Bankiers zeggen het zelf: we zijn grote hebberds

Ook verkoopmedewerkers en makelaars hebben meer last van gelddorst

Wie werkt op de beursvloer of bij een bank, wordt meer dan in andere sectoren gedreven door hebzucht. Dat geldt ook voor verkoopmedewerkers en makelaars. Wie minder last van gelddorst heeft, werkt vaak in de zorg, het onderwijs of bij de overheid.

Het hoofdkantoor van ABN Amro in Amsterdam. Beeld ANP

Dat blijkt uit het tweejaarlijkse Nationaal Salaris Onderzoek, waarvan de carrièresite Intermediair en Nyenrode Business Universiteit vandaag de uitkomsten presenteren. Honderdduizend werkenden deden deze zomer mee aan een enquête over salaris, arbeidsvoorwaarden en hun eigen functioneren. Ook is gekeken naar persoonlijkheidskenmerken als altruïsme en openheid en motieven als behoefte aan prestatie, macht of een prettige werksfeer.

Voor het eerst is ook onderzocht in hoeverre hebzucht mensen motiveert. Daarbij kwamen stellingen aan de orde als 'Ik wil altijd meer', 'zodra ik iets heb verkregen, ga ik nadenken over het volgende wat ik wil' en 'ik kan me niet voorstellen dat ik te veel dingen heb'.

Er mag wel wat geld bij, vindt uzelf

Nu het economisch beter gaat, neemt de onvrede onder werkenden over hun salaris toe, blijkt uit het Nationaal Salaris Onderzoek. Lees hier de opmerkelijkste bevindingen (+).

Hebzucht kan lonen, blijkt ook uit het onderzoek. Verkoopmanagers die bovengemiddeld hebzuchtig zijn, verdienen gemiddeld 10 procent meer dan jan modaal in een heel jaar, ongeveer 3.000 euro bruto per jaar.

Volgens het onderzoek is hebzucht 'de ontevredenheid dat men niet genoeg heeft van iets en dat men daar meer van wil hebben'. En: 'Zo bleek uit eerder onderzoek van de Universiteit Tilburg dat hebzuchtige mensen de neiging hebben om meer impulsief te zijn, riskant gedrag te vertonen en minder zelfbeheersing te hebben. Ze lijken ook minder tevreden te zijn met hun leven, hebben een negatiever zelfbeeld en zijn weinig empathisch.'

Toch hoeft hebzucht niet per se negatief te zijn, zegt Jaap van Muijen, hoogleraar psychologie aan Nyenrode. Hij heeft het salarisonderzoek uitgevoerd met Eric Melse van de Hogeschool van Amsterdam. 'Als deze eigenschap productief wordt ingezet, leidt hebzucht tot economische groei en vernieuwing. Maar als hebzucht ontspoort, leidt het tot destructief gedrag.'

Maatschappelijk nuttige producten

Volgens hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers van de Universiteit Utrecht doen banken er goed aan mensen aan te trekken die van buiten het reguliere netwerk komen. 'Stel eens een filosoof of ethicus aan. Vraag je eens af hoeveel bedrijven die je hebt geholpen, maatschappelijk nuttige producten ontwikkelen. Dan gaat het eens over iets anders dan meer winst, de grotere auto en een hogere bonus.'

Opvallend is dat ook hoogleraren hebzuchtig blijken. Van Muijen ziet hierin een mogelijke verklaring voor het toenemend aantal fraudezaken in de wetenschap, waarbij hoogleraren frauderen met onderzoeksgegevens of streven naar steeds meer aanzien en prestige. Van Muijen: 'Dan treden dezelfde mechanismen op als in de bankenwereld.'

Uit het onderzoek blijkt tegelijkertijd dat er onder bankiers een redelijk grote groep (20 procent) is die beneden gemiddeld scoort op hebzucht. 'Niet alle bankiers zijn natuurlijk hebzuchtig', zegt Van Muijen.

Arbeidseconoom Ronald Dekker van de Universiteit van Tilburg is sceptisch over de meetbaarheid van hebzucht. 'Economen gaan ervan uit dat iedereen tot op zekere hoogte wordt gedreven door geld. Niet alleen financiële prikkels bepalen de keuzen die iemand maakt. Dat 'hebzuchtige' mensen meer verdienen, kan ook betekenen dat je met 'hebzucht' hetzelfde meet als ambitie.'

Voor de consument is de boodschap in elk geval dat hij moet opletten, stelt Van Muijen. 'Wees altijd alert als je een auto gaat kopen. Het gaat de verkoper vaak ook om het halen van de bonus.'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.