Bezoekers van de Miljonair Fair in de RAI in Amsterdam. In Nederland hebben tweeduizend mensen een vermogen van meer dan 25 miljoen.
Bezoekers van de Miljonair Fair in de RAI in Amsterdam. In Nederland hebben tweeduizend mensen een vermogen van meer dan 25 miljoen. © Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Belastingdienst stort zich op de superrijken

Wie meer bezit dan 25 miljoen euro, moet zich de komende jaren voorbereiden op extra aandacht van de Belastingdienst. Sinds kort is het Team Zeer Vermogende Personen actief.

Ook de Nederlandse multimiljonairs hebben nu een speciale afdeling bij de Belastingdienst. In alle stilte heeft de dienst afgelopen jaar het Team Zeer Vermogende Personen (ZVP) opgezet. Dit team zal zich ontfermen over de tweeduizend Nederlandse belastingplichtigen met ieder een vermogen groter dan 25 miljoen euro, oftewel met een gezamenlijk vermogen van tientallen miljarden euro.

Een eerste proef is begonnen in mei vorig jaar. Tien belastinginspecteurs hebben de belastingaangiften van tachtig 25-miljoen-plussers behandeld. Die eerste onderzoeken hebben al wel geleid tot hogere belastinginkomsten, maar hoe groot die extra opbrengst was, wilde een woordvoerder van het ministerie van Financiën niet zeggen.

De proef loopt tot in 2016, zo vermeldt het halfjaarverslag van de Belastingdienst dat woensdag naar de Tweede Kamer werd gestuurd. Daarna wordt besloten hoe het Team ZVP definitief vorm zal krijgen.

Hiermee volgt de Belastingdienst, na jaren aarzelen, toch het advies op dat de club van rijke landen, de OESO, al sinds 2009 geeft: besteed extra aandacht aan vermogende personen. Volgens de OESO is dat een prima investering, want alle landen waar het gebeurt halen miljoenen extra aan belastinginkomsten binnen.

Fiscale praktijk van de rijken

Nederland was tot nu toe afkerig van zo'n 'rijkenloket'; de Belastingdienst had het idee de zeer vermogenden best aan te kunnen. Ook speelde mee dat een beetje rijke zich tot voor kort makkelijk fiscaal ongrijpbaar kon maken. Deze reed bijvoorbeeld eenvoudig naar Luxemburg of Zwitserland, opende er een bankrekening en stalde daar een deel van zijn vermogen. Maar die 'nette' mogelijkheden om aan de fiscus te ontsnappen, zijn aanzienlijk beperkt. En lang niet alle vermogende Nederlanders zijn bereid minder nette capriolen uit te halen voor hun fiscale welbevinden. Dus heeft de Belastingdienst nu veel meer kans op succes.

Met de proef wil de Belastingdienst meer kennis vergaren over de fiscale praktijk van de rijken. Hoe gaan die bijvoorbeeld om met het erfrecht en met het schenkrecht? Ze rekenen vaak in generaties, maar hoe doen ze dat? Waarom hebben veel rijken een fiscaal goedgekeurde goededoelenstichting? Gaat dat geld echt naar goede doelen of is het ook een veilige opbergplaats voor vermogen? En hoe gebruiken zij landgoederen, die fiscaal zeer interessant kunnen zijn? In 2016 loopt de proef af en wordt gekeken hoe de aanpak van de vermogenden uiteindelijk vorm krijgt.

De tegenspeler in dit spel, de belastingadviseurs, zien Team ZVP niet als een aanval op hun meest geliefde (want best betalende) klanten. Voorzitter Maurice de Kleer van de Nederlandse Organisatie van Belastingadviseurs NOB is juist blij met het rijken-loket. Het levert belastinginspecteurs op die beter beslagen ten ijs komen. 'Die inspecteurs worden daardoor betere gesprekspartners voor belastingadviseurs. Daar zijn wij helemaal voor.'

Einde aan belastingontwijking

De Kleer geeft het voorbeeld van een groot familiebedrijf dat wordt overgedragen van de ouders op de kinderen. 'Er zijn heel veel fiscale regels die bij zo'n overdracht een rol spelen en je wilt dat de behandeling ervan in vertrouwde handen ligt. Je wilt zo'n kwestie snel afhandelen en dat gaat vlotter als je een goede gesprekspartner hebt.'

De Belastingdienst zelf gebruikt in zijn halfjaarverslag ook allesbehalve krijgshaftige taal. De fiscus spreekt van een 'vorm van individuele klantenbehandeling', en een 'enhanced relationship' met de rijke belastingplichtigen: een verbeterde verhouding.

De OESO ziet de extra aandacht voor rijken vooral als manier om een einde te maken aan belastingontwijking. De organisatie wijst op de prestaties van sommige landen die speciale eenheden hebben opgezet om de rijken fiscaal te belagen. Griekenland zette een team op van 125 man dat bij de eigen rijken binnen een jaar 73 miljoen euro ophaalde. De Britse fiscus heeft 375 man ingezet op de rijken en haalde in 2013 omgerekend 250 miljoen euro op. Australië haalt met 300 man omgerekend 680 miljoen euro binnen.