‘Bankieren is in Afrika riskanter dan hier’

Met een mengeling van verantwoordelijkheidsgevoel en handelsgeest bankiert de Rabobank in Afrika...

Van onze verslaggever Geert Dekker

Afrika is niet de droombestemming van alle bankiers, maar voor sommige wel. Honderdvijftig werknemers van de Rabobank verkeerden de afgelopen twee jaar voor een periode van enkele weken tot enkele maanden in Tanzania, Zambia of Mozambique. Daar verleenden ze ‘technische assistentie’ aan het personeel van banken waar de Rabobank een belang in heeft genomen.

‘Ze kwamen stuk voor stuk enthousiast terug’, zegt Arnold Kuijpers, directeur van Rabobank Development.

Rabobank bouwt aan een bankenketen in Afrika. De coöperatieve inslag van de bank en noties over maatschappelijk verantwoord ondernemen komen in die activiteit samen met Rabobanks focus op de landbouw- en voedselsector. Maar al met al is het geen liefdadigheid, zegt Kuijpers. ‘Het doel is weliswaar langetermijnontwikkeling, maar we moeten wel winst maken.’

Dat wil zeggen: Kuijpers’ bedrijfsonderdeel hoeft dat niet, maar de individuele banken wel. Het zijn er nu drie in de genoemde landen, over een vierde participatie (in Rwanda) wordt nu onderhandeld. Het zijn veelal staatsbanken die geprivatiseerd worden, met tientallen vestigingen (ook op het platteland) en vele honderden werknemers.

Rabobank betaalde doorgaans enkele tientallen miljoenen euro voor de belangen van steeds enkele tientallen procenten. Vervolgens gaat de Nederlandse bank aan de slag met het bouwen van geldautomaten, het professionaliseren van de organisatie, het uitbreiden van het assortiment.

Kuijpers: ‘De risico’s zijn natuurlijk groter dan die van bankieren in westerse landen. Dat is een van de argumenten om geen meerderheidsbelang te nemen. Dan zouden we de banken namelijk in de balans moeten opnemen en zouden ze moeten voldoen aan alle maatstaven van de Rabobanken in Nederland.’

Dat is voorlopig een onmogelijke opgave. ‘Afrika is zeker bankable, ook het platteland, maar het gaat anders dan hier.’

Kuijpers geeft het voorbeeld van de financiering van een coöperatie van vijfduizend katoenboeren. Om de betaling van rente en aflossing te waarborgen, worden er afspraken gemaakt met de afnemers van de coöperatie. Als zij de katoen geleverd krijgen, betalen zij een deel van de prijs rechtstreeks aan de bank.

Rondom persoonlijke leningen (meestal voor de opleiding van kinderen) zijn vergelijkbare constructies mogelijk met de werkgever. Die houdt een deel van het salaris in en betaalt dat aan de bank.

‘Het zijn andere culturen – meer op de korte termijn gericht – en daar horen andere vormen van bankieren bij’, zegt Kuijpers.

Heel kleine particuliere bedrijfjes financieren, bijvoorbeeld van boeren die alleen voor eigen gebruik produceren, doet de Rabobank niet via de plaatselijke banken. ‘De risico’s zijn te groot.’ Voor dergelijke initiatieven (microfinanciering) is Rabo met de Rabobank Foundation actief in Afrika. Dat is een fonds dat ontwikkelingsprojecten ondersteunt.

Rabobank Development heeft ook zijn beperkingen naar ‘de bovenkant’ van de markt. ‘Daar springt onze zakenbank dan in, Rabobank International’, aldus Kuijpers.

Wederom om de risico’s te beperken eist Rabobank bij elke deelneming een plaats in het bestuur op. ‘Bijvoorbeeld om reputatieschade te voorkomen. We moeten uitkijken: als ik mij vergallopeer met één bank, slaat dat terug op het hele project.’

Het uitzenden van Nederlands bankpersoneel kan ook al worden beschouwd als risk management: ‘Voorbeeldgedrag is heel belangrijk. We investeren veel in het opleiden en disciplineren van het personeel.’

Blijft alles goed gaan, dan breidt Rabobank Development de komende tijd uit met twee acquisities per jaar, ‘in stabiele, veilige landen, met een ontwikkelde agrarische sector, die open staan voor buitenlandse investeringen’. ‘Het slaat aan. Regeringen benaderen ons, nodigen ons uit met de vraag of wij hetzelfde bij hen willen komen doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden