ANALYSE

Belastingplan is feestje voor werkend gezin

Het Belastingplan waarvoor nu een meerderheid is, brengt tweeverdieners goed nieuws. Hebben ze kinderen, dan kan helemaal de vlag uit. Maar waarom kostte dat een half jaar?

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën) geeft het startsein voor de campagne die het afscheid van de blauwe envelop inluidt. Beeld anp

Zes maanden lang bepotelden zes politieke partijen het Belastingplan dat staatssecretaris Wiebes van Financiën in juni presenteerde. Hij had 5 miljard euro belastingverlaging weg te geven en elke partij had daar wel een eigen knuffeldoelgroep voor. Na een half jaar van bakkeleien, aanpassen en nog eens veranderen, is het Belastingplan nu definitief. Het verschil met dat van juni? Nihil. De winnaars en verliezers zijn dezelfde.

Kijk naar de maatregelen en de bedragen die ermee gemoeid zijn en zie dat vooral iemand met een betaalde baan profiteert. Heeft die een werkende partner, dan bouwt het kabinet een groter feestje voor ze. De vlag kan helemaal uit als die twee werkende partners kinderen hebben en samen anderhalf keer modaal - circa 36 duizend euro - verdienen. Zo'n gezin gaat er in 2016 liefst 3,6 procent in koopkracht op vooruit, 128 euro per maand.

Klik hier voor een overzicht van de belangrijkste maatregelen en effecten van het belastingplan

5 miljard aan omvang

Dit gezin was in juni al de absolute winnaar en nu nog steeds. Twee keer veranderde Wiebes zijn belastingplan, maar de omvang bleef 5 miljard. Half november dacht hij voldoende met posten geschoven te hebben om zijn plan door de senaat te krijgen. Ten onrechte. Afgelopen week volgde een tweede aanpassing, om zeker te zijn van de steun van D66 en daarmee van de Eerste Kamer.

Het hart van het Belastingplan bestaat uit een hogere arbeidskorting - een lastenverlichting voor iedereen met werk - en een verlaging van de 42-procentsschijven. Dat tarief zou naar 40 procent gaan, maar om de twee aanpassingen te betalen wordt dat 40,5 procent. Verder wordt de derde schijf opgerekt, waardoor belastingbetalers 8.000 euro 'later' in de schijf met het toptarief van 52 procent komen.

Van deze drie belastingverlagingen ter waarde van 5,6 miljard euro gaat bijna 2 miljard euro af. Want de verhoging van de arbeidskorting voor werkenden wordt grotendeels betaald door een verlaging van de algemene heffingskorting. Die belastingkorting krijgt iedereen, met of zonder werk. Zo beloont het kabinet mensen met een baan ten koste van mensen zonder. Dit tot diepgevoelde irritatie van 'éénverdienerspartijen' SGP en ChristenUnie.

Inkomensafhankelijke combinatiekorting

Nog erger vinden zij dat de staatssecretaris ook een belastingkorting exclusief voor tweeverdieners verhoogt, de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Als beide ouders van kinderen jonger dan 12 jaar werken, krijgen ze tot 50 euro per maand extra. Om die twee nóg meer tot werken te bewegen en om de steun van D66 te verwerven, gaat de kinderopvangtoeslag omhoog, in 2017 met een half miljard. Een derde klap in het gezicht van SGP en ChristenUnie.

De koopkracht van werkenden stijgt in doorsnee met 2,5 procent. Daar steken de koopkrachtcijfers van mensen met een uitkering, 0,3 procent, en gepensioneerden, 0,2 procent, schril bij af. Zijn zij dan de verliezers van 'de 5 miljard'? De uitkeringsgerechtigden schieten in ieder geval vrijwel niets op met de kabinetsplannen.

Maar voor ouderen ligt dat iets anders, vindt Wiebes. Zij zouden er bijna als enige groep op achteruit gaan. Vooral door op het laatste moment een belastingkorting voor AOW'ers te verhogen, worden koopkrachtminnen, koopkrachtplussen, zij het nogal kleine.

Energie besparen

Naast de miljardenmaatregelen om werken en tweeverdienen te stimuleren, bevat het Belastingplan ook miljoenenmaatregelen voor de verwezenlijking van kleinere, bijvoorbeeld groene verlangens. Zo gaat de belasting op gas omhoog, op elektriciteit omlaag en komen er belastingvoordelen voor huiseigenaren en bedrijven die energiebesparende maatregelen nemen.

Ook slecht: shag. Makkelijk te ontmoedigen met een hogere accijns.

Wie spaart - lastig met die lage rente - wordt iets minder belast. Schenken mag wat guller. En werkgevers worden vanaf 2017 gestimuleerd om laag betaalde werknemers aan te nemen.

Zo gaat dat in belastingland: bij elke wens om de wereld een beetje te veranderen, is wel een belasting te verzinnen. Daarom is het huidige belastingstelsel uitgegroeid tot een monster dat Wiebes tevergeefs heeft geprobeerd te temmen.

Al wat er van die poging overbleef, was de 5 miljard die hij nu alsnog kan verdelen.

Beeld de Volkskrant

.

Aanvullingen en verbeteringen

In de tabel die specifiek het koopkrachteffect van het Belastingplan laat zien tonen de laatste zeven percentages abusievelijk de koopkrachtverandering door alle maatregelen van het kabinet (inclusief het Belastingplan). Bij een bruto-inkomen per maand tussen 2670 en 4570 euro is het koopkrachteffect van alleen het Belastingplan 1,7 procent (ipv de in de tabel gemelde 1,9 procent). Tussen 4570 en 7620 euro: 1,6 procent (ipv 2,1); meer dan 7620 euro: 1,3 procent (ipv 1,4). Werkenden gaan er door het Belastingplan 1,9 procent op vooruit (ipv 2,5); uitkeringsontvangers 0,1 procent (ipv 0,3); gepensioneerden 1,2 procent (ipv 0,2) en alle huishoudens 1,2 procent (ipv 1,4).

Beeld Bron: ministerie van Financien

Klik hier voor meer cijfers over het belastingplan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden