Bankklanten kunnen nu een vuist maken

Dankzij de Eerlijke Bankwijzer kunnen kritische consumenten tegenwoordig invloed uitoefenen op het beleid van de banken. En dat begint te werken....

De bankklant blijkt veel machtiger dan hij soms denkt. De kritische mailtjes van negenduizend ongeruste klanten en de onzichtbare macht van nog eens honderdduizend consumenten, hebben de twaalf belangrijkste Nederlandse banken het afgelopen jaar geprikkeld hun sociale beleid en hun milieubeleid aan te scherpen.

De lijst met aanpassingen die banken onder druk van klanten doorvoerden, is lang. ABN Amro schrapte zijn investeringen in producenten van controversieel wapentuig, Fortis houdt voortaan bij het bankieren rekening met mensenrechten, ING heeft een heuse klachtenprocedure opgesteld en de Rabobank weet beter hoe om te gaan met producenten van soja, cacao en palmolie.

De spaarders en rekeninghouders spoorden hun banken aan in actie te komen via de Eerlijke Bankwijzer. Deze graadmeter van ‘duurzaam beleid’ van banken werd vorig jaar ingesteld door vijf maatschappelijke organisaties.

Oxfam Novib, FNV, Amnesty International, Milieudefensie en de Dierenbescherming kwamen vaak al jarenlang over de vloer bij banken. Hoewel de bankiers braaf luisterden en soms ook wel wat veranderen, ging het de organisaties niet snel genoeg. Eenmaal buiten op straat, resteerde hen weinig anders dan kritiek te spuien op bijvoorbeeld milieuvervuiling of sociaal onrecht. Veel effect had dat meestal niet.

De klant daarentegen kan daarentegen wel een vuist maken. Door zijn spaargeld weg te sluizen of elders een bankrekening te openen, voelen banken aan den lijve dat een kritische klant invloed heeft. De Eerlijke Bankwijzer probeert dit idee te stimuleren.

Het uitgangspunt is simpel. Bezoekers van de website eerlijkebankwijzer.nl krijgen allereerst informatie over de activiteiten van hun bank op bijvoorbeeld het terrein van dierenbescherming, klimaatverandering, arbeidsrechten, corruptie en mensenrechten.

Wie ontevreden is over de score van de bank kan direct een mailtje sturen, een ‘gele kaart’ uitdelen of een petitie ondertekenen. In het eerste jaar van de bankwijzer hebben negenduizend van de 110 duizend bezoekers hiervan gebruik gemaakt.

Hoewel klanten met hun betaalrekening zelden echt overstappen naar een andere bank – ze vinden het te veel gedoe – is de dreiging van de Eerlijke Bankwijzer al groot genoeg om beleidwijzigingen door te voeren. Spaargeld kan immers wel snel worden overgeheveld en als consumenten een nieuwe lening of hypotheek afsluiten, kan wanprestatie van een bank een potentiële bankklant wegjagen.

De initiatiefnemers van de Eerlijke Bankwijzer zijn dan ook tevreden over hun resultaten. De twaalf onderzochte banken hebben allemaal in een of andere maatschappelijke kwestie hun beleid aangescherpt. ‘Het is niet onze bedoeling alleen vanaf de zijlijn kritiek te leveren’, zegt Peter Ras van Oxfam Novib. ‘Dus als de banken goed werk hebben verricht, zullen we dat niet onder stoelen of banken steken.’ Zonder schroom trekt Ras dan ook de conclusie: ‘Over het afgelopen jaar hebben we een positieve indruk gekregen van de banken.’

Tegelijkertijd is er nog veel kritiek. Aan klimaatverandering besteden de bankiers nog nauwelijks aandacht. Daar komt wellicht verandering in nu de banken en de overheid proberen voor de zomer een convenant te sluiten.

Ook de praktische vertaling van papieren beleid naar concrete acties laat te wensen over. De Eerlijke Bankwijzer krijgt maar moeilijk in beeld of de banken zich wel aan hun beloften houden. Een praktijkonderzoek naar wapenhandel bij banken was enigszins ontluisterend. Zes banken bleken via beleggingsfondsen vaak toch geld in wapenbedrijven te hebben gestoken. Vijf banken hebben na dit onderzoek de wapeninvesteringen afgebouwd. Alleen Aegon Bank blijft stug actief in de wapens. De bankdivisie van deze Haagse verzekeraar scoort ook in andere maatschappelijke kwesties relatief laag op de Eerlijke Bankwijzer.

Ook na de aanpassingen die zijn doorgevoerd, blijken veel banken nog lang niet de hoogste score te halen. Op een schaal van 1 tot en met 5, worden er nog veel tweetjes en drietjes uitgedeeld. Ook in 2010 kan de kritische bankklant nog vaak genoeg een gele kaart uitdelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden