Beleggersmacht

Decennialang was het een beproefd recept in de Anglo-Nederlandse verhoudingen: besloten een Nederlandse en Britse onderneming samen verder te gaan, dan kreeg het fusieproduct een dubbele nationaliteit....

Het in 1907 geschapen Koninklijke Olie/Shell deed het. Het in 1930 uit de Margarine Unie en Lever Brothers geboren Unilever deed het. Net als ReedElsevier, in 1993 uit de uitgevers Reed en Elsevier ontstaan, alsmede staalconcern Corus, het fusieproduct van British Steel en Hoogovens uit 1999.

Alle zijn ze inmiddels afgestapt van dit model van twee kapiteins op een schip. ReedElsevier beslechtte na zes jaar de conflicten tussen beide hoofdbesturen door ze samen te voegen. Corus concludeerde al snel dat het een leider te veel had. Shell volgde onlangs, onder druk van aandeelhouders die in de duale structuur de bron vermoedden van alle plagen die Shell teisteren. Nu volgt Unilever. Het soep- en shampooconcern gaat door met een topman, twee hoofdkantoren en studeert op een fusie van de moederbedrijven.

De aanpassingen zijn een knieval voor boze aandeelhouders. Vooral pensioenfondsen en verzekeraars hebben aangedrongen op een structuurwijziging, uit onvrede over de winstgevendheid. Aandeelhouders doen er evenwel goed aan geen torenhoge verwachtingen te koesteren van de veranderingen bij Shell en Unilever. De tweekoppige leiding was bij geen van beide de kern van het probleem. Veel meer hadden ze te lijden onder een explosieve cocktail van overdreven optimisme in de jaren negentig, zwak management en een bedrijfscultuur waarin voor kritiek geen ruimte was.

Bij Shell leidde een obsessie met kostenbesparingen tot bezuinigingen op de zoektocht naar nieuwe olievelden. De resulterende wanprestaties poogde het bedrijf te maskeren door te sjoemelen met cijfers over de olie- en gasreserves. Unilever nam veel te dure bedrijven over. Tegelijk gokte het op vierhonderd 'sterke merken', terwijl de wereldwijde recessie de prijzen van deze A-merken juist onder druk zette.

Als er al een gemeenschappelijke oorzaak is voor de missers van Shell en Unilever, dan is het de gegroeide invloed van aandeelhouders. Hun roep om snel resultaat heeft beslissingen uitgelokt waarbij de lange termijn ondergesneeuwd is geraakt.

Vooropgesteld: het is uitstekend dat beleggers, de kurk waarop het grote bedrijfsleven drijft, meer invloed eisen en krijgen. En het is uitstekend dat bedrijven meer rekenschap afleggen aan geldschieters. Maar dit vereist verantwoordelijke beleggers, die accepteren dat de wetten van de conjunctuur soms resulteren in tijdelijk tegenvallende resultaten. Aandringen op overhaast ingrijpen is dan veelal contraproductief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden