Bedrijfsleven houdt Schots ziekenhuis gezond

In Groot-Brittannië heeft de regering te weinig geld voor de gezondheidszorg. Samenwerking met private bedrijven biedt uitkomst. Het Nederlandse kabinet wil bezuinigen op de zorg....

Binnen valt direct het groene logo van bouwbedrijf HBG op, ingeweven in de deurmat. De lettercombinatie is ook zichtbaar op de identiteitsplaatjes van het personeel en de petjes van de opschepsters in het ziekenhuisrestaurant.

Wat moet een commercieel bedrijf met een publiek gefinancierd ziekenhuis? In de Nederlandse gezondheidszorg is de combinatie moeilijk voorstelbaar. Winst maken met collectief opgebrachte middelen is in onze zorg not done. Maar in het Verenigd Koninkrijk is het heel gewoon - zelfs onvermijdelijk - dat de Trust zijn toevlucht neemt tot een Private Finance Initiative (PFI). De private partner regelt de bouw en alle ziekenhuisdiensten, met uitzondering van de patiëntenzorg. De Trust is alleen verantwoordelijk voor de medische zorg.

Jim Alderton van de NHS-trust in Ayrshire and Arran, waar Cumnock onder valt: 'We worden gedwongen de weg van PFI op te gaan. De overheid geeft ons te weinig geld. Als we wél geld hadden gehad, hadden we zelf het gebouw neergezet en diensten als schoonmaak en catering in eigen beheer gehouden. Maar dan hadden wíj het risico gelopen. Dankzij PFI kunnen we dat risico uitbesteden. Voor de patiënt maakt het geen verschil.'

PFI werd in 1992 ingevoerd voor de Britse publieke sector: gezondheidszorg, onderwijs en politie. In Nederland wordt Publiek Private Samenwerking (PPS) niet toegepast in de gezondheidszorg, maar wel steeds vaker bij de bouw van (spoor)wegen en tunnels. Het Kenniscentrum PPS van het Ministerie van Financiën ziet echter volop kansen voor PPS in de zorgsector en popelt om bij wijze van proef een ziekenhuis te bouwen volgens dit systeem.

Bij de aanbesteding eind jaren negentig door de Trust van Ayrshire and Arran kwam een consortium van HBG en de Middle East Bank of Kuwait als beste uit de bus. Samen met de Trust vormden zij een Special Purpose Vehicle, een bv, met als enig doel het bouwen van het ziekenhuis in Cumnock. Het Community Hospital werd tussen maart 1999 en augustus 2000 gebouwd.

Met uitzondering van de medische zorg worden alle diensten (zoals restaurant, schoonmaak, wasserij) geleverd door HBG Facility Management, een dochter van bouwer HBG Construction. Daarvoor betaalt de Trust HBG volgens contract 25 jaar lang een vast bedrag. Aan het eind van die periode is het gebouw eigendom van de Trust. Het wordt dan door HBG zó opgeleverd, dat er de eerstkomende vijftien jaar geen groot onderhoud nodig is. Ook is vastgelegd binnen welke termijn gebreken of zaken die kapot zijn, gerepareerd moeten worden, op straffe van een boete. Slaagt HBG erin geld over te houden, dan is de winst voor het bedrijf. 'Maar zover is het nog niet', zegt John Little van HBG Facility Management.

Het ziekenhuis in Cumnock heeft vijftig verpleeghuisbedden. Lichamelijk zwakke ouderen en patiënten met Alzheimer hebben elk een eigen afdeling. Anders dan in Nederland hebben ze allemaal een eigen - zij het kleine - kamer, die door bouwer HBG is voorzien van een sobere standaardinrichting. Elke bewoner heeft uitzicht op de tuin, maar kan ook constant in de gaten worden gehouden dankzij een raam aan de gangkant. Een gezamenlijke huiskamer is er niet, er staan stoelen in de binnenhal. Om de tuin bij de Alzheimer-afdeling staat een hek, om verdwalen te voorkomen.

Operaties en spoedeisende hulp zijn in Cumnock niet mogelijk, daarvoor moeten de patiënten naar een ziekenhuis verderop. Specialisten uit een naburig groter ziekenhuis houden regelmatig spreekuur in Cumnock, de fysiotherapeuten behandelen er patiënten en de diëtiste houdt spreekuur. De huisartsen uit de regio hebben 24 bedden tot hun beschikking voor patiënten die na een operatie moeten aansterken, geobserveerd moeten worden of even worden opgenomen om de mantelzorg te ontlasten. Er staan bedden leeg en dat kán op den duur een financieel probleem opleveren, erkent John Little. Misschien moeten de dokters nog eens extra worden geattendeerd op 'hun' bedden.

'Dit is het schoonste ziekenhuis van het Verenigd Koninkrijk', zegt Scott Gibson van HBG, Littles rechterhand. 'Zestig procent van de patiënten is incontinent, maar wij hebben het klaargespeeld om de vloerbedekking schoon te houden', zegt hij trots. Doordat Cumnock het eerste PFI-project in Schotland was, liep de samenwerking tussen HBG en de Trust niet onmiddellijk gesmeerd, vertelt hij. Zo was er al vaste vloerbedekking besteld, terwijl linoleum praktischer was geweest. De ramen van de eenpersoonskamers hadden wat hem betreft kleiner mogen zijn, dan hadden de deuren breder kunnen worden. Gibson: 'Nu kan een bed er niet doorheen, we moeten het eerst op zijn kant zetten.'

In Cumnock is het ziekenhuisrestaurant een welkome bron van inkomsten. Niet alleen personeel en bezoekers eten er, maar ook de jeugd van de school aan de overkant en bussen met bejaarden die hun uitstapje beginnen met een kop thee plus gebak in het restaurant. 'We krijgen maar twee pond per patiënt voor drie maaltijden en drie drankjes per dag', zegt Gibson. 'De andere inkomsten hebben we hard nodig om nog iets over te houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden