)banken spreken van een 'ware hausse' om de toegenomenbelangstelling te karakteriseren. Het aantal beleggende klantenneemt toe, maar meer nog het aantal transacties dat zijverrichten. De Postbank noteerde in de afgelopen januarimaandtwee keer zoveel transacties als in januari 2005. Brokers zoalsBinck en Alex wijzen ook op de enorme toename van het aantalverhandelde optiecontracten.

Daarnaast mogen beleggingsfondsen in allerlei soorten enmaten zich verheugen in een grote populariteit. Japan, Brazilië,grondstoffen en energie zijn gewilde fondscategorieën. 'Gewoon'in aandelen lijkt daar nog bij achter te blijven - de stijgingvan de AEX-index de laatste maanden wordt vooral toegerekend aande investeringen van fondsen en de verkoop van gestructureerdeproducten.

Wat dat betreft lijkt de belegger voorzichtiger dan aan heteind van de jaren negentig, ten tijde van de internethausse. Datmag ook blijken uit de overdadige belangstelling voor het groteaanbod aan cursussen, workshops, trainingen eninformatie-avonden. Die trekken tienduizenden geïnteresseerden.

Of dat ook uitmondt in een succesvolle beleggingscarrière?De AFM herhaalt het eeuwige advies: consumenten hebben ook zelfde verantwoordelijkheid zich te verdiepen in financiëleproducten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden