Beleggen vanuit de leunstoel met een schoon geweten

Steeds meer leveranciers bieden indexfondsen aan waarin geen milieuvervuilende of in wapens handelende bedrijven zitten. Het blijkt een - duurzaam - gat in de markt.

Beeld Peter van Hugten

Indexbeleggers, beleggers die hun risico's over verschillende sectoren spreiden door de index van een bepaalde beurs te volgen, kunnen voortaan kiezen voor duurzame varianten. En die verschillen nogal. Het ene fonds belegt in sigaretten terwijl het andere tabak op de zwarte lijst zet.

Indexbeleggen gold lange tijd als synoniem voor beleggen in een index, zoals de wereldindex van MSCI, tegen lage kosten. De belegger is jaarlijks slechts tienden van procenten kwijt bij indexproducten. terwijl beleggingsfondsen 1 tot 2 procent in rekening brengen. Die lage kosten zijn te danken aan de passieve beleggingsstijl. Er gaat geen geld naar een fondsmanager die probeert collega's te slim af te zijn. Als belegger dein je eenvoudigweg mee met de bewegingen van de aandelenmarkten.

Voor consumenten die expliciet niet willen dat hun geld belandt bij wapenmakers of grote vervuilers, is zo'n indexfonds of etf (exchange traded fund) twijfelachtig. Maar sinds een paar jaar verkopen iShares, Think ETF's, Actiam en andere aanbieders ook duurzame indexproducten. Het aantal groeit nog steeds.

Duurzame index

'In 2012 vroeg het Oranje Fonds of we een duurzame index konden maken', zegt Martijn Rozemuller, directeur van Think ETF's. 'In eerste instantie twijfelden we, omdat het haaks leek te staan op indexbeleggen. Je volgt immers normaal gesproken de markt en maakt juist geen selectie. Toch zijn we duurzame varianten gaan ontwikkelen, want er is veel vraag naar. En stiekem ook een beetje omdat ik als vader van zeven kinderen graag beleg in bedrijven met oog voor mens en milieu.'

Passief beleggen blijkt bovendien goed te combineren met een duurzame aanpak, zegt Rozemuller: 'De duurzame selectie is net als de gewone index gebaseerd op een aantal vaste regels.'

De selectiemethodes van indexbeleggers lopen enorm uiteen. Sommige haken aan bij een bestaande duurzame index en andere nemen de selectie zelf ter hand.

Index Capital heeft gekozen voor een duurzame index van MSCI, een van de grote leveranciers van indices. 'Die index sluit bijvoorbeeld wapens, alcohol en tabak uit', zegt Hans Dubbeldam, directielid bij Index Capital. 'De index belegt juist in bedrijven die goed scoren op milieu en sociaal beleid. De duurzame variant schrapt ongeveer de helft van de bedrijven uit de gewone index.' Zo telt de duurzame MSCI Europa-index slechts 219 van de 446 bedrijven uit de traditionele index.

Volgens de aanbieders vindt de schifting zo plaats dat je de duurzame varianten met een gerust hart kunt vergelijken met de conventionele index. Dat is van belang omdat de meeste beleggers de zekerheid willen hebben dat risico en rendement niet afwijken van de bredere index.

Die rendementen gaven de afgelopen jaren geen reden tot bezorgdheid. Ze zijn vergelijkbaar met die van huis-tuin-en-keuken-indexproducten. Soms scoren ze zelfs beter, omdat ze minder investeren in energieconcerns en mijnbouw. Deze twee sectoren deden het slecht door de gedaalde grondstofprijzen.

Think ETF's laat een screening maken door een externe partij op grond van onder meer uitgangspunten van de verzamelde goede doelen. Ook Think ETF's mijdt wapens, alcohol, tabak en gokken. 'We sluiten liever iets te veel uit dan te weinig', zegt Rozemuller. 'Een belegger kan wel iets toevoegen, maar geen bedrijf mijden in onze index.' Het product van Think ETF's krijgt van fondsanalist Morningstar vier wereldbolletjes. Dat wil zeggen dat deze belegging bovengemiddeld duurzaam is.

Tabak en alcohol

Actiam heeft een hele trits verantwoorde indexfondsen op het schap liggen. Deze vermogensbeheerder, die ook fondsen voor SNS en ASN beheert, maakt net als Think ETF's een eigen selectie voor deze indexfondsen. Sectoren als alcohol, tabak en gokken sluit Actiam niet bij voorbaat uit. Hierdoor is British American Tabacco, fabrikant van onder mer Dunhill en Pall Mall, een van de tien grootste beleggingen van hun verantwoorde Europese indexfonds.

Volgens Bart Mantje van Actiam bestaat over onderwerpen zoals roken, gokken en alcohol nog geen wereldwijde overeenstemming. 'Pas als daar verandering in komt, overwegen we aanpassing van onze uitgangspunten', aldus Mantje. Dat wil niet zeggen dat Actiam overal in belegt. Makers van controversiële wapen zijn uitgesloten en onlangs kwam ook ArcelorMittal vanwege schadelijke mijnbouwtechnieken op hun zwarte lijst te staan.

Actiam verwacht weinig heil van uitsluiting. Het ziet meer in gesprekken met bedrijven en stemmen op aandeelhoudersvergaderingen. Zo spoort Actiam autofabrikanten aan hun bestuursmodel onder de lope te nemen naar aanleiding van de sjoemelsoftware bij Volkswagen. Ook stimuleert Actiam oliebedrijven werk te maken van de omschakeling naar hernieuwbare energiebronnen.

Het minder strenge selectiebeleid van de indexfondsen van Actiam komt tot uiting in de duurzaamheidsscore bij Morningstar. De Actiamfondsen komen niet verder dan gemiddeld (drie wereldbolletjes). Dit komt deels door de meetmethode van Morningstar. Die meet nog niet hoeveel werk beleggers maken van engagement en stemmen.

Grote Amerikaanse indexbeleggers als BlackRock van iShares en Vanguard kaarten ook zaken als CO2-uitstoot, waterverbruik en arbeidsomstandigheden aan. Dat doen ze voor al hun beleggingen, ook voor gewone fondsen. Als de leiding iets wil dat indruist tegen de belangen van de belegger, stemmen ze op de aandeelhoudersvergadering tegen. Maar ze kunnen niet dreigen bedrijven vaarwel te zeggen. Als indexgiganten zitten ze eenmaal vast aan ondernemingen in de index.

Grote Amerikaanse indexbeleggers als BlackRock van iShares en Vanguard kaarten ook zaken als CO2-uitstoot, waterverbruik en arbeidsomstandigheden aanBeeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden