Belasting ontduiken: kán het wel anders (en netter) als je 10- of 50 miljoen euro bezit?

Wat te doen met 50 miljoen?

De Paradise Papers zetten schimmige belastingconstructies op belastingparadijzen vol in het licht. Ook rijke particulieren maken veelvuldig gebruik van bedrijfjes op Caribische en Kanaal-eilanden om zo min mogelijk belasting te betalen. Maar kan een miljonair het ook anders doen - eerlijker?

Foto Valerie Geelen

De Paradise Papers maken duidelijk dat het verstoppen van geld in exotische belastingparadijzen een steeds hachelijker onderneming wordt. Via de ruim 13 miljoen gelekte documenten van juridisch adviesbureau Appleby kwam deze week de financiële vuile was van beroemdheden als de Britse koningin en Madonna buiten te hangen. Is er dan geen enkele rijkaard die het anders doet? Kán het wel anders (en netter) als je 10- of 50 miljoen euro bezit?

1. Weg uit het paradijs...

'Rooie rijkaards' als Harry de Winter zeggen hun fortuin liever in Nederland te houden, ook al kunnen ze elders miljoenen belastinggeld besparen. Belastingadviseurs zien een voorzichtige 'huiswaartse trend', zoals Maurice De Clercq van ESJ Financial Engineering het noemt. 'Geld dat ver weg staat, is bij voorbaat verdacht. Hoe exotischer, hoe meer de constructie argwaan wekt. Bovendien: wie zijn vermogen in verre paradijzen stalt, kan makkelijker besodemieterd worden.'

Dat gebrek aan controle speelt mogelijk ook U2-zanger Bono parten. Via een bedrijf op Guernsey is hij aandeelhouder van een winkelcentrum in het Litouwse Utena, onthulden de Paradise Papers. Dat vastgoedbedrijf zou belasting hebben ontdoken. Dat hij niet wist dat een fractie van zijn vermogen in een dubieus Litouws vastgoedbedrijf was belegd, zoals hij zelf stelt, is aannemelijk. De schade aan zijn imago wordt er niet minder van. Reden waarom ook Arjo van Eijsden, partner bij EY, al langere tijd een 'andere benadering' bespeurt bij vermogende klanten. De suggestie dat belastingparadijzen passé zijn, kan natuurlijk een verzinsel zijn van fiscalisten die hun straatje willen schoonvegen. Van Eijsden wijst echter op het reële afbreukrisico dat zijn cliënten lopen. 'Vergis je niet, dit zijn vaak mensen met een hoog maatschappelijk profiel. Die hebben geen zin in gedoe.' De oplossing? Houd je geld dichterbij.

2 ...naar Europese zon en zee

Vaak hoeft een vermogend iemand niet naar Fiji of Bermuda om een wat zonniger fiscaal plaatje voor zichzelf te creëren. Neem Portugal, zegt De Clercq. 'Geen land in Europa is fiscaal gezien zo brutaal. Een gefortuneerde Nederlander die naar Portugal verhuist, betaalt daar geen vermogensbelasting en de eerste tien jaar ook geen inkomstenbelasting. En na tien jaar residentie is over een nalatenschap geen schenk- en erfbelasting verschuldigd.'

Portugal biedt dus een goudomrande regeling voor belastingontwijkers op leeftijd. Er is ook een nadeel, voegt hij daaraan toe. 'Je moet echt in Portugal gaan wonen. Dat is vaak een grote drempel. Golfen in de Algarve is leuk, maar de meeste mensen willen hun kinderen en kleinkinderen in Nederland blijven zien.'

Zo'n fiscale constructie in het buitenland lijkt inderdaad aantrekkelijker dan zij is, beaamt belastingadviseur Jan Muller van ACP Consulting. 'Voor vermogende mensen is het kostbaar om in Nederland te blijven wonen. Dan hoor ik van een cliënt: 'Alleen al van de belastingbesparing kan ik in het buitenland riant leven!' Maar geld is het slechtste argument om te vertrekken.'

3. Oost west, thuis best

Achter de Nederlandse dijken is het in fiscaal opzicht paradijselijker toeven dan vaak wordt gedacht. Natuurlijk is de inkomensbelasting hier hoger dan in veel andere landen. En ook de relatief hoge vermogensrendementsheffing (een vorm van vermogensbelasting) doet menig rijkaard de haren te berge rijzen. Nederlandse Quote 500-leden die niet offshore willen gaan, hoeven fiscaal gezien desondanks niet de hoofdprijs te betalen. Er is een palet slimme constructies beschikbaar die vermogenden in staat stellen de belastingaanslag te verlagen. Van geld stoppen in windmolens tot zogenoemde 'scheepvaart CV's'. De laatste tijd is een nieuwe route om belasting te besparen en anoniem te blijven populair: het 'fonds voor gemene rekening'. Vermogen dat in zo'n fonds wordt ondergebracht is vrijgesteld van vennootschapsbelasting.

Belastingadviseur De Clercq noemt nog een andere variant. 'Het eenvoudigste is je vermogen onderbrengen in een besloten vennootschap. Over dat vermogen betaal je geen belasting. Als je de BV vervolgens dividend laat uitkeren, betaal je daar maar 25 procent belasting over.'

Zijn al die 'Hollandse' constructies wel ethisch verantwoord? Daarover valt te twisten. Multimiljonair Jan Zeeman zei onlangs tegen Quote dat hij er alles aan te doet om zijn belastingaangifte zo laag mogelijk te houden. 'Niet dat ik een hekel heb aan de fiscus, maar ik heb wel mijn twijfels over hoe het geld wordt uitgegeven.' Maar zijn geld overbrengen naar een belastingparadijs vond hij niet nodig. 'We zijn rijk genoeg om in Nederland te leven.' Als miljonair in Nederland blijven wonen bij wijze van statussymbool. Gewoon om te laten zien dat je je dat kunt permitteren. Misschien is dat wel de toekomst.


Harry de Winter (68), mediaondernemer

'Het begon in de jaren negentig al met spelletjesprogramma Lingo, waarvan ik de rechten had gekocht. De royalty's stroomden binnen vanuit veertig landen. Adviseurs zeiden dat ik die inkomsten via de Kaaimaneilanden of Curaçao moest laten lopen. Maar dan moest ik wel net doen alsof ik daar een bepaalde tijd van het jaar woonachtig was. Daar had ik geen zin in. Ik ben van het principe: als je in Nederland je geld verdient, dan moet je hier ook belasting betalen. Ik zit fiscaal gezien dan ook alleen in Nederland. Alleen in Spanje heb ik nog een bankrekening, voor mijn vakantiehuis daar.

Toen ik in 1996 mijn bedrijf IDtv goed had verkocht, begonnen ze weer te bellen. Tientallen adviseurs, allemaal keurige mannen, met allemaal een fantastisch fiscaal plan. In het begin heb ik er nog een paar laten langskomen ook. 'Waar gaat de koper van IDtv de koopsom storten?', vroegen ze dan bijvoorbeeld. Dan rekenden ze mij voor hoeveel een constructie op Guernsey of de Kaaimaneilanden mij aan belasting zou schelen. Dat waren indrukwekkende bedragen, geef ik toe. Het scheelde miljoenen. Maar ik heb ze niet gemist.

Mediaondernemer Harry de Winter Foto anp

Links lullen, rechts zakken vullen, daar ben ik niet van. Door zo'n Paradise Papers kom ik er nu steeds meer achter dat de rest van de wereld - zelfs de heilige Bono van U2 - alleen maar bezig is met een groot spel: zo weinig mogelijk belasting betalen. Alsof belasting betalen niet gewoon je maatschappelijke plicht is.'


Derk Sauer (65), mediaondernemer in Rusland

'Als je geld hebt, bestoken allerlei types je met fiscale adviezen. Ze komen vaak met heel ingewikkelde constructies. In het begin weet je niet wat je daarmee aan moet. Ik ben maar afgegaan op mijn vaste adviseurs, toen Coopers & Lybrand. Ze hebben mij ooit aangeraden een stichting op te zetten op de Nederlandse Antillen. Dan zouden mijn kinderen over de nalatenschap geen successierechten hoeven te betalen als ik in Nederland zou overlijden. Het was volkomen legaal, maar de wet is veranderd. Die stichting slaat nu nergens meer op.

Ik heb uiteindelijk gezegd: houd het zo simpel mogelijk. Ik verdien mijn geld in Rusland, dus betaal ik daar belasting. En in Nederland betaal ik belasting voor wat onroerend goed. Ik heb niks ontweken, maar ik heb makkelijk praten. Vermogensbelasting bestaat in Rusland niet en voor de inkomstenbelasting geldt hier een vlaktaks van 13 procent.

Mediaondernemer in Rusland Derk Sauer Foto anp

Nog steeds word ik benaderd door allerlei figuren met voorstellen als: 'Stal je geld dáár en leen het dan weer uit aan jezelf' en dat soort constructies. Van Bermuda naar de Kaaimaneilanden; hoe verder je afdaalt op die ladder, hoe groter de winst. Mensen onderschatten hoe complex en duur die constructies zijn. Van die kosten leven die adviseurs en trustkantoren.

Je kunt zeggen: het is een schande dat rijke mensen belasting proberen te ontwijken. Tot op zekere hoogte is dat ook zo. Maar Nederland is zelf een van de grootste belastingparadijzen. Ik ken veel Russen die hun vermogen naar Nederland verplaatsen, omdat ze hier zo weinig belasting hoeven te betalen. Het is raar dat we Nederlandse ondernemers die hetzelfde doen - hun vermogen verplaatsen naar het buitenland - aan het kruis hangen. Nederland is de pot die de ketel verwijt dat-ie zwart ziet. Begin dan niet over belastingmoraal. Begin bij jezelf.'

Meer over