Begroting perfect in evenwicht dankzij extra miljarden en aantrekkende economie

Na jaren van bezuinigingen en begrotingstekorten verdiende de overheid vorig jaar voor het eerst sinds 2008 meer geld dan ze uitgaf.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem Beeld anp

De staat incasseerde 3,1 miljard euro meer dan begroot en gaf 200 miljoen euro minder uit dan voorzien. Volgens de voorlopige eindafrekening resteert een begrotingsoverschot van 200 miljoen over 2016.

Minister Dijsselbloem van Financiën maakte de meevaller donderdag bekend. Definitief kan het saldo pas in maart berekend worden, maar het CBS verwacht ook dan zwarte cijfers. In verhouding tot de begroting van ruim 260 miljard is 200 miljoen euro een zeer klein overschot. De Duitse overheid hield vorig jaar 24 miljard over.

Er is dus strikt genomen eerder sprake van een begrotingsevenwicht, maar hoe dan ook is dit positief nieuws na jaren van bezuinigingen en tekorten.

'Dit zijn mooie cijfers. Maar ze geven ook weer eens aan hoe moeilijk zaken te voorspellen zijn', zegt Harald Benink, hoogleraar banking and finance aan de Universiteit Tilburg. 'Zodra het overal in de economie beter gaat kan die trend zich opeens terugvertalen in de overheidsfinanciën.'

Voor Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het 'geen verrassing'. Het CBS doet geen voorspellingen over de economie, maar stelt achteraf de economische cijfers vast. 'Wij zagen in december al dat in de voorgaande kwartalen het overheidstekort aan het dalen was.'

Dat het beter gaat met de economie dan verwacht heeft een positief effect gehad. Bedrijven boeken hogere winsten, meer mensen zijn aan het werk en de lonen zijn gestegen. Ook geeft iedereen meer geld uit. Het gevolg is dat de overheid minder geld kwijt is aan uitkeringen en meer geld binnenkrijgt in de vorm van belastingen als winstbelasting, inkomstenbelasting en btw.

Te hard bezuinigd

'Ik zou niet de conclusie trekken dat dit alles het resultaat is van goed begrotingsbeleid', zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus School of Economics. Volgens hem heeft de overheid tijdens de crisis juist veel te hard bezuinigd en daarmee het opkrabbelen van de economie onnodig vertraagd. 'We hebben door het beleid onnodig economische groei verloren die we hopelijk de komende jaren weer wat inhalen.'

De verwachting is dat de economie verder groeit dit jaar. Ook in 2017 is de kans op een begrotingsplus groot. Daarna komen de verwachtingen over de financiën van de staat neer op koffiedik kijken. De groei van de economie kan altijd tegenvallen. Bovendien kunnen de politieke keuzes van een nieuw kabinet de tekorten weer doen terugkeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden