'Bedrijf moet arbodienst als kernactiviteit zien'

ABN Amro houdt met zijn arbodienst de zorg voor zieke medewerkers in eigen hand. Op die manier is het WAO-probleem 'goed beheersbaar'....

door Theo Klein

VAN DE ONRUST in politiek Den Haag over het stijgend ziekteverzuim en de WAO is op het kantoor van de Arbodienst ABN Amro weinig te merken. Het hoofd van de dienst, bedrijfsarts Rudy van Leusden, volgt met enige verwondering de politieke gevechten over de manier waarop de reïntegratie van werknemers en hun uitkeringen geregeld moet worden.

Dat zijn bepaald niet de problemen waaraan hij vanuit zijn dagelijkse praktijk zelf de hoogste prioriteit zou geven. Van Leusden wil niet suggereren dat ABN Amro alles onder controle heeft. 'Maar er is geen reden voor paniek', zegt hij, 'als je WAO'ers niet ziet als een grote bak invaliden, maar met een vergrootglas naar hun moeilijkheden kijkt en daarop inspeelt, zoals wij doen, dan blijkt dit probleem goed te beheersen'.

ABN Amro heeft de zorg voor zieke medewerkers, preventie en reïntegratie altijd in eigen hand gehouden. De bedrijfsgezondheidsdienst groeide in de loop der jaren uit tot de eigen arbodienst, net als bij de andere grote banken en bijvoorbeeld Akzo. Met 85 medewerkers, onder wie zeventien artsen, verwerkt men jaarlijks zestigduizend ziekmeldingen.

Via vier regiokantoren, veel voorlichtingsmateriaal en buitenspreekuren, is de dienst stevig verankerd in het bankbedrijf met 36 duizend medewerkers. Van Leusden: 'De drempel om naar ons toe te komen is laag. Dat is belangrijk om snel te kunnen handelen. Zelfs als het om gevoelige zaken gaat, zoals conflicten met de chef, melden de mensen zich. Ze gaan uit van een vertrouwelijke en eerlijke behandeling.'

De cijfers spreken voor zich. Van de medewerkers die zich bij de arbodienst melden is 30 procent niet ziek. Zij voelen zich niet happy op hun plek. Bij de externe commerciële arbodiensten is dat percentage minder dan één, voegt Van Leusden er niet zonder trots aan toe. De kans om in de WAO terecht te komen schommelt landelijk rond de 1,4 procent, tegen 1,0 bij de bank. Tegenover een landelijk gemiddeld verzuim van 7 procent staat 4 procent bij ABN Amro.

In grote lijnen volgt de bank de landelijke trends, maar op een gunstiger niveau. Over het nut van een eigen arbodienst is volgens Van Leusden intern nooit discussie geweest.

Hij zegt: 'De Raad van Bestuur ziet ons werk als een kernactiviteit. Er wordt niet alleen naar de cijfers gekeken. Het is steeds belangrijker bekend te staan als een bedrijf waar goed voor de werknemers wordt gezorgd. Dat is een belangrijke economische factor geworden. Ondernemingen met een slecht imago zullen op een gespannen arbeidsmarkt meer moeite krijgen met het werven en houden van personeel.'

Veel belangrijker dan de lopende discussies in Den Haag is volgens de bedrijfsarts de bekendheid met het eigen personeel. Goed inzicht, scherpe analyses en een steeds verfijnder - op het individu toegesneden - benadering kunnen veel problemen voorkomen. Korte lijnen, snel en doelmatig ingrijpen. Van Leusden: 'Als iemand zes weken thuis heeft gezeten door een conflict met de chef ben je al te laat.'

Van de zestigduizend ziekmeldingen bij ABN Amro is na een week minder dan de helft over. De meeste medewerkers zijn kort ziek. Na dertien weken resteren nog achthonderd zieken. Met die groep moet je volgens Van Leusden serieus aan de slag. Al eerder, na een week of zes, worden zieken actief begeleid.

Maar intensieve bemoeienis begint vanaf de dertiende week. Daar nog eerder mee beginnen, zoals soms wordt voorgesteld, vindt hij nutteloos. 'Dat zadelt je op met een enorm volume dat via natuurlijke weg al snel slinkt. Die baten wegen niet op tegen de kosten.'

Alle inspanningen ten spijt kan ook ABN Amro niet alle ongewenste ontwikkelingen voorkomen. Van de achthonderd langdurig zieke medewerkers belandden er in 1997 257 in de WAO. Tot verbazing van alle betrokkenen liep dat aantal vorig jaar plotseling op tot 351.

Daarmee kwam, ook bij de andere banken, abrupt een einde aan een jarenlang dalende trend. De stijging bleek vooral veroorzaakt door jonge vrouwen die, vaak na een bevalling, in de WAO terechtkwamen. Van Leusden heeft daar geen verklaring voor.

Wel is duidelijk dat een laag functieniveau en psychische klachten de kans op langdurige uitschakeling bij jonge vrouwen aanzienlijk verhogen. Die gegevens worden nu in de computer ingevoerd om een tijdige signalering mogelijk te maken.

ABN Amro maakt indien nodig gebruik van externe expertise om medewerkers weer aan het werk te krijgen. Er werden contracten afgesloten met het bedrijf HSK om opgebrande bankemployees via burnout-trainingen weer op de been te krijgen en met rugadviescentra, om rugklachten te bestrijden. Daarmee wordt driekwart van de klachten ondervangen.

Dat is volgens Van Leusden voldoende. De heftige politieke discussie over voorrang van zieke werknemers in ziekenhuizen heeft voor ABN Amro een te verwaarlozen betekenis.

Externe hulp wordt eveneens ingeroepen bij de herplaatsing van WAO'ers. Medewerkers die na een vast dienstverband van vijf jaar in de WAO terecht komen, worden bij de ABN Amro niet na twee jaar ontslagen. Zij blijven in dienst. De bank neemt zelfs medewerkers na acht jaar WAO weer terug in dienst.

Van de 351 mensen die vorig jaar in de WAO terecht kwamen, keren er naar verwachting uiteindelijk tweehonderd terug. Negentig procent van hen op hun oude plek, enkele procenten in de buurt van hun oude afdeling. Voor enkele tientallen (zonder vaste baan) wordt via gespecialiseerde bedrijven elders een baan gezocht.

Op deze manier creëerde de bank een bijna-gesloten circuit. Van Leusden is er van overtuigd dat die situatie alleen nog maar gunstiger wordt. Uit de maandelijkse cijferreeksen blijkt dat het ziekteverzuim sinds mei weer afneemt. Dat is een duidelijke trendbreuk met de landelijke ontwikkeling.

Van Leusden: 'We weten dat de WAO die ontwikkeling na enige tijd zal volgen. Landelijk is daar nog niets van te zien en het zal nog even duren voor het tot Den Haag doordringt. Maar wij kunnen op microniveau al vaststellen dat de verhoging van het aantal WAO'ers tijdelijk zal zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden