Beleggers duiken massaal op Nederlandse obligaties

Als gevolg van de politieke spanningen in de wereld, de stagnerende economie en sterk opgelopen aandelenmarkten, duiken beleggers massaal op staatsobligaties van veilige landen zoals Nederland en Duitsland. De rente op een tienjaarslening bereikte deze week een nieuw laagterecord van 1,1 procent. Daardoor dalen de rentelasten op de Nederlandse staatsschuld.

Eric van den Outenaar
Beleggers aan het werk. Beeld anp
Beleggers aan het werk.Beeld anp

De staat heeft een enorme meevaller door de constant dalende rente op staatsobligaties. In 2007, voor het begin van de wereldwijde financiële crisis, moest de Nederlandse overheid nog 4,5 procent rente betalen.

De lage rente is een gevolg van de economische stagnatie in Europa, waardoor de ECB is genoodzaakt de geldpers aan te blijven zetten. Normaal gesproken schrikken matige economische prestaties beleggers af om in staatsobligaties te kopen van landen met zwakke of tegenvallende prestaties. Een lagere groei vertaalt zich namelijk door in een hogere schuldenlast en dus ook hogere risico's.

'Maar het effect van een veilige haven weegt nu vele malen zwaarder', zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de Universiteit van Tilburg. Nederland behoort samen met Duitsland en Finland nog tot een van de weinige landen die van kredietbeoordelingbureaus nog de beste beleggingsstempels krijgen. 'Ze zien dat Nederland moeilijke hervormingen heeft doorgevoerd en dat weegt voor hen heel zwaar mee.' Ook de rentes voor Spanje, Frankrijk en Italië zijn gedaald.

Geen reden tot feest
Volgens hoogleraar overheidsfinanciën aan de Erasmus Universiteit Bas Jacobs is de lage rente helemaal geen reden tot feest. Volgens hem levert de structureel lage rente de overheid meer kosten op. Een lage rente betekent dat pensioenfondsen lagere uitkeringen kunnen doen of hogere premies moeten gaan vragen. In beide gevallen loopt de overheid belastinginkomsten mis. Dit weegt zwaarder dan het rentevoordeel op de uitstaande schuld. Jacobs: 'Een lage rente is bovendien een teken van een gedeprimeerde economie waarin consumenten en bedrijven geld oppotten en niet uitgeven.'

De rente is vooral sinds januari van dit jaar hard gedaald. De verklaring hiervoor moet worden gezocht in de toegenomen politieke spanningen, zoals rond Oekraïne en Rusland en ook de oplaaiende conflicten in Syrië, Gaza en Irak. Eijffinger: 'Er zijn momenteel heel veel brandhaarden. In tijden van politieke spanningen gaan beleggers altijd op zoek naar de veilige havens.'

Alternatief
Een ander aspect dat meespeelt, is dat de koersen van aandelen wereldwijd zijn opgelopen. Beleggers zien volgens Eijffinger het staatspapier als een alternatief om hun geld te parkeren. De lage rente is niet goed voor financiële instellingen die risicoloos moeten beleggen. Die raakt bijvoorbeeld direct de dekkingsgraden van pensioenfondsen en ook verzekeraars worden er door in de hoek gedrukt.

Uit gegevens van het agentschap van het ministerie van Financiën blijkt dat de overheid volop profiteert van de hosannasfeer. Zo heeft de staat in juli nog een tienjaarslening van twee miljard euro weten weg te zetten tegen 1,47 procent. Ook heeft het agentschap een nieuwe veiling aangekondigd voor een miljardenlening met een looptijd van vijf jaar. 'Ze zullen het niet zo snel naar buiten tonen, maar ze doen er echt wel een klein dansje', zegt Eijffinger.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden