Bedrijf incasseerde meer dan corporaties dachten

Het tweemansbedrijf Censum maakte naam met congressen en advies aan woningbouwcorporaties. Stiekem was er ook nog een andere inkomstenbron. Justitie doet onderzoek naar mogelijke fraude.

Het door Censum jaarlijks georganiseerde Public Treasury Congres.Beeld Youtube

Het bedrijfje Censum Treasury & Finance, gevestigd in Lelystad, is al kort na de oprichting in 2007 een bekende naam in de corporatiewereld. Eigenaars Peter van den E. en Jan-Hein G. spelen zich in de kijker met het congres Public Treasury, dat zij vanaf 2008 jaarlijks in maart organiseren. Kasbeheerders van woningcorporaties, ziekenhuizen en gemeenten worden uitgenodigd door de sponsors van het congres, de banken en bemiddelaars die goud geld verdienen aan de handel in leningen en derivaten. Alles draait tijdens het evenement om de vraag hoe je als organisatie zo min mogelijk rente kunt betalen op grote leningen.

In het dagelijks leven adviseren Jan-Hein en Peter voor een uurtarief van rond de 200 euro over dergelijke kwesties, en ze verdienen geld op provisiebasis als bemiddelaar van financiële producten. Maar tijdens Public Treasury laten ze vooral anderen aan het woord.

De markt

In een sfeervol verlichte zaal ondervraagt oud-journaliste Maria Henneman aan tafel 'experts' over hun werk en hun opvattingen. In de loop der tijd schuiven onder meer econoom Sweder van Wijnbergen en Robin Linschoten aan om hun mening te geven over 'de markt'.

Op een van de edities is er ook een stoel op het podium gereserveerd voor Marcel de Vries, de inmiddels van fraude verdachte kasbeheerder die met zijn derivatenspeculatie woningcorporatie Vestia aan de afgrond bracht. De Vries wordt op dat moment nog gezien als rolmodel van de'actieve treasurer', Vestia betaalt de laagste rente van alle corporaties in Nederland doordat de kasbeheerder op grote schaal in derivaten handelt.

'Peter en Jan-Hein vonden oprecht dat de kennis over treasury verhoogd moest worden, daarom zijn ze ook die congressen begonnen', zegt Maria Henneman.'Ik heb ze leren kennen als integere en professionele mensen met verstand van zaken.'

Henneman heeft moeite te geloven dat de twee in het kielzog van de fraude bij Vestia nu ook verdacht worden van fraude. De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) onderzoekt of de mannen van Censum zijn omgekocht door het bedrijfje FIFA uit Laren, dat bemiddelde in derivaten en een sleutelrol speelt in de Vestia-fraude.

De relatie tussen FIFA en Censum begint in 2007. Arjan Greeven, die met zijn zakenpartner Leroy van D., eigenaar was van FIFA, kende Jan-Hein al jaren. Ze waren ooit directe collega's bij de Bank Nederlandse Gemeenten en geldmakelaar Haighton & Ruth. 'We spraken af dat Jan-Hein en Peter bij ons klanten zouden aanbrengen en wij ze vervolgens de helft van onze fee zouden afstaan', zegt Greeven die de Volkskrant inzage in zijn archief heeft gegeven.

Grote toekomst

Het was volgens Greeven de bedoeling dat deze constructie ook de andere kant op zou werken. Censum is behalve adviseur ook intermediair voor banken die commerciële bouwprojecten financieren. Zulke financieringen lijken in 2007 een grote toekomst te hebben omdat de EU de goedkope staatsgegarandeerde leningen waarmee corporaties zich tot die tijd financieren voor commerciële bouwprojecten niet meer toestaat. Klanten van FIFA zouden zo'n commerciële lening bij Censum kunnen afsluiten. De twee bedrijfjes zouden ook bij zulke deals de fee delen.

In de praktijk komt van dat laatste plan niet veel terecht, er is bij de corporaties helemaal geen vraag naar commerciële leningen. Jan-Hein weet wel een aantal van zijn klanten voor financiering of derivaten richting de banken van FIFA te dirigeren. Met name aan de Utrechtse woningcorporatie Portaal verdient hij goed. Andere corporaties zijn De Woonplaats uit Enschede en het kleinere Wonen Limburg uit Roermond. Greeven betaalt ruim 645 duizend euro aan Censum inclusief een ton aan sponsorgeld voor het congres Public Treasury. Volgens Greeven zou zijn compagnon Leroy evenveel hebben betaald, waarmee het totaalbedrag komt op ongeveer 1,2 miljoen.

Balen

Arjan en Leroy beginnen in de loop van 2009 steeds meer de balen te krijgen van de samenwerking. Jan-Hein brengt vooral corporaties aan waarmee FIFA al lang relaties heeft. Vanuit Censum komen er geen ideeën voor commerciële financieringen die FIFA aan haar klanten kan aanbieden.

Vanaf dat moment betalen Leroy en Arjan niet meer de helft van hun fee, maar eenderde. Ze drukken de kosten vaak ook door de werkelijk verdiende provisie tegenover Jan-Hein nog iets lager voor te stellen. In 2010 besluiten ze een streep door de samenwerking te zetten. 'Het werd ons toen duidelijk dat Jan-Hein corporaties niet vertelde dat hij via ons geld verdiende', zegt Greeven. 'Dat vond ik niet netjes, het was het laatste zetje om ermee te kappen.'

Wel blijft FIFA sponsor van het Public Treasury-congres, waar Arjan en Leroy ook seminars geven en eerder ook prijzen hebben uitgereikt voor de kasbeheerder die de rente van die dag het best heeft voorspeld.

Na de editie van 2012 is ook die samenwerking ten einde. Dan wordt bekend dat Arjan Greeven naar het Openbaar Ministerie en Vestia is gestapt met het verhaal dat hij Marcel de Vries jarenlang de helft van zijn provisies heeft doorbetaald. In totaal heeft hij 10 miljoen euro overgemaakt naar De Vries' nevenrekening 'Inentus'. Door de fraude zelf naar buiten te brengen, hoopt Greeven de schade voor Vestia te beperken.

Stilzitten

'Ik weet dat Jan-Hein en Peter zich doodschrokken toen ze hoorden dat FIFA bij Vestia betrokken was', zegt Maria Henneman. 'Ze hebben toen met al hun sponsoren overlegd en FIFA er als sponsor uitgegooid.' Censum blijft actief als adviseur en organisator van de congressen en blijft het 'belang van goede treasury' verkondigen. 'Als je geschoren wordt, moet je stilzitten ... maar niet te lang', schrijft Jan-Hein daarover in een e-mail aan bevriende kasbeheerders.

Censum blijft adviseren en er volgen nog twee edities van het congres. Dit najaar blijkt dat ook Censum zelf geschoren wordt. In de stukken van Greeven zijn ze op de betalingen aan Censum gestuit en justitie ziet die als 'fraude en omkoping' en verdenkt 'drie natuurlijke personen en drie rechtspersonen'.

Het OM doet verder geen mededelingen over de aard van de verdenking, maar het lijkt erop neer te komen dat Censum invloed zou hebben uitgeoefend op corporaties om ze ondeugdelijke derivaten en leningen te laten kopen. Arjan Greeven en zijn bv Greeven Invest worden als verdachte aangemerkt, net als Jan-Hein G. en Censum. Peter van den E. wordt volgens zijn advocaat niet verdacht. Het ligt voor de hand dat Leroy van D. en zijn bv FIFA op het verdachtenlijstje van het OM staan, maar zijn advocaat stelt dat zij dit nog niet hebben vernomen.

Greeven is hogelijk verbaasd over de verdenking. 'Het model van Censum was destijds niet ongebruikelijk in de financiële sector; verdienen aan advies en provisies kwam wel vaker voor.'

FIFA beëindigde de samenwerking volgens Greeven in 2010 'mede omdat we erachter kwamen dat zij hun klanten er niet van op de hoogte brachten dat ze geld verdienden aan transacties.' Maar dat was de verantwoordelijkheid van Censum, vindt Greeven. 'Het wil ook niet zeggen dat er ooit iets onoorbaars is gebeurd.'

De advocaat van Jan-Hein G. en Censum stelt dat de corporaties nooit door de adviezen van Jan-Hein zijn gedupeerd. 'Daar doet de relatie tussen Censum en FIFA niets aan af.' De advocaat benadrukt dat de adviezen van Censum niet van doorslaggevende betekenis zijn geweest voor het al dan niet aangaan van transacties door de klanten.

'Ik denk dat Jan-Hein daar wat De Woonplaats betreft gelijk in heeft', stelt directeur Kooiker van de corporatie uit Enschede waar FIFA ongeveer 780 duizend euro verdiende aan deals en Censum zo'n drie ton overhield. 'Eigenlijk was de inbreng van Jan-Hein hier zeer gering. Achteraf vragen we ons af waarom we hem eigenlijk inhuurden.' Ook de woordvoerder van Portaal benadrukt dat circa 8 ton die Censum stiekem bijverdiende aan provisies de huurders niet heeft geraakt.

Oud-kasbeheerder Valentijn, die een blauwe maandag voor FIFA werkte, denkt dat Jan-Hein G. bij Wonen Limburg wel invloed heeft gehad. 'Zijn adviezen hebben er onder meer toe geleid dat de corporatie zaken kon doen met banken die FIFA vertegenwoordigde. Nu blijkt dus dat hij daar misschien ook een ander doel mee had.'

Het onderzoek heeft al een ding bereikt, zo lijkt het. De website van het congres Public Treasury is sinds enkele maanden offline. Van een editie 2015 lijkt het niet meer te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden